Tuổi trẻ Hồng Kông kiên cường xuống đường phản đối Bắc Kinh áp đặt luật an ninh quốc gia, ngày 24/05/2020.
Tuổi trẻ Hồng Kông kiên cường xuống đường phản đối Bắc Kinh áp đặt luật an ninh quốc gia, ngày 24/05/2020. © REUTERS/Tyrone Siu

Khi Anh trao trả Hồng Kông ngày 01/07/1997, thế giới lạc quan, tin rằng Trung Quốc và phương Tây sẽ tiến gần với nhau. Tiếc thay, một phần tư thế kỷ sau, sự thể diễn ra ngược lại. Hồng Kông đã trở thành biểu tượng cho thấy khó thể chung sống hòa bình giữa hai hệ thống ngày càng trái ngược.

Liên quan đến châu Á, tất cả các báo Pháp hôm nay đều có bài viết về Hồng Kông. Le Figaro cho biết « Hồng Kông : Hàng ngàn người biểu tình thách thức Bắc Kinh », La Croix báo động « Người Hồng Kông đưa ra lời kêu cứu SOS với toàn thế giới ». Libération mô tả « Người Hồng Kông nắm lấy cơ hội cuối cùng để bảo vệ tự do », còn Les Echos nhận xét « Tại Hồng Kông, hành động thô bạo của Bắc Kinh lại thổi bùng cơn giận dữ của đường phố ».
Cơ hội cuối cùng để chiến đấu cho tự do

La Croix cho rằng, khi hàng ngàn người biểu tình hôm Chủ nhật 24/05/2020 chống lại luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh áp đặt, người dân Hồng Kông muốn gởi đi cùng lúc hai thông điệp : « Sẽ chiến đấu đến cùng »  « Chúng tôi cần có sự ủng hộ của mọi người ».

« Hồng Kông độc lập », « Hãy chiến đấu cho tự do », « Quang phục Hồng Kông », « Các vị không thể giết hết tất cả chúng tôi, người Hồng Kông sẽ không bao giờ bỏ cuộc »…đó là những khẩu hiệu được các báo Pháp ghi nhận. Trong đám đông có cả trẻ em, những cặp vợ chồng trẻ và người cao niên, họ bày tỏ sự phẫn nộ trước đạo luật được coi là cây đinh mới đóng vào cỗ quan tài Hồng Kông, ngày càng ít tự do hơn.

Một nữ sinh viên nói với Libération : « Trung Quốc bắt các khuôn mặt dân chủ để gây tác động đến chúng tôi, nhưng họ không chịu hiểu rằng phong trào không có người cầm đầu và giới trẻ căm ghét chế độ Bắc Kinh ». Một người khác nói thêm : « Chúng tôi không làm gì được trước chế độ cộng sản, nhưng ít nhất cũng phải nắm lấy cơ hội cuối cùng này để bảo vệ quyền tự do biểu lộ ý kiến trên đường phố ».

Le Figaro dẫn lời của lãnh tụ sinh viên Hồng Kông Hoàng Chi Phong : « Đây là khởi đầu của hồi kết. Chúng tôi không còn bao nhiêu thời gian, thế nên chúng tôi có mặt ở đây dù đang trong mùa dịch ». Trả lời La Croix, Hoàng Chi Phong cho rằng luật an ninh quốc gia là sự trả thù của Bắc Kinh đối với phong trào dân chủ Hồng Kông, và anh là đích nhắm đầu tiên. « Cách đây vài ngày, kênh truyền hình nhà nước CCTV trực tiếp cáo buộc tôi là người tổ chức biểu tình, cho dù tất cả mọi người đều biết rằng phong trào phản kháng không có lãnh đạo. Hồng Kông sẽ không ngã xuống mà không chiến đấu ».

Công an, thẩm phán từ Hoa lục : Bản án tử cho Hồng Kông

Libération nhận thấy số người biểu tình ít hơn nhiều so với trước đại dịch, họ bị nhấn chìm trong hơi cay. Một ngày trước đó, cảnh sát đã lục soát hệ thống métro và các tuyến đường giao thông chiến lược dẫn đến đảo Hồng Kông và Đồng La Loan (Causeway Bay), bị nghi là điểm tập trung của người biểu tình. Việc tập họp từ 8 người trở lên bị cấm do con virus từ Vũ Hán, thế nên Mặt trận Nhân dân về Nhân quyền không kêu gọi xuống đường.

Chỉ những người kiên quyết nhất mới đi biểu tình, với chiếc khẩu trang mong manh. Đối diện với họ là cảnh sát trang bị nón sắt, mặt nạ chống hơi độc. Hơi cay, vòi rồng tung ra trấn áp. Bài hát cách mạng vang lên, nhưng tương quan lực lượng quá chênh lệch. Đến 16 giờ 30, cảnh sát đã câu lưu 120 người và đến tối, còn lùng soát những điểm kháng cự cuối cùng.

Đối với luật sư Lương Doãn Tín (Wilson Leung), từ một năm qua nhận biện hộ cho những nạn nhân bạo lực cảnh sát, « đó là hồi kết của sự khác biệt giữa Hoa lục và Hồng Kông. Trung Quốc muốn ký bản án tử cho thành phố chúng tôi ». Luật an ninh sẽ giúp công an Trung Quốc được điều tra ở Hồng Kông đồng thời lập ra các tòa án đặc biệt với các thẩm phán từ Hoa lục. Bà Vương Tùng Liên (Maya Wang), phụ trách về Trung Quốc của Human Rights Watch tố cáo « Bắc Kinh lại vi phạm nhân quyền, hôm nay là Hồng Kông, ngày mai sẽ là toàn thế giới ».

Cộng đồng quốc tế có cứu được Hồng Kông ?

Trước cỗ máy đàn áp của Trung Quốc, người Hồng Kông hiểu rằng chỉ có cộng đồng quốc tế mới cứu được họ, dù không mấy ảo tưởng. Nhật báo đối lập Apple Daily đăng trọn một trang lời kêu cứu với tổng thống Mỹ Donald Trump « Hãy đến cứu chúng tôi ! ». Ông chủ báo huyền thoại Lê Trí Anh (Jimmy Lai), 73 tuổi, người Công giáo và là nhà đấu tranh dân chủ từ sau vụ thảm sát Thiên An Môn 1989, hôm 22/05 còn mở một tài khoản Twitter « để tố cáo và huy động chống lại sự đàn áp của đảng Cộng Sản Trung Quốc. Tôi chiến đấu đến cùng và sẽ không bao giờ rời Hồng Kông ».

Cộng đồng quốc tế đang bận rộn đối phó với đại dịch virus corona, nên phản ứng còn yếu ớt. Thống đốc cuối cùng của Hồng Kông, ông Chris Patten dù vậy cũng thành công trong việc tung ra lời kêu gọi thế giới ủng hộ : « Trung Quốc đã phản bội người Hồng Kông, và phương Tây cần phải ngưng cúi đầu trước Bắc Kinh ». Trên 200 chính khách từ 23 quốc gia gồm dân biểu, thượng nghị sĩ, cựu bộ trưởng…(nhưng không có người Pháp nào) đã ký vào lời kêu gọi Trung Quốc tôn trọng hiệp ước Anh-Trung năm 1984.

Hoa Kỳ đe dọa xét lại ưu đãi thương mại dành cho đặc khu Hồng Kông, còn Liên Hiệp Châu Âu ra thông cáo rất ngoại giao cho biết « quan tâm đến diễn tiến tình hình ở Hồng Kông ». Anh quốc khá im lặng, dù có lời đồn là thủ tướng Boris Johnson có thể cho một số người Hồng Kông tị nạn. Một bài xã luận của tờ Times thẳng thắn kêu gọi « Hãy cho người Hồng Kông quyền định cư và làm việc tại Anh quốc ».

Trước các cuộc biểu tình mới, hôm Chủ nhật ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố sẽ nhanh chóng áp dụng luật an ninh quốc gia. Về mặt kinh tế, loan báo của Bắc Kinh khiến các nhà đầu tư lo lắng cho tương lai Hồng Kông : Les Echos ghi nhận thị trường chứng khoán Hồng Kông đã sụt mất 5,6%.

Tập Cận Bình trong ngõ cụt

Trong bài xã luận mang tựa đề « Hồng Kông, nạn nhân của cuộc đối đầu Mỹ-Trung », Le Monde nhận định Bắc Kinh muốn siết chặt Hồng Kông bất chấp quy tắc « Một đất nước, hai chế độ ». Thái độ quyết liệt của tổng thống Mỹ Donald Trump đã không khiến Trung Quốc trở nên ôn hòa.

Chế độ « nhất quốc, lưỡng chế » có từ năm 1997 đang sống những giờ phút cuối cùng. Quốc Hội Trung Quốc ngày thứ Năm 28/05 tới sẽ thông qua một dự luật « an ninh quốc gia » áp đặt cho Hồng Kông. Điều khoản 23 của Hiến Pháp Hồng Kông dự kiến cấm mọi hành động phản quốc, ly khai, nổi dậy chống Trung Quốc, nhưng chưa bao giờ được áp dụng do người Hồng Kông chống đối kịch liệt.

Một năm sau những cuộc biểu tình khổng lồ chống dự luật dẫn độ, sáu tháng sau cuộc bầu cử ngập trong đợt thủy triều dân chủ, các nhà lãnh đạo Trung Quốc quyết định bất chấp tất cả, áp đặt cho Hồng Kông một luật mà người dân quyết liệt chống. Thông điệp rất đơn giản : Hồng Kông là Trung Quốc.

Tập Cận Bình chứng tỏ ông ta đang trong ngõ cụt. Từ một năm qua, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã liên tiếp phạm những sai lầm về Hồng Kông, biến một phong trào từ một nguyên nhân nhỏ ban đầu trở thành một cuộc nổi dậy chống chế độ cộng sản. Hàng ngàn thanh niên bị câu lưu, một số bị tống giam, và tuổi trẻ Hồng Kông không còn gì để mất. Họ không biểu tình để có một cuộc sống tốt đẹp hơn, mà để chống một tương lai tồi tệ. Áp đặt luật an ninh quốc gia tất nhiên sẽ không mang lại sự yên bình.

Hồng Kông cho thấy phương Tây khó thể hòa hợp với chế độ Bắc Kinh

Liệu Bắc Kinh còn có thể đi xa đến đâu nữa ? Chế độ lại trở nên cứng rắn với chính sách quy chụp mọi hành động phản kháng là « nổi dậy », coi việc đối thoại là chứng tỏ sự yếu kém. Về phía phương Tây có vẻ không tìm thấy giải pháp.

Theo Le Monde, khi liên tục khiêu khích Trung Quốc  trên đủ mọi lãnh vực trong những tháng gần đây, Washington đã gây phản tác dụng. Nhà Trắng càng tỏ vẻ bênh vực dân chủ Hồng Kông, thì người dân Hoa lục càng ủng hộ chính quyền Bắc Kinh. Hành động cứng rắn mới của Bắc Kinh vừa là lời đáp của quyền lực Trung Quốc – đã trở thành dân tộc chủ nghĩa – vừa nhằm mang lại yên tĩnh ở Hồng Kông.

Hôm thứ Sáu 22/05, ông Josep Borrell, cao ủy phụ trách đối ngoại của Liên hiệp châu Âu đã nhắc lại « sự gắn bó » của Liên Hiệp với nguyên tắc « Một đất nước, hai chế độ » đã giúp Hồng Kông có được quyền tự trị rộng rãi. Ông nhấn mạnh « tầm quan trọng của việc duy trì tranh luận dân chủ » và tôn trọng nhân quyền. Tuy nhiên châu Âu khó có khả năng khuyên giải Bắc Kinh.

Khi Anh trao trả Hồng Kông cho Trung Quốc ngày 01/07/1997, thế giới tương đối lạc quan, tin rằng Trung Quốc và phương Tây sẽ tiến gần với nhau, và Hồng Kông sẽ là một trong những phương tiện cho mục tiêu này. Tiếc thay, một phần tư thế kỷ sau, sự thể diễn ra ngược lại. Hồng Kông đã trở thành biểu tượng cho thấy khó thể chung sống hòa bình giữa hai hệ thống ngày càng trái ngược.

RFI

Luật An ninh Peking: Hongkong gặp nguy cơ

Bài bình luận của FRIEDERIKE BÖGE, PEKING

Vũ Ngọc Chi dịch

23.5.2020

Bắc Kinh đã phá hủy nguyên tắc „một quốc gia, hai hệ thống“ bằng một cuộc tập kích bất ngờ. Nó cũng tiết lộ rằng nước Cộng hòa Nhân không bao giờ có thể đưa ra một đề nghị cho giới trẻ của dân Hồng Kông tạo ra một bản sắc riêng.

Hồng Kông là một thành phố độc đáo. Quốc tế, yêu tự do và được định hình bởi một nền văn hóa China, mà ở China lục địa đã bị Cách mạng Văn hóa đổ đi mất. Chẳng bao lâu Hồng Kông đó sẽ không còn tồn tại. Với một cuộc tập kích bất ngờ, Trung Quốc trong tuần này đã phá hủy nền tảng làm cho Hồng Kông trở nên độc nhất: nguyên tắc ‚một quốc gia, hai hệ thống‘.

Trước đó Đặng Tiểu Bình đã nghĩ ra nguyên tắc này, hứa cho thành phố quyền tự chủ và quyền tự do rộng rãi trong ít nhất năm mươi năm. Nhưng China không muốn chờ đợi lâu như vậy. Một luật an ninh mới được cho là lần đầu tiên cho phép cảnh sát và an ninh nhà nước Trung Quốc hoạt động trong lãnh vực thành phố. Bất kỳ hành động nào „làm suy yếu quyền lực nhà nước“ đều phải bị trừng phạt.

Vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, các cơ quan an ninh Trung Quốc được trao cho quyền truy cập nào và liệu các nỗ lực lật đổ và ly khai ở Hồng Kông có được giải thích một cách tùy tiện như ở phần còn lại của Trung Quốc hay không. Nhưng tường lửa ngăn cách giữa hệ thống pháp luật Trung Quốc và Hồng Kông cuối cùng đã bị phá vỡ. Các hiệu ứng về tự do ngôn luận bây giờ đã có thể được cảm nhận. Nhiều người Hồng Kông đã xóa tất cả các bài đăng trong tài khoản Facebook của họ.

Trong 23 năm kể từ khi thống nhất, giới lãnh đạo Trung Quốc đã không thể cung cấp cho giới trẻ Hồng Kông một lời đề nghị để xây dựng bản sắc riêng. Tập Cận Bình bây giờ chỉ dựa vào sự khắc khe. Phong trào phản kháng sẽ không chịu tàn lụi mà không qua một cuộc đấu tranh. Nhiều nhà hoạt động cay đắng đến mức họ sẵn sàng trả giá bằng án tù. Người ta sợ rằng một số người sẽ rút vào bóng tối hoạt động bí mật và trở nên cực đoan.

Bắc Kinh không hiểu một xã hội mở

Luật an ninh mới nêu tên một vật tế thần cho việc này: các lực lượng nước ngoài. „Sự can thiệp“ của họ sẽ bị trừng phạt trong tương lai. Giới lãnh đạo Bắc Kinh luôn tuyên bố rằng các cuộc biểu tình ở Hồng Kông đang bị các thế lực ngoại bang đen tối lèo lái. Khi nói như vậy, họ tiết lộ rằng họ không thể đặt mình vào một xã hội mở mà trước đây họ không thể đặt ra giới hạn chật hẹp cho các tư tưởng và trong đó các giá trị khác với những giá trị được tuyên truyền bởi Đảng Cộng sản ở phần còn lại của China.

Lối tiếp cận ở Hồng Kông một lần nữa cho thấy lập trường không khoan nhượng của Bắc Kinh đối với mọi thứ được coi là mối đe dọa đối với việc duy trì quyền lực của đảng. Điều này áp dụng cho bản sắc văn hóa xuyên quốc gia ở Tân Cương và Tây Tạng cũng như các Kitô hữu và Hồi giáo. Thật cay đắng khi thái độ của Tập Cận Bình đối với Hồng Kông có thể sẽ được đáp ứng với sự chấp thuận của người dân China. Với những khẩu hiệu chống Trung Quốc và dùng bạo lực, nhiều nhà hoạt động ở Hồng Kông đã đánh mất sự cảm thông ở đại lục.

Còn phương Tây? Trong một năm trời, các chính trị gia ở châu Âu và Mỹ đã cổ vũ những người biểu tình ở Hồng Kông. Nhưng trong cuộc khủng hoảng Corona, các quốc gia của họ quan tâm đến chính họ. Những hình ảnh của các nhà hoạt động dũng cảm đã mờ dần. Mối quan tâm của bạn có vẻ như từ một thời đại khác. Trung Quốc khéo léo sử dụng sự bất ổn toàn cầu để tạo ra tiền lệ. Có nguy cơ là họ sẽ đạt được được mục tiêu mà không phải trả giá gì hết.

Chính quyền Bắc Kinh sẽ học được bài học rằng họ sẽ thực thi tốt nhất các lợi ích của mình trên thế giới bằng cách tỏ ra cứng rắn. Và họ có thể vi phạm hợp đồng quốc tế mà không bị trừng phạt. Trong một thỏa thuận với Anh, China đã cam kết tôn trọng quyền tự trị của Hồng Kông cho tới năm 2047. Tuy nhiên, Vương quốc Anh có những ưu tiên khác vào lúc này hơn là quan tâm đến thuộc địa cũ của nó.

Hongkong in Gefahr (FAZ)

 

Luật an ninh Hồng Kông: Bắc Kinh bóp nghẹt dân chủ, chống Mỹ can thiệp

Ảnh minh họa: Buổi khai mạc Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (tức Quốc Hội) tại Đại sảnh đường Nhân Dân, Bắc Kinh ngày 22/05/2020.
Ảnh minh họa: Buổi khai mạc Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (tức Quốc Hội) tại Đại sảnh đường Nhân Dân, Bắc Kinh ngày 22/05/2020. © REUTERS/Carlos Garcia Rawlins

Hồng Kông trở thành một mặt trận mới trong cuộc đối đầu vốn đã rất căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc. Dường như Bắc Kinh đã mất kiên nhẫn vì Hồng Kông vẫn chưa có bất kỳ đạo luật nào trừng phạt các tội „phản bội, ly khai, phản loạn và lật đổ“, theo quy định trọng điều 23 của Luật Cơ Bản. Xã hội tại đặc khu hành chính này bị xáo trộn từ một năm nay vì các phong trào đòi dân chủ và tự chủ, bị Bắc Kinh cáo buộc là do nước ngoài giật dây.

Dự luật an ninh áp dụng ở Hồng Kông, được đưa ra bỏ phiếu trong phiên bế mạc Quốc Hội Trung Quốc ngày 28/05, thực ra chỉ mang tính hình thức. Theo AFP, dự thảo luật gồm 7 điều, một mặt là để „cảnh báo, ngăn chặn và trừng phạt“ trên lãnh thổ Hồng Kông „mọi hành động nhằm chia rẽ đất nước, lật đổ chính quyền, tổ chức và tiến hành các hoạt động khủng bố“ hoặc mọi hành vi „gây nguy hiểm nghiêm trọng đến an ninh quốc gia“. Nhưng thực chất là để trấn áp phong trào đòi dân chủ, diễn ra suốt năm 2019, từ ôn hòa của người dân đến bạo lực của một bộ phận cực đoan đòi độc lập.

Mỹ : Thế lực bên ngoài bị Bắc Kinh nhắm đến

Mặt khác, dự luật cũng kêu gọi „cứng rắn chống lại mọi hình thức can thiệp của các thế lực nước ngoài“  „đưa ra những biện pháp đáp trả cần thiết“. Một trong những „thế lực nước ngoài“ mà Bắc Kinh nhắm đến chính là Washington. Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Trung Quốc vốn đã căng thẳng, giờ lại thêm Hồng Kông, có thể „đẩy Bắc Kinh đến bờ một cuộc chiến tranh lạnh mới“ với Hoa Kỳ, theo cảnh báo của ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong buổi họp báo ngày 24/05.

Quy chế tự trị của Hồng Kông từng được tổng thống Mỹ Donald Trump cứng rắn cảnh báo trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 09/2019. Không chỉ bảo vệ lợi ích thương mại, tài chính của hơn 1.300 doanh nghiệp Mỹ với khoảng 85.000 công dân Mỹ thường trú ở đặc khu hành chính, Washington còn muốn sử dụng Hồng Kông làm phương tiện gây sức ép trong cuộc chiến thương mại chưa hồi kết giữa hai đại cường thế giới.

Cứng rắn hơn tổng thống Trump về vấn đề dân chủ ở Hồng Kông, Quốc Hội lưỡng viện Mỹ đã thông qua việc tài trợ cho nhiều nhóm đối lập ở đặc khu hành chính. Theo tổng kết hàng năm của tổ chức phi lợi nhuận National Endowment for Democracy của Mỹ, được nhà nghiên cứu Trung Quốc Jin Kai đăng trên The Diplomat (06/05/2020), trong những năm 2016-2019, hơn 2,3 triệu đô la đã được phân bổ đến nhiều tổ chức khác nhau để ủng hộ các phong trào đấu tranh vì dân chủ hoặc bảo vệ nhân quyền ở Hồng Kông, trong đó có Trung Tâm Tương Ái (Solidarity Center), Trung Tâm Tư Pháp Hồng Kông (Justice Centre Hong Kong Limited) và Liên Đoàn Nhà Báo Quốc Tế (International Federation of Journalists, Asia Pacific).

Ngoài ra, Quốc Hội Mỹ cũng thông qua nhiều dự luật quan trọng về Hồng Kông vào cuối năm 2019, trong đó phải kể đến Đạo Luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông năm 2019 (Hong Kong Human Rights and Democracy Act of 2019, HKHRDA). Đích thân Hoàng Chi Phong (Joshua Wong) và một số nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông khác đã đến tận Mỹ điều trần trước một ủy ban lưỡng đảng vào ngày 17/09 để vận động Quốc Hội Mỹ thông qua đạo luật trên.

Hồng Kông : Mặt trận mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Đạo Luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông năm 2019 quy định về việc ban hành biện pháp ngoại giao và trừng phạt kinh tế trong một số kịch bản. Chính vì vậy, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo thường xuyên phải xác nhận trước Quốc Hội Mỹ liệu Trung Quốc có tôn trọng „mức độ tự chủ cao“ được trao cho Hồng Kông từ năm 1997 hay không để tiếp tục hoặc đình chỉ quy chế thương mại đặc biệt áp dụng với Hồng Kông.

Thứ Sáu 22/05, ngay khi dự luật an ninh Hồng Kông được trình lên Quốc Hội Trung Quốc, ngoại trưởng Mỹ đã dọa không cấp chứng nhận trên. Ngoài ra, các nghị sĩ Mỹ dự kiến đề xuất vào ngày 27/05 một dự thảo luật nhằm trừng phạt mọi quan chức Trung Quốc chịu trách nhiệm về việc vi phạm quyền tự chủ của Hồng Kông.

Nếu được thông qua, những biện pháp trừng phạt mới của Mỹ sẽ khiến nền kinh tế Trung Quốc thêm lao đao, nhưng cũng „có nguy cơ làm hại tất cả mọi người và khiến quá trình tái thiết Hồng Kông thêm khó khăn hơn“, theo đánh giá của ông Quách Vinh Khanh (Dennis Kwok), một nghị sĩ Hồng Kông ủng hộ dân chủ.

Chưa bao giờ kể từ năm 1970, mối quan hệ song phương giữa Mỹ và Trung Quốc lại xấu và nguy hiểm như hiện nay và cả „hai nước đều có nguy cơ thua cuộc“ nếu „không có tầm nhìn chiến lược và kế hoạch để hạn chế xung đột“, theo nhận định của ông Richard Haass, chủ tịch Hội Đồng Quan Hệ Đối ngoại (Council on Foreign Relations).

RFI

Tự do và dân chủ Hồng Kông : Thành lũy chống chế độ độc tài Trung Quốc

Người dân Hồng Kông xuống đường biểu tình phản đối dự luật an ninh mới của Bắc Kinh, tại khu vực Causeway Bay, Chủ Nhật 24/05/2020.
Người dân Hồng Kông xuống đường biểu tình phản đối dự luật an ninh mới của Bắc Kinh, tại khu vực Causeway Bay, Chủ Nhật 24/05/2020. © Oliver Farry

Chiếm trọn trang nhất báo Libération là bức hí họa Tập Cận Bình và Donald Trump, theo hướng người ngược, kẻ xuôi, mỗi người giang tay dạng chân ôm một nửa Trái đất, miệng há thật to ngoạm sâu từng miếng. Bên dưới bức hình là hàng tựa lớn « Hoa Kỳ và Trung Quốc, đó là cuộc chiến lớn ». Quan hệ giữa hai siêu cường thế giới xuống cấp rõ rệt từ khi Donald Trump nắm quyền lãnh đạo nước Mỹ, và xung đột song phương vẫn kéo dài, nhất là với cuộc khủng hoảng Covid-19.

Libération số ra ngày 26/05/2020 dành cả trang nhất, bài xã luận và hồ sơ 4 trang cho quan hệ Mỹ – Trung. Trong bài viết « Mỹ và Trung Quốc : Quan hệ ngày càng tệ », Libération nhấn mạnh với các hoạt động tuyên truyền và những cáo buộc nhuốm màu thuyết âm mưu, hai nước hiện giờ coi nhau như kẻ thù. Bắc Kinh tố cáo là các lực lượng chính trị Mỹ đang đẩy hai nước đến « bờ vực chiến tranh lạnh », còn tại Washington, cả phe Dân Chủ và Cộng Hòa đều không còn coi Trung Quốc là một đối tác « khả nghi » hay đối thủ mà là một kẻ thù cần đánh bại cả về kinh tế, công nghệ, chính trị và địa chính trị.

Trong bài xã luận « Thành lũy », Libération nhắc lại hồi năm 1997, khi Anh Quốc trao trả Hồng Kông cho Trung Quốc, ai cũng biết Bắc Kinh sẽ không ngừng ngầm phá hoại « thành lũy chống chế độ độc tài ». Sau 23 năm, Trung Quốc dường như đang tiến gần đến đích. Với đạo luật về an ninh quốc gia, Bắc Kinh đang có quyết tâm gần như tuyệt đối, nhất là khi căng thẳng với Washington đang ở đỉnh điểm và Bắc Kinh đang cần ghi điểm để chứng tỏ Trung Quốc có quyền năng tối thượng.

Đúng là hình ảnh của Trung Quốc đã bị xấu đi do cách quản lý khủng hoảng khi dịch bệnh mới nổ ra, nhưng theo Libération, Bắc Kinh có thể hy vọng sẽ tận dụng cơ hội không dễ sớm có lại được : Toàn thế giới đang phải đối phó với virus corona, nước Mỹ thì đang trong chiến dịch tranh cử tổng thống. Bị suy yếu do thảm họa y tế mà ông quản lý kém cỏi, Donald Trump không thể để mình đi nhầm nước cờ. Khi chỉ còn 6 tháng nữa là đến ngày bầu cử mang tính quyết định, nước Mỹ lại đang bị virus corona tàn phá, giả thuyết Washington ra tay cứu nền dân chủ Hồng Kông rất ít khả năng xảy ra.

Tuy nhiên, Libération lưu ý đây là một thử thách không chỉ đối với Hồng Kông. Tinh thần chinh phục của Trung Quốc đang cao hơn bao giờ hết, không chỉ đơn giản là nhắm vào vùng đất nhỏ xíu mà là nhắm vào quyền tự do và nền dân chủ. Và nếu quyền tự do và dân chủ sụp đổ ở Hồng Kông thì điều này cũng có thể sẽ xảy ra ở những nơi khác.

Mỹ – Trung : Những hồ sơ nóng của cuộc chiến tranh lạnh mới 

Cuộc chiến giành ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trong nhiều lĩnh vực, từ lãnh thổ tới chính trị và kinh tế. Libération điểm lại những vấn đề gây mâu thuẫn giữa Bắc Kinh và Washington, mà tờ báo chơi chữ gọi là những « hồ sơ nóng của cuộc chiến tranh lạnh mới » : Cuộc đọ sức về Hồng Kông, cuộc chiến thương mại, Đài Loan, Biển Đông, Tổ Chức Y Tế Thế Giới và các trại tập trung giam hãm người Hồi Giáo thiểu số Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.

Bắc Kinh đang chơi một trò chơi vô cùng nguy hiểm 

Libération cũng giới thiệu bài phỏng vấn nhà nghiên cứu Nadège Rolland, chuyên gia về chính trị và an ninh châu Á, thuộc Văn phòng quốc gia về nghiên cứu châu Á, có trụ sở tại Seattle và Washington. Nadège Rolland nhìn lại quá trình kéo dài nhiều thập kỷ mà Trung Quốc vươn lên thành cường quốc. Nhà nghiên cứu nhận định « Bắc Kinh đang chơi một trò chơi vô cùng nguy hiểm » và việc chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từ bỏ chính sách tiến từng bước nhỏ vào năm 2017 đã đột ngột chấm dứt những thập niên mù quáng ở phương Tây.

Tại sao Bắc Kinh muốn áp đạo luật bảo vệ an ninh quốc gia tại Hồng Kông ?

Le Monde hôm nay cũng dành sự chú ý cho Hồng Kông, nơi người dân đang đấu tranh chống sự áp đặt của chính quyền Bắc Kinh. Le Monde đặt câu hỏi « Bắc Kinh muốn áp đặt đạo luật như thế nào ở Hồng Kông ? » và dành hai bài viết cho chủ đề Hồng Kông : « Tại sao Bắc Kinh muốn đảm bảo an ninh ở Hồng Kông ? »  « Những người phản đối đang cố huy động lại lực lượng để đối phó với chế độ chuyên chế Trung Quốc ».

Đối với Bắc Kinh, tình hình hiện nay là do chính quyền Hồng Kông chưa từng thực thi điều 23 Luật Cơ Bản, tương đương Hiến Pháp của đặc khu hành chính, để thông qua đạo luật cho phép chính quyền thành phố cấm « mọi hành vi phản quốc, ly khai, dụ dỗ và lật đổ ». Chính quyền đặc khu đã từng nỗ lực để làm điều đó hồi năm 2003 nhưng phải từ bỏ ý định do vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ của dân chúng. Khi đó, Bắc Kinh cảm thấy bị người dân Hồng Kông phản bội. Và cũng kể từ đó, mọi nỗ lực cải cách chính trị lớn ở Hồng Kông đều bị « đóng băng ». Điều 23 cho đến nay vẫn chưa từng được ban bố, thế nhưng người dân Hồng Kông cũng không được bầu lãnh đạo đặc khu như Hiến Pháp quy định.

Bài xã luận của China Daily hôm 23-24/05 nhấn mạnh là đối với Bắc Kinh, bảo vệ an ninh quốc gia là « một trách nhiệm lập hiến của đặc khu chứ không phải một sự lựa chọn theo ý muốn ». Theo chính phủ Trung Quốc, chính sự rối loạn ở Hồng Kông từ mùa hè năm 2019, chứ không phải sự đàn áp, đang gây bất ổn cho nền kinh tế đặc khu. Tuy nhiên, đối với Bắc Kinh, phe đối lập có được sức mạnh là nhờ có được sự hỗ trợ từ phương Tây. Và theo quan điểm của Bắc Kinh, cái gọi là những giá trị phổ quát của phương Tây chỉ gây ra những xung đột và làm rối loạn thế giới.

Chế độ chuyên chế không hợp với tự do cá nhân của người Hồng Kông

Thông tín viên báo Le Monde tại Hồng Kông, Florence de Changy, nhấn mạnh đến nỗi lo sợ của người dân Hồng Kông, nhất là vì hiện giờ không ai biết hệ lụy thực sự của luật an ninh quốc gia mới sẽ là gì. Bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam), lãnh đạo Hồng Kông, người « hoàn toàn ủng hộ » quyết định của Bắc Kinh, phát biểu hôm 23/05 là chính bà cũng không nắm được thông tin chi tiết. Rất nhiều câu hỏi được đặt ra. Liệu các tòa án Hồng Kông vẫn có thẩm quyền ? Làm thế nào để đạo luật mới, dường như sẽ tiêu diệt quyền tự do, có thể cùng tồn tại với luật hiện hành ở Hồng Kông và bảo đảm các quyền tự do cá nhân được ghi trong Hiến Pháp Hồng Kông ? Biểu lộ sự phản đối đối với chính phủ có bị coi là một hành động lật đổ hay không ?

Trong bối cảnh đó, thông tín viên báo Le Monde ghi nhận nhiều thanh niên Hồng Kông rất quyết tâm để Hồng Kông được độc lập. Nhiều người hô hào « Hãy kháng cự », « Chúng ta sẽ không bao giờ đầu hàng » hay hô khẩu hiệu trấn an « Họ không thể giết hết chúng ta ! » và khẳng định « Độc lập của Hồng Kông là lối thoát duy nhất ». Đối với giới trẻ, tính chuyên chế của chính quyền Bắc Kinh không thích hợp với tự do cá nhân của người dân Hồng Kông. 

RFI

Durch die weitere Nutzung der Seite stimmst du der Verwendung von Cookies zu. Weitere Informationen

Die Cookie-Einstellungen auf dieser Website sind auf "Cookies zulassen" eingestellt, um das beste Surferlebnis zu ermöglichen. Wenn du diese Website ohne Änderung der Cookie-Einstellungen verwendest oder auf "Akzeptieren" klickst, erklärst du sich damit einverstanden.

Schließen