Seite auswählen

Ngày đáng xấu hổ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ

 

Tác giả: Robert Reich

Dương Lệ Chi dịch

5-1-2026

Lời giới thiệu từ Tiếng Dân: Ông Robert Reich, cựu Bộ trưởng Lao động Hoa Kỳ, từng là giáo sư, luật sư và học giả kinh tế, lâu nay thường xuyên lên tiếng về các vấn đề lao động và bất bình đẳng thu nhập.

Bài viết dưới đây của ông không chỉ nhằm nhắc nhở các thế hệ sau về một ngày lịch sử không được phép quên, mà còn là lời cảnh báo nghiêm khắc về sự mong manh của nền dân chủ: Ngay cả ở một quốc gia luôn tự coi mình là hình mẫu dân chủ. Mối nguy lớn nhất không chỉ nằm ở bạo lực trong ngày 6/1/2021, mà ở những nỗ lực có tổ chức nhằm làm cho biến cố đó trở nên “bình thường”, bị xóa nhòa hoặc bị đảo ngược trong ký ức tập thể.

Dù một số chi tiết trong bài phản ánh góc nhìn và lập luận chính trị của tác giả, thông điệp cốt lõi khó có thể phủ nhận: Khi sự thật bị thay thế bằng dối trá, khi kẻ kích động bạo lực được khoác lên vai chiếc áo nạn nhân, thì nền dân chủ không sụp đổ trong khoảnh khắc, mà nó bị bào mòn từng ngày bởi sự thờ ơ và quên lãng.

Vì thế, ngày 6 tháng 1 không chỉ là câu chuyện riêng của nước Mỹ, mà nó là lời cảnh tỉnh mang tính phổ quát: Dân chủ không thể tự tồn tại nếu người dân không kiên quyết bảo vệ sự thật và đòi hỏi trách nhiệm lịch sử.

***

 

Chúng ta sẽ không bao giờ quên, và chúng ta cũng sẽ không để cho đất nước này hay thế giới quên.

Ngày mai, đúng 5 năm, là ngày đáng xấu hổ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Chúng ta không được phép để Donald Trump thuyết phục nước Mỹ rằng chuyện đó chưa từng xảy ra, hoặc rằng ông ta vô tội; cũng không được để ông ta đánh lạc hướng sự chú ý của quốc gia khỏi lễ kỷ niệm 5 năm về những gì đã diễn ra vào ngày hôm đó.

Chưa đầy ba tuần trước, Jack Smith, cựu công tố viên đặc biệt của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, đã ra điều trần trước Ủy ban Tư pháp Hạ viện và tuyên thệ rằng:

Cuộc điều tra của chúng tôi đã thu thập được bằng chứng vượt qua mọi nghi ngờ hợp lý rằng Tổng thống Trump đã tham gia vào một âm mưu hình sự nhằm lật ngược kết quả cuộc bầu cử năm 2020 và ngăn cản việc chuyển giao quyền lực một cách hợp pháp”.

Lý do duy nhất khiến Donald Trump hiện nay không ngồi sau song sắt là vì Jack Smith đã hủy bỏ vụ án sau khi Trump đắc cử nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, do phán quyết của Tối cao Pháp viện trong vụ án Trump v. Hợp Chúng quốc Hoa Kỳ — bản án do Chánh án John Roberts viết và được năm thẩm phán khác tán thành, trong đó có ba người do chính Trump đề cử — đã ngăn cản việc truy tố một tổng thống đương nhiệm.

Hãy dừng lại và suy ngẫm điều này.

Mặc dù việc chuyển giao quyền lực một cách ôn hòa là cốt lõi của nền dân chủ Mỹ, Trump đã tìm mọi cách lật ngược kết quả bầu cử năm 2020. Và giờ đây, ông ta lại một lần nữa là tổng thống.

Năm năm trước, vào ngày 6 tháng 1 năm 2021, khi Phó Tổng thống Mike Pence bước vào Điện Capitol, ông phải đối mặt với một chiến dịch gây áp lực dữ dội từ Trump.

Trump và tay chân của ông ta đã ép buộc các thống đốc và các quan chức bầu cử trên khắp cả nước nhằm thay đổi kết quả bầu cử theo hướng có lợi cho Trump. Họ còn dụ dỗ những người trung thành ở năm bang chiến địa ký vào các giấy chứng nhận giả, tuyên bố sai sự thật, rằng họ là những đại cử tri “được bầu chọn hợp pháp và đủ tư cách”.

Pence sắp sửa bác bỏ các phiếu đại cử tri giả mạo đó. Khi ông bắt đầu kiểm phiếu đại cử tri, hàng ngàn người ủng hộ Trump — nhiều người trong số họ có vũ trang — đã tràn vào Điện Capitol. Một số kẻ hô vang khẩu hiệu đòi “treo cổ Mike Pence” vì ông từ chối ngăn chặn việc chứng nhận kết quả bầu cử.

Họ trực tiếp kéo đến từ cuộc mít-tinh do Trump tổ chức tại Ellipse, nơi Trump tiếp tục lặp lại lời dối trá rằng cuộc bầu cử đã bị đánh cắp và kích động đám đông: “Nếu quý vị không chiến đấu đến cùng, thì các quý vị sẽ không còn đất nước nữa”.

Theo cáo trạng hình sự: “Sau khi thông tin được công bố vào chiều ngày 6 tháng 1 rằng, Phó Tổng thống sẽ không gian lận để thay đổi kết quả bầu cử, một đám đông rất lớn và giận dữ —gồm nhiều cá nhân đã bị bị cáo [Trump] lừa dối, khiến họ tin rằng Phó Tổng thống có thể và sẽ thay đổi kết quả — đã tấn công bạo lực vào Điện Capitol và làm gián đoạn tiến trình”.

FBI ước tính có từ 2.000 đến 2.500 người đã xâm nhập tòa nhà Quốc hội trong cuộc tấn công, một số tham gia phá hoại và cướp bóc, kể cả các văn phòng của các dân biểu Quốc hội. Những kẻ bạo loạn còn tấn công cảnh sát Điện Capitol. Chúng chiếm giữ phòng họp trống ở Thượng viện, trong khi lực lượng liên bang cố thủ để bảo vệ khu vực Hạ viện đã được sơ tán.

Trong vòng 36 tiếng đồng hồ, năm người đã thiệt mạng. Một người bị cảnh sát bắn chết; một người chết vì sốc thuốc; ba người chết vì đau tim hoặc đột quỵ, trong đó có một sĩ quan cảnh sát qua đời một ngày sau khi bị đám đông tấn công. Nhiều người khác bị thương, bao gồm 174 cảnh sát. Bốn sĩ quan khác từng tham gia ứng phó với cuộc tấn công đã tự sát trong vòng bảy tháng sau đó.

Pence nói sau đó: “Donald Trump đã sai. Tôi không có quyền lật ngược kết quả bầu cử. Và những lời nói liều lĩnh của ông ta đã đặt gia đình tôi cũng như tất cả những người có mặt tại Capitol hôm đó vào vòng nguy hiểm. Tôi biết lịch sử sẽ buộc Donald Trump phải chịu trách nhiệm”.

Một tuần sau vụ tấn công, Hạ viện đã luận tội Trump vì kích động nổi loạn. Tháng 2 năm 2021, sau khi ông rời nhiệm sở, Thượng viện bỏ phiếu 57–43 ủng hộ kết tội nhưng không đạt đủ đa số hai phần ba theo yêu cầu, dẫn đến việc Trump được tuyên trắng án.

Sau đó, các Thượng nghị sĩ Cộng hòa đã chặn dự luật thành lập một ủy ban điều tra độc lập, lưỡng đảng về vụ tấn công, buộc Hạ viện phải tự thành lập một ủy ban đặc biệt.

Sau 18 tháng điều tra, với hơn 1.000 nhân chứng và chín phiên điều trần công khai được truyền hình trực tiếp, ủy ban đặc biệt của Hạ viện xác định, Trump là “nguyên nhân trung tâm” của cuộc tấn công Điện Capitol do đám đông ủng hộ Trump gây ra.

Ủy ban — gồm bảy dân biểu Dân chủ và hai dân biểu Cộng hòa — đã nhất trí bỏ phiếu đề nghị Bộ Tư pháp truy tố Trump vì tìm cách lật ngược kết quả bầu cử năm 2020.

Sau cuộc điều tra của công tố viên đặc biệt thuộc Bộ Tư pháp, Trump bị truy tố với bốn tội danh vào tháng 8 năm 2023.

Như tôi đã nói, tất cả các cáo buộc này đã bị hủy bỏ sau khi Trump tái đắc cử tổng thống.

Trong số 1.424 người bị truy tố liên bang liên quan đến vụ bạo loạn, 1.010 người đã nhận tội và 1.060 người đã bị kết án và thụ án tù. Enrique Tarrio, khi đó là chủ tịch nhóm Proud Boys, nhận bản án nặng nhất: 22 năm tù.

Sau khi trở lại nắm quyền tổng thống, Trump đã ân xá cho tất cả những người này.

Lịch sử bị bóp méo

Trump và những kẻ tay sai của ông ta trong Đảng Cộng hòa kể từ đó đã quảng bá một phiên bản lịch sử xét lại — giảm nhẹ mức độ bạo lực, lan truyền các thuyết âm mưu, và mô tả những kẻ bị truy tố là con tin và những người tử vì đạo.

Trump đã cố gắng tô vẽ lại các sự kiện bạo lực đó như là “ngày của tình yêu”.

Ngày 8 tháng 12 năm 2024, trong cuộc phỏng vấn truyền hình đầu tiên kể từ cuộc bầu cử năm 2024, Trump tuyên bố các thành viên của ủy ban Hạ viện điều tra vụ bạo loạn “nên bị bỏ tù”.

Chúng ta không bao giờ được quên. Chúng ta phải dạy cho con cháu mình, cho mọi thế hệ người Mỹ trong tương lai biết điều gì đã xảy ra vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 — để, như Mike Pence hy vọng, “lịch sử sẽ buộc Donald Trump phải chịu trách nhiệm”.

Ngày 6 tháng 1 năm 2021 là ngày đáng xấu hổ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Nó phải được ghi nhớ như một ngày ô nhục — cũng như kẻ phản bội đã từ chối chấp nhận kết quả bầu cử và kích động cuộc tấn công vào Điện Capitol Hoa Kỳ: Donald J. Trump.

Marco Rubio nói gì về vụ nổi loạn 6 tháng 1 tại Đồi Capitol

Marco Rubio
@marcorubio
Không có chút tinh thần yêu nước nào trong những gì đang diễn ra tại Đồi Capitol. Đây là tình trạng hỗn loạn chống Mỹ kiểu thế giới thứ ba.
3:01 chiều
Ngày 6 tháng 1 năm 2021
Ist möglicherweise ein Bild von Text „Marco Rubio @marcorubio X.com There is nothing patriotic about what is occurring On Capitol Hill. This is 3rd world style anti-American anti- anarchy. 3:01 3:01 PM 1/6/21“

Cờ Vàng Trong Đám Loạn

25/01/2021

Lê Xuân Bảng

Việt Báo

 

LTS: Sau khi bài viết đã được đăng trên trang mạng của Vietbao.com, nhiều độc giả đã yêu cầu cho đăng bài này trong mục Viết Về Nước Mỹ để nhiều người cùng đọc.

***

Lev Radin / Pacific Press/LightRocket via Getty Images

 Ngày 6 tháng 1, 2021, cả nước Mỹ sững sờ theo dõi một cảnh tượng không thể ngờ: một đám đông mang vũ khí tràn chiếm và đập phá Điện Capitol — trụ sở của ngành lập pháp Hoa Kỳ, đòi treo cổ Phó Tổng Thống Mike Pence và “trừng trị” các Dân Biểu, Thượng Nghị Sĩ trong khi họ đang làm một nhiệm vụ quan trọng theo hiến pháp là xác nhận kết quả bầu cử Tổng Thống.

Hầu hết người dân Hoa Kỳ lo lắng, buồn phiền, tức giận, xấu hổ. Trong khi đó, rất nhiều người Mỹ gốc Việt tị nạn Cộng Sản phải đối mặt với nỗi đau nhân đôi, bởi vì nhiều lá cờ vàng ba sọc đỏ đã xuất hiện trong đám bạo loạn.

Thật ra, cờ vàng đã thường xuyên có mặt trong những cuộc biểu tình ủng hộ ông Trump suốt năm 2020. Tuy vậy, từ sau ngày 3 tháng 11, khi lá cờ bị đem tới để cổ vũ cho những vu cáo của ông Trump về gian lận bầu cử, thì sự buồn phiền, tức giận, xấu hổ của những người gốc Việt không theo ông Trump đã tăng cao.  

Cho đến ngày 6 tháng 1, khi hình ảnh lá cờ vàng trong đám loạn bị các cơ quan truyền thông trên khắp thế giới ghi lại, nhiều người gốc Việt đã trở thành phẫn nộ. Trong khi đó, các sắc dân khác thắc mắc về lá cờ vàng ba sọc đỏ trong đám dấy loạn.

Ngày hôm sau, câu hỏi “Tại sao lá cờ của Việt Nam Cộng Hoà trước 1975 lại có mặt trong buổi tấn công Điện Capitol?” được nêu lên trên rất nhiều diễn đàn.

Người Việt, kể cả thế hệ sinh ra và lớn lên ở Mỹ nhưng vẫn quan tâm đến nguồn gốc Việt, xôn xao.

Lần đầu tiên trong đời, nhiều người trẻ gốc Việt hoang mang và xấu hổ về lá cờ vàng, về nguồn gốc tị nạn của gia đình họ. Lần đầu tiên họ phải đối mặt với những lời gay gắt như “tẩy chay cờ vàng”, hay – cực đoan hơn — so sánh cờ vàng với Confederate Flag (lá cờ đại diện cho sự buôn bán nô lệ, cho sự kỳ thị chủng tộc trong lịch sử Hoa Kỳ).

Nhiều người Việt tị nạn đã lên tiếng. Họ viết bằng nhiều thứ tiếng và diễn tả bằng nhiều cách, nhưng hầu hết đều có chung ý kiến rằng: cộng đồng người Việt rất đa dạng và những người mang cờ đi làm loạn chỉ đại diện cho một nhóm. Những người đó đã tuỳ tiện sử dụng lá cờ trong việc làm sai trái của họ. Những người tị nạn gốc Việt khác rất buồn phiền, xấu hổ về hành động này.

PIVOT, một tổ chức của người Mỹ gốc Việt cấp tiến, đã lên án mạnh mẽ: “họ đã làm nhơ lá cờ của chúng ta khi tham dự vào cuộc nổi loạn hoang tưởng, nguy hiểm và thất bại đó.” (1)

Tuy nhiên, câu hỏi “tại sao” vẫn chưa được giải thích. Điều gì đã khiến những người Mỹ gốc Việt đem cờ vàng đi làm loạn, bất chấp dịch bệnh, bất chấp pháp luật?

Theo những chuyên gia về tâm lý, rất nhiều hành động của con người bắt nguồn từ những nỗi niềm sâu đậm đã có từ rất lâu. Nếu chúng ta suy ngẫm thật kỹ với sự thấu hiểu về văn hoá, tính cách, và cả những nỗi đau của người Việt tị nạn Cộng Sản, có lẽ chúng ta sẽ thấy được câu trả lời.

Thống kê của AAPI Fund (Asian American and Pacific Islander Fund) ngày 2 tháng 11, 2021 cho thấy 36% người Mỹ gốc Việt ủng hộ ông Trump, con số cao thứ nhì trong các sắc dân gốc Á, chỉ sau người Philippines. (2)

Tuy nhiên, tỉ lệ người Mỹ gốc Việt ủng hộ ông Trump trong thế hệ thứ nhất, những người đến Hoa Kỳ theo diện tị nạn Cộng Sản, cao hơn nhiều. Vì thế, có thống kê khác nói rằng có đến hơn 50% cử tri gốc Việt bầu cho ông Trump. Những con số này có lẽ tuỳ thuộc vào nhóm người được hỏi, nhưng điều rõ ràng là hầu hết người gốc Việt ủng hộ ông Trump dành cho ông ta sự tin tưởng, trung thành như của tín đồ dành cho giáo chủ.

Đã có vài người trẻ gốc Việt bỏ công phỏng vấn nhiều người trong thế hệ thứ nhất và viết bài về hiện tượng này. Các bài viết nêu ra bốn lý do chính cho sự ủng hộ ông Trump cuồng nhiệt của nhiều người Việt tị nạn: niềm tin rằng ông Trump sẽ đánh bại Trung Cộng, quan niệm rằng chỉ có Đảng Cộng Hoà chống Cộng Sản, sự kém hiểu biết về nền chính trị Hoa Kỳ, và khả năng tiếng Anh hạn chế. (3)

Bốn lý do nói trên đều đúng nhưng chưa đủ để giải thích. Bởi vì, những người gốc Việt ủng hộ ông Trump thật ra gồm đủ mọi thành phần, kể cả những người có bằng cấp và trình độ tiếng Anh cao. Hơn nữa, quan niệm Đảng Cộng Hoà là thành trì chống Cộng Sản đã là quan niệm của nhiều người gốc Việt từ lâu, nhưng sự ủng hộ của người gốc Việt dành cho ông Trump vượt xa tất cả những nhân vật khác của Đảng Cộng Hoà, kể cả Tổng Thống Ronald Reagan, ngôi sao đã đắc cử hai lần với số Đại Cử Tri cao nhất từ 1975 đến nay.

Vì thế, để giải thích hiện tượng “tín ngưỡng” Trump của người gốc Việt, chúng ta cần tìm hiểu sâu hơn.

 

**

 

Những sự kiện đặc biệt, lắm khi khó hiểu, thường là kết quả của một chuỗi sự việc xảy ra đúng lúc và liên kết với nhau như những mắt xích trong một sợi dây đưa đến kết quả cuối cùng.

Trong trường hợp cờ vàng xuất hiện trong đám loạn, những mắt xích đó là gì?

Mắt xích thứ nhất: Khi ông Trump bước vào chính trường, nỗi lo Trung Cộng cướp nước Việt Nam và niềm căm ghét Trung Cộng đã đạt tới đỉnh điểm sau một thời gian dài nung nấu.

Trong lịch sử nước Việt Nam, những lần xâm lăng và chiếm đóng của Trung Hoa đã đem đến vô vàn đau khổ cho người Việt trong suốt chiều dài hơn ba ngàn năm từ thời lập quốc đến nay. Sau năm 1975, được sự tuân phục của nhà cầm quyền Việt Nam, Trung Cộng đã mở một cuộc tiến chiếm không cần vũ khí, ngày càng kiểm soát nhiều vùng đất quan trọng và giàu tài nguyên của nước Việt.

Người gốc Việt tị nạn Cộng Sản, cho dù đã sống yên bình trên quê hương mới, vẫn theo dõi những hành động ngang ngược của Trung Cộng đối với Việt Nam trong một nỗi lo âu mấp mé mức tuyệt vọng. Họ trông đợi chính phủ Hoa Kỳ can thiệp nhiều hơn vào những diễn tiến ở châu Á và diệt mối hiểm hoạ Trung Cộng. Họ mong mỏi rồi thất vọng khi không thấy một biến chuyển lớn nào có thể đánh gục Trung Cộng. Họ càng lo sợ hơn khi thấy Trung Cộng dần dần trở thành một thế lực siêu cường, một “con quỷ” sẵn sàng đương đầu với Hoa Kỳ.

Năm 2016, như một “tin vui giữa giờ tuyệt vọng”, ông Trump xuất hiện và tuyên bố những lời cứng rắn với Trung Cộng. Hành động đó được người gốc Việt hân hoan đón nhận như ruộng hạn gặp mưa rào.

Cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung do ông Trump khởi xướng đã làm cho người gốc Việt phấn khởi, và những lời ông Trump doạ dùng vũ lực trước hành động lấn chiếm biển của Trung Cộng đã đem lại cho người gốc Việt niềm vui và hy vọng. Từ đó, ông Trump đã trở thành vị cứu tinh cho đất nước Việt Nam trong lòng nhiều người Việt tị nạn, không chỉ ở Mỹ mà ở khắp các cộng đồng người Việt trên thế giới.

Sau một thời gian, đa số dân Mỹ nhận ra rằng đằng sau những lời tuyên bố của ông Trump không có kế hoạch vững chắc để thành công, và cuộc chiến thương mại không đạt được kết quả nào đáng kể. Tuy vậy, sự thật này không có nghĩa gì đối với đa số người Việt ủng hộ ông Trump. Họ bỏ qua khả năng quan sát, suy xét và đối chiếu để toàn tâm, toàn ý tin tưởng ông ta.

Mắt xích thứ hai: Tài nói dối siêu việt của ông Trump được chắp cánh bằng sự tiến triển của mạng xã hội.

Ông Trump có thể nói bất cứ điều gì do ông ta nghĩ ra một cách tự tin đến mức đánh tan mọi nghi ngờ. Ông ta nắm rõ nguyên tắc quan trọng nhất của nghệ thuật nói dối: lập đi lập lại một cách hết sức quyết liệt để làm đối phương hoang mang và dần dần chấp nhận những điều dối trá là sự thật.

Với bản tính trơ tráo và bất chấp, ông Trump đã dùng mạng xã hội làm phương tiện truyền thông chính của ông ta. Mặc kệ mọi luật lệ, mọi hậu quả, Ông Trump ngày đêm lên Twitter để phát tán những lời dối trá, để chửi bới, vu khống bất cứ người nào, để đuổi ngay lập tức những nhân viên không phục tùng đủ (không cần biết họ đang giữ vị trí gì), để chuyển tiếp những điều hoang tưởng có lợi cho ông ta, và ngay cả những bài đầy tính cách bạo động của các nhóm da trắng cực đoan. Các hãng như Twitter, Facebook đã nhiều lần cảnh cáo và gỡ bỏ những thông tin quá sai và có thể gây bất an xã hội của ông Trump, và chính ông ta cũng đã phải tự xoá đi một vài tuyên bố quá đáng.

Không một người lãnh đạo nào, kể cả ở Trung Cộng và Bắc Hàn, dùng mạng xã hội một cách vô trách nhiệm và nguy hiểm cho đất nước như ông Trump. Nhưng ông Trump không hề ngần ngại vì ông ta biết những người ủng hộ ông đang và sẽ chấp nhận tất cả. Ông ta từng tuyên bố: tôi có thể bắn người và không mất một phiếu.

Sự tôn sùng của người ủng hộ và nỗ lực của ông Trump kết hợp với nhau và biến những lời của ông ta thành chân lý. Đối với những người gốc Việt ủng hộ ông Trump, những điều tai nghe, mắt thấy vẫn không có nghĩa gì, nếu điều đó không hợp với ý nghĩ của ông Trump. Mọi tin tức không có lợi cho ông Trump đều là “fake news”, là “vũ khí đánh phá của Tàu Cộng”.

Mắt xích thứ ba: Ông Trump đã thành công khi đánh vào sự sợ hãi và căm ghét Cộng Sản, một nỗi niềm sâu đậm và lâu dài khác trong lòng người tị nạn gốc Việt.

Ông Trump thường xuyên vu khống rằng Đảng Dân Chủ muốn “kiểm soát mọi thứ trong đời người dân Mỹ giống như Cộng Sản đã làm”. Chiến thuật gây sợ hãi này hết sức hữu hiệu đối với những sắc dân tị nạn Cộng Sản như người Cuba và người Việt.

Chiến thuật đó đã gieo sự lo sợ về một tương lai không có Trump. Những nạn nhân của chiến thuật đó không còn nghĩ ra được rằng cả hai đảng Cộng Hoà và Dân Chủ đã thay phiên nhau lèo lái nước Mỹ thành cường quốc trong gần hai trăm năm qua, và rất nhiều phúc lợi họ đang hưởng là do công lao và sự tranh đấu của Đảng Dân Chủ cùng với những người Mỹ gốc Phi Châu.

Thêm vào đó, những hành động cứng rắn đối với Cộng Sản Bắc Việt của Tổng Thống Nixon trong thời chiến tranh Việt Nam đã làm nhiều người Việt nghĩ rằng Đảng Cộng Hoà chống Cộng Sản mạnh mẽ hơn Đảng Dân Chủ. Cho đến nay, ý nghĩ đó vẫn còn, và nhiều người Việt vẫn đánh đồng Đảng Cộng Hoà với lý tưởng chống Cộng của nước Việt Nam Cộng Hoà ngày trước.

Hơn nữa, đối với người Việt tị nạn, chống Cộng Sản là yếu tố vô cùng quan trọng, vì thế, họ sẵn sàng bỏ qua khuyết điểm của nhà lãnh đạo mà họ tin là chống Cộng.

Mắt xích thứ tư: Ông Trump nối kết với nhiều người ủng hộ gốc Việt qua sự kỳ thị.

Kỳ thị là một điều tối kị trong xã hội Hoa Kỳ văn minh và bao dung. Tuy nhiên, sự bình đẳng trong xã hội là một điều cần được liên tục quan tâm và bảo vệ, bởi vì sự kỳ thị vẫn âm ỉ trong rất nhiều người, và các nhóm da trắng cực đoan vẫn nuôi một nỗi căm hận chỉ chờ cơ hội bùng phát.

Ông Trump là một người rất kỳ thị, điều đó đã được chứng minh bằng nhiều sự việc qua nhiều thập niên (4). Điều khó ngờ là sau khi bước vào chính trường, Ông Trump đã ngang nhiên công bố và dùng sự kỳ thị làm vũ khí.

 

Trong thời gian gần đây, khi nền kinh tế toàn cầu phát triển mạnh, người Mỹ phải vất vả hơn khi cạnh tranh với mọi sắc dân trên thế giới. Do đó, quan niệm tập trung lo cho dân Mỹ và cải tổ luật di dân là điều nhiều người Mỹ muốn chính phủ thực hiện. Tuy nhiên, những người ủng hộ ông Trump không nhớ được rằng thay đổi chính sách không đồng nghĩa với với kỳ thị.

Những lời ông Trump tuyên bố, chẳng hạn như di dân không hợp pháp từ Nam Mỹ toàn là tội phạm, hay mọi người đạo Hồi là khủng bố, đã mở khoá cho sự căm ghét mà nhiều người đã phải giữ trong lòng rất lâu. Đối với họ, sự kỳ thị công khai của ông Trump tượng trưng cho sự thẳng thắn, mạnh mẽ, là tín hiệu cho phép họ lớn tiếng bày tỏ những cảm xúc xấu xí mà trước đây họ không thể nói.

Nhiều người gốc Việt nghĩ rằng dân da vàng là “hạng nhì”, chỉ sau da trắng. Họ khinh thường di dân từ Nam Mỹ, ghét và sợ hãi di dân từ Trung Đông. Họ nghĩ rằng nhóm da trắng cực đoan chỉ kỳ thị người da đen. Họ tin cộng đồng gốc Việt, là “nhóm di dân gương mẫu”, không phải là mục tiêu của những người da trắng cực kỳ hung hăng như nhóm Proud Boys – những người đã được ông Trump ban lời “Đứng đó và chờ lệnh” (6).

Mắt xích thứ năm: Sự lan tràn của các bài ủng hộ ông Trump và đánh phá Đảng Dân Chủ bằng tiếng Việt.

Một điều đáng nói là ngay cả người trong nước Việt Nam cũng nồng nhiệt ủng hộ ông Trump. Lúc đầu, một số người tin rằng ông Trump sẽ đánh bại Trung Cộng hoặc choáng ngợp trước danh hiệu tỉ phú của ông đã phổ biến các viết ca tụng ông ta. Sau đó, nhờ thói quen hùa theo đám đông và sự hiểu biết kém cỏi về nền chính trị Hoa Kỳ, phong trào ủng hộ ông Trump lan rộng.

Nhà cầm quyền Việt Nam thấy rõ điều này nhưng không ngăn cản mà còn ngấm ngầm cổ vũ. Lý do là vì những lời ông Trump nói và việc ông ta làm là những “quảng cáo” hữu hiệu nhất để hạ thấp giá trị dân chủ của Mỹ và chứng tỏ rằng chính quyền Mỹ rất kém cỏi và hỗn loạn. Quan trọng hơn cả, nhà cầm quyền Việt Nam biết rõ rằng ủng hộ ông Trump đồng nghĩa với chấp nhận sự gian dối, và các hành động phỉ báng tuỳ tiện, hà hiếp nhân viên, lạm dụng quyền lực, coi đất nước như tài sản riêng…, nói chung là những điều mà bất cứ tên độc tài nào cũng muốn “huấn luyện” dân chấp nhận.

Vì thế, các cơ quan truyên thông trong nước Việt Nam mặc sức dịch và chế biến những luận điệu ủng hộ ông Trump hoặc đánh phá các đối thủ của ông ta. Những bài này được nhiều người gốc Việt hăng hái phát tán nhằm lôi kéo người khác. Chúng trở thành nguồn cung cấp kiến thức chính cho rất nhiều ủng hộ viên gốc Việt của ông Trump.

Từ khá lâu trước khi cuộc nổi loạn xảy ra ở Điện Capitol, xáo trộn đã đến trong nhiều gia đình và đoàn thể của người gốc Việt. Mâu thuẫn giữa thế hệ tị nạn Cộng Sản và thế hệ lớn lên ở Mỹ, được hấp thụ một nền giáo dục dân chủ và đầy nhân bản ở Mỹ, đã bùng ra. Nhiều chuyện khó tin đã xảy ra: cha mẹ từ mặt con sau khi nói rằng con “bị Cộng Sản nhồi sọ nên chống ông Trump”; tín đồ Thiên Chúa Giáo bất mãn với Giáo Hoàng sau khi ngài chỉ trích bức tường biên giới; những người trí thức gốc Việt thông báo và hưởng ứng chuyện mua phiếu cho ông Trump và, khi được nhắc nhở, đã tuyên bố “sẵn sàng đi tù vì yêu nước”. Đáng kinh sợ nhất là có những nhóm người quấn cờ vàng quanh mình, họp lại đấm đá, sỉ nhục các hình nộm của các nhân vật cao cấp của Đảng Dân Chủ. Hình ảnh giống hệt các cuộc đấu tố thời cách mạng văn hoá ở Trung Cộng và cải cách ruộng đất ở Bắc Việt năm, sáu mươi năm trước.

 

**

 

Từ sau khi ông Biden đắc cử, ông Trump đã lao vào một cuộc tuyên truyền hung hăng và bất chấp sự thật chưa từng có nhằm lật ngược kết quả.

Cũng như những lần trước, ông Trump tận dụng hai vũ khí mà ông ta giỏi nhất: dối trá ở mức tuyệt đối và kích động hận thù.

Dưới những luận điệu gian dối tới tấp của ông Trump và đám cộng sự, người ủng hộ tin rằng ông Trump và chính họ là nạn nhân của một vụ gian lận bầu cử, một vụ ăn cướp. Ngọn lửa căm hận đã được ông Trump mồi lên từ lâu, nay càng trở thành gay gắt.

Trong khi đó, những vị dân cử trong Đảng Cộng Hoà, vì muốn thừa kế số phiếu của ông Trump trong tương lai, đã tiếp tay với ông ta bằng cách im lặng hoặc ngay cả góp sức tạo ra những chiêu trò để phá hoại.

Vượt trên mọi cố gắng ngăn chặn của ông Trump và đồng bọn, kết quả bầu cử đã được xác nhận qua từng bước. Sáu mươi phiên toà ở khắp nước Mỹ đã bác bỏ mọi vụ kiện không có bằng chứng của phe ông Trump. Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ cũng từ chối xét đơn kiện dựa trên những điều vi hiến và những cáo buộc vô căn cứ của phe ông Trump.

Càng sợ thua, ông Trump càng tăng cường độ kích động. Trong suốt mấy tháng, ông ta kêu gào rằng những nhân vật của Đảng Dân Chủ là “Cộng Sản, Mác-xít” và “đất nước Mỹ đã bị đánh cắp”. Căm hờn sôi sục trong những nhóm ủng hộ ông Trump, và một số ủng hộ viên của ông đã đe doạ tính mạng những nhân viên lo về bầu cử. Ông Trump không ngăn cản mà còn lớn tiếng hăm doạ và đuổi việc những người Đảng Cộng Hoà từ chối phụ hoạ những luận điệu gian dối và những âm mưu gian phiếu của ông ta.

Ngày 18 tháng 12, Ông Trump bắt đầu nhắc đến bạo động: “Biểu tình lớn ở D.C ngày 6 tháng 1. Hãy có mặt, sẽ rất dữ dội!” (7)

Ngày 6 tháng 1, các vị dân cử bước vào Điện Capitol để công nhận số phiếu của các Đại Cử Tri, một nghi lễ để tôn vinh sức mạnh của nền dân chủ Hoa Kỳ.

Cách đó không xa, trước một đám đông bừng bừng phẫn nộ, Ông Trump mạt sát các dân cử là “đáng tự hổ thẹn trong suốt lịch sử, bây giờ và mãi mãi” (8)

Sau đó, ông Trump ra lệnh: “Chúng ta đánh chết bỏ. Nếu các bạn không đánh chết bỏ, các bạn sẽ mất nước” (9)

Thế là đám đông, trong đó có khoảng mười lá cờ vàng, bắt đầu tiến về Điện Capitol.

Khi đến nơi, có ít nhất hai người cầm cờ vàng đã vượt qua rào cản của cảnh sát và leo lên tầng hai của Điện Capitol. Sau đó, hình ảnh lá cờ vàng đứng trong đám loạn trên hành lang cao đã bị truyền đi khắp thế giới.

 

**

 

Tóm lại, sự việc lá cờ vàng xuất hiện đám loạn ngày 6 tháng 1, 2021 là kết quả của hơn bốn năm trong niềm tín ngưỡng Trump của những người gốc Việt.

Lịch sử, cảm xúc, thành kiến, và những liên hệ chính trị, xã hội đã kết hợp với nhau để tạo cơ hội cho sự ủng hộ ông Trump biến thành một phong trào trong người Việt. Những “tín đồ” của phong trào đó tình nguyện hạ thấp khả năng quan sát và suy xét của họ, từ bỏ việc đối chiếu tin tức từ nhiều nguồn gốc, và thoả hiệp với các cơ quan ngôn luận của nhà cầm quyền Việt Nam để tin ông Trump.

Theo lời bà Hannah Arendt, tác giả của quyển sách nổi tiếng “Nguồn Gốc của Chủ Nghĩa Độc Tài” (The Origins of Totalitarianism), những người dễ bị tuyên truyền nhất là những người “đắm chìm trong mong muốn được thoát khỏi hoàn cảnh thực tại”. Người gốc Việt mơ ước một hoàn cảnh khác với hiện tại, trong đó Trung Cộng và chủ nghĩa Cộng Sản không còn là những mối đe doạ ghê gớm cho vận mệnh của nước Việt Nam. Ông Trump đã cho những ủng hộ viên gốc Việt ít nhiều hy vọng về ước mơ vô cùng sâu đậm và lâu dài đó.

Đối với những người này, ủng hộ ông Trump đồng nghĩa với chống Trung Cộng, chống Cộng Sản, yêu nước Việt Nam, và yêu nước Mỹ.

Khi ông Trump kêu gọi họ đến Washington D.C biểu tình, họ đem theo lá cờ vàng vì họ tin rằng chắc chắn ông Trump sẽ thắng. Họ muốn lá cờ vàng được ông Trump ghi ơn.

Ngay cả khi họ xô đẩy cảnh sát để tràn vào Điện Capitol, họ cũng không nghĩ họ đang phạm pháp bởi vì lý do của họ — và những người làm loạn khác — là “Chúng tôi được Tổng Thống mời đến.” (10)

Họ tin rằng ông Trump đang theo dõi họ (điều này đúng) và sẽ “chống lưng” cho họ. Khi phất cờ vàng trên ban công của Điện Capitol, họ hy vọng rằng ông Trump thấy rõ và sẽ ghi cộng đồng người Mỹ gốc Việt ủng hộ ông ta vào danh sách các “khai quốc công thần” cho “triều đại Trump” thứ hai.

Khi hiểu được những lý do sâu xa đưa đến hành động sai lầm của những người cầm cờ vàng trong đám loạn, có thể những người gốc Việt khác sẽ bớt tức giận. Bởi vì những ủng hộ viên cuồng nhiệt của ông Trump đã không còn phân biệt được đúng và sai, sự thật và dối trá. Đây là điều đáng buồn nhưng đã từng lập đi, lập lại trong lịch sử ở mọi nơi.

Lịch sử Việt Nam đã có vua Lê Chiêu Thống vì trung thành với triều đại nhà Lê đã suy tàn mà rước quân Thanh về dày xéo quê hương. Lịch sử Việt Nam cũng đã có những người yêu nước vì căm hận Pháp mà theo Việt Minh, vô tình làm hại đất nước.

Giờ đây, khi FBI đang truy lùng các thủ phạm trong vụ phá hoại, hăm doạ, và đánh cắp tài sản công tại Điện Capitol, những người đem cờ vàng đi làm loạn có lẽ đang lo lắng. Hy vọng rằng những hành động của họ hôm đó chỉ ngưng ở mức độ vô ý thức và phạm pháp nhẹ chứ không tiến đến mức độ nặng để họ không bị pháp luật trừng phạt.

Bây giờ, khi nước Mỹ đang lao đao vì dịch bệnh, đang đối phó với mầm loạn từ trong nước, mong rằng mọi người dân Mỹ nhớ rằng sự trung thành và bảo vệ đất nước không bao giờ là đặt quyền lợi một cá nhân hay một đảng lên trên nền dân chủ, sự an bình của đất nước, và những điều lợi ích cho toàn xã hội.

Để thắng được Trung Cộng hay Cộng Sản hay bất cứ thế lực nào, nước phải giàu, dân phải mạnh. Và sức mạnh không bao giờ đến bằng chia rẽ, hận thù, và loạn lạc.

Các Bài Tham Khảo:

(1)    PIVOT CONDEMNS THE DESECRATION OF SOUTH VIETNAM’S FLAG IN THE INSURRECTION AT THE U.S. CAPITOL

(2)    https://aapifund.org/program/research-and-tools/

(3)    Many Vietnamese American voters prefer Trump over Biden. Here’s why. – Vox

(4)    “I can shoot someone and not lose a vote” Lời của Trump.

(5)    Trump’s long history of racism, from the 1970s to 2020 – Vox

(6)    “Stand back and stand by” lời Trump nói khi được hỏi muốn nhắn nhủ gì đến nhóm Proud Boys trong buổi tranh luận thứ nhất giữa hai ứng cử viên tổng thống Biden và Trump.

(7)    “Big protest in D.C. on January 6th. Be there, will be wild!” from Tracking all of President Trump’s false or misleading claims – Washington Post

(8)     “should be ashamed of themselves throughout history, throughout eternity”

Transcript of Trump’s Speech at Rally Before US Capitol Riot | Political News | US News

(9)    “We fight like hell. If you don’t fight like hell, you’re not going to have a country anymore”

Transcript of Trump’s Speech at Rally Before US Capitol Riot | Political News | US News

(10)Video of rioters outside the Capitol shouting at police: “We were invited here. We were invited by the president of the United States”

Năm Năm Sau Ngày MAGA Tấn Công Quốc Hội, Những Người Ở Lại Ra Sao?

 

06/01/2026

Kalynh Ngô

Việt Báo

 

Quyết định ân xá có thể giúp tổng thống Trump ghi một điểm trong lực lượng ủng hộ, nhưng nó cũng chính là một vết khắc thêm vào câu chuyện ở Đồi Capitol mà vĩnh viễn không bôi xóa được. Viên đá mà Trump đã ném xuống mặt hồ, ông ấy không lường được sẽ có bao nhiêu đợt sóng nhỏ lan xa. (Hình: Việt Báo)

Hôm nay, một dòng chữ xuất hiện nhiều trên mạng xã hội: “Jan 06 – Never Forget.”

 Nếu Donald Trump bị ám ảnh bởi cuộc tranh cử thất bại năm 2020 như thế nào thì vết thương của Đồi Capitol về một ngày bạo loạn cũng hằn sâu như thế. Khác biệt ở chỗ, rồi sẽ có một ngày, khi ra đi, Trump không thể nhớ mình đã từng thua ông Joe Biden. Nhưng vết sẹo của cuộc bạo loạn và hành động của người khởi xướng, vĩnh viễn đi vào lịch sử.

 Năm năm trước, vào ngày này, Donald Trump và một đám đông những người ủng hộ ông đã tận dụng mọi cách để Quốc Hội phải làm điều mà cử tri và tòa án không làm: để ông ta tiếp tục cai trị một đất nước mà lá phiếu đã từ chối ông. Những gương mặt dữ dằn, đằng đằng sát khí, vác thánh giá trên vai, tiến vào Đồi Capitol. Họ trèo tường, leo lên những giàn sắt, đập vỡ kính, đốt pháo, ùa vào Quốc Hội như cuộc xung trận.

 Ngày đó, chính quyền đương nhiệm vẫn còn những người lãnh đạo chính trực, biết thượng tôn pháp luật, hiến pháp. Do đó, kết quả là có thời gian bốn năm cho Trump và đồng minh chuẩn bị một cuộc chiến khác.

 Trong những năm sau đó, Trump đã nhận ra Hiến Pháp Mỹ đầy rẫy những điều mơ hồ, những kẻ hở và đặc biệt là những ranh giới “không thể đối lại với Donald Trump.” Bằng chứng Trump đã thoát qua tất cả. Nhẹ nhàng, đẹp như “đường gươm Nguyên Bá.” Tối Cao Pháp Viện đã tưởng thưởng cho tổng thống Trump một hình thức miễn trừ truy tố mạnh mẽ khi ông ta trở lại Tòa Bạch Ốc.

 Cùng ngày hôm đó, Trump thực hiện ngay một “sứ mệnh” – ân xá cho tất cả kẻ bạo loạn tấn công vào Quốc Hội năm năm trước. Một trong những món quà chào sân rẻ tiền nhất.

 Từ lâu, Donald Trump luôn gọi “đó là một ngày của tình yêu” và ông ta cũng khẳng định “không có cảnh sát Quốc Hội nào tử vong trong ngày hôm đó.”

 Donald Trump không sai! Bởi vì có năm cảnh sát Quốc Hội đã chết, nhưng vào những ngày sau đó.

 Cảnh sát Quốc Hội Brian Sicknick qua đời vào ngày 7 Tháng Giêng năm 2021 do đột quỵ sau khi bị tấn công bằng bình xịt hóa chất trong ngày bạo loạn. Julian Khater, người đã tấn công Sicknick, không nằm ngoài danh sách ân xá của Trump.

 Cảnh sát Jeffrey Smith đã tự tử vài ngày sau vụ tấn công. Vợ ông cho biết ông có những biểu hiện khác lạ về hành vi của mình.

 Cảnh sát Howard Liebengood đã kết liễu cuộc đời bốn ngày sau cuộc bạo loạn.

 Cảnh sát Gunther Hashida và cảnh sát Kyle Defritag tự tử vào Tháng Bảy năm 2021.

 Ngoài Brian Sicknick, bốn người còn lại là cảnh sát thủ đô Washington DC. Tất cả họ đều bị tấn công khi cố gắng ngăn cản những kẻ bạo loạn tràn vào Quốc Hội ngày 6/1/2021.

 Không thể chịu được vết thương tâm lý, họ chọn cái chết. Để những người ở lại, chịu một cú sốc tâm lý khác, sẽ dai dẳng hơn, khốc liệt hơn.

Khi Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 20/1/2025, cựu trung sĩ cảnh sát Điện Capitol, Aquilino Gonell, đã tắt điện thoại. Anh để nó trên đầu giường, tránh xa tin tức.

Kể chuyện với AP, Gonell nói buổi tối hôm đó, khi dành thời gian cho gia đình và dắt chó đi dạo, điện thoại của anh bắt đầu reo liên tục. Anh nhận được tin nhắn từ các công tố viên liên bang, đặc vụ FBI và Cục Nhà tù liên bang – tất cả đều thông báo rằng tổng thống mới vừa ân xá cho khoảng 1.500 người đã bị kết án vì tội tấn công Capitol vào ngày 6/1/2021.  Trong số những người được ân xá có cả những kẻ đã làm Gonell bị thương khi anh và các cảnh sát khác cố gắng bảo vệ tòa nhà.

“Họ nói với tôi rằng những người mà tôi đã làm chứng tội trạng của họ đang được thả ra tù,” Gonell nói. “Họ nói tôi hãy cẩn thận.”

Gonell là một trong những cảnh sát bảo vệ lối vào phía Tây của Điện Capitol khi Quốc Hội đang chứng nhận chiến thắng của ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden. Hàng trăm người ủng hộ Trump đã xông vào tòa nhà, lặp lại những tuyên bố sai sự thật của ông ta về một cuộc bầu cử bị đánh cắp. Đám đông nắm lấy dây đeo vai của Gonell, kéo anh xồng xộc trên nền nhà. Gonell suýt chết ngạt. Tại tòa, anh đã làm chứng về những vết thương ở vai và chân vẫn còn hành hạ anh cho đến ngày nay.

“Họ đang xóa bỏ những gì tôi đã làm bằng những lệnh ân xá và những nỗ lực khác nhằm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của cuộc tấn công bạo lực,” Gonell nói. “Tôi đã mất sự nghiệp, sức khỏe, và tôi đang cố gắng tìm lại cuộc sống của mình.”

Năm năm sau, Gonell và một số cảnh sát khác đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn vẫn đang phải đối mặt với những gì đã xảy ra, đặc biệt là sau khi Trump ban hành những lệnh ân xá đó. Cuộc đấu tranh của họ càng trở nên khó khăn hơn bởi những tuyên bố từ tổng thống và một số nhà lập pháp đảng Cộng Hòa trong Quốc Hội đã giảm nhẹ mức độ bạo lực mà các sĩ quan đã phải đối mặt.

Cảnh sát Daniel Hodges, thuộc Sở Cảnh Sát Thủ Đô nói với AP, “Đó là một năm khó khăn.” Hodges đã bị tấn công nhiều lần, bị những kẻ bạo loạn đè bẹp giữa những cánh cửa rất nặng trong tòa nhà Quốc Hội và bị đánh vào đầu khi anh hét lên cầu cứu.

Trump đã gọi những kẻ bạo loạn mà ông ân xá, bao gồm cả những kẻ đã tấn công bạo lực nhất đối với cảnh sát, là “những người yêu nước” và “con tin.” Trump gọi việc kết tội họ vì gây thương tích cho các sĩ quan và đột nhập vào tòa nhà là “một sự bất công quốc gia nghiêm trọng.”

“Tôi nghĩ điều đó là sai”, Adam Eveland, một cựu cảnh sát của Sở Cảnh Sát Thủ Đô, nói về việc Trump ân xá. Eveland cho biết, nếu có việc ân xá, chính quyền của Trump lẽ ra phải xem xét từng trường hợp một.

“Tôi đã rất khó khăn để chấp nhận điều đó”, Eveland, người đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn và đẩy họ ra khỏi khuôn viên Capitol, nói với AP.

Việc ân xá “đã xóa bỏ chút công lý ít ỏi còn lại”, cựu cảnh sát Điện Capitol Winston Pingeon, người thuộc đơn vị chống bạo động dân sự vào ngày 6/1 nói.

Có những cảnh sát đã từ nhiệm và chuyển ra khỏi Washington DC sau ngày 6/1, như trường hợp của Pingeon, người đã bị tấn công và ngã xuống đất khi cố gắng ngăn đám đông tràn vào Điện Capitol. Pingeon nói rằng bây giờ anh ấy cảm thấy sẵn sàng để tha thứ, “tôi muốn vượt qua những chấn thương và tất cả những gì tôi phải chịu đựng vì những việc này.”

Năm năm sau, dù Donald Trump và đồng minh đang bôi xóa vết bẩn trên ngọn đồi đó, vẫn có những nỗ lực nhỏ để duy trì sự thật.

Cựu Công Tố Viên Đặc Biệt Jack Smith yêu cầu phải công khai toàn bộ buổi điều trần kín của ông. Khi được hỏi “Ông có thể cho biết lý do tại sao ông cho rằng một phiên điều trần công khai là quan trọng?”

Jack Smith trả lời: “Những công chức chuyên nghiệp mà tôi từng làm việc cùng, những người đã bị Tổng thống Trump và những người của ông ấy bôi nhọ. Tôi nghĩ cần có người đứng ra bảo vệ họ.”

Quyết định ân xá có thể giúp tổng thống Trump ghi một điểm trong lực lượng ủng hộ, nhưng nó cũng chính là một vết khắc thêm vào câu chuyện ở Đồi Capitol mà vĩnh viễn không bôi xóa được. Viên đá mà Trump đã ném xuống mặt hồ, ông ấy không lường được sẽ có bao nhiêu đợt sóng nhỏ lan xa.

 

Hôm qua, 6 Tháng Giêng, một dòng chữ xuất hiện nhiều trên mạng xã hội: “Jan 06 – Never Forget.”

Ist möglicherweise ein Bild von Menschenmasse und Text „NĂM NĂM SAU NGÀY MAGA TẮN CÔNG QUỐC HỘI, NHỮNG NGƯỜI Ở LAI RA SAO? RUMP -2020 KEE AERCAGREAL KEEI AMERICA GREATI cmиR ሀዲ mUSHO ahO PUMA ITIRRT&L unfer N 財 TTRLR VIỆTBÁO“
Nếu Donald Trump bị ám ảnh bởi cuộc tranh cử thất bại năm 2020 như thế nào thì vết thương của Đồi Capitol về một ngày bạo loạn cũng hằn sâu như thế. Khác biệt ở chỗ, rồi sẽ có một ngày, khi ra đi, Trump không thể nhớ mình đã từng thua ông Joe Biden. Nhưng vết sẹo của cuộc bạo loạn và hành động của người khởi xướng, vĩnh viễn đi vào lịch sử.
Năm năm trước, vào ngày này, Donald Trump và một đám đông những người ủng hộ ông đã tận dụng mọi cách để Quốc Hội phải làm điều mà cử tri và tòa án không làm: để ông ta tiếp tục cai trị một đất nước mà lá phiếu đã từ chối ông. Những gương mặt dữ dằn, đằng đằng sát khí, vác thánh giá trên vai, tiến vào Đồi Capitol. Họ trèo tường, leo lên những giàn sắt, đập vỡ kính, đốt pháo, ùa vào Quốc Hội như cuộc xung trận.
Ngày đó, chính quyền đương nhiệm vẫn còn những người lãnh đạo chính trực, biết thượng tôn pháp luật, hiến pháp. Do đó, kết quả là có thời gian bốn năm cho Trump và đồng minh chuẩn bị một cuộc chiến khác.
Trong những năm sau đó, Trump đã nhận ra Hiến Pháp Mỹ đầy rẫy những điều mơ hồ, những kẻ hở và đặc biệt là những ranh giới “không thể đối lại với Donald Trump.” Bằng chứng Trump đã thoát qua tất cả. Nhẹ nhàng, đẹp như “đường gươm Nguyên Bá.” Tối Cao Pháp Viện đã tưởng thưởng cho tổng thống Trump một hình thức miễn trừ truy tố mạnh mẽ khi ông ta trở lại Tòa Bạch Ốc.
Cùng ngày hôm đó, Trump thực hiện ngay một “sứ mệnh” – ân xá cho tất cả kẻ bạo loạn tấn công vào Quốc Hội năm năm trước. Một trong những món quà chào sân rẻ tiền nhất.
Từ lâu, Donald Trump luôn gọi “đó là một ngày của tình yêu” và ông ta cũng khẳng định “không có cảnh sát Quốc Hội nào tử vong trong ngày hôm đó.”
Donald Trump không sai! Bởi vì có năm cảnh sát Quốc Hội đã chết, nhưng vào những ngày sau đó.
Cảnh sát Quốc Hội Brian Sicknick qua đời vào ngày 7 Tháng Giêng năm 2021 do đột quỵ sau khi bị tấn công bằng bình xịt hóa chất trong ngày bạo loạn. Julian Khater, người đã tấn công Sicknick, không nằm ngoài danh sách ân xá của Trump.
Cảnh sát Jeffrey Smith đã tự tử vài ngày sau vụ tấn công. Vợ ông cho biết ông có những biểu hiện khác lạ về hành vi của mình.
Cảnh sát Howard Liebengood đã kết liễu cuộc đời bốn ngày sau cuộc bạo loạn.
Cảnh sát Gunther Hashida và cảnh sát Kyle Defritag tự tử vào Tháng Bảy năm 2021.
Ngoài Brian Sicknick, bốn người còn lại là cảnh sát thủ đô Washington DC. Tất cả họ đều bị tấn công khi cố gắng ngăn cản những kẻ bạo loạn tràn vào Quốc Hội ngày 6/1/2021.
Không thể chịu được vết thương tâm lý, họ chọn cái chết. Để những người ở lại, chịu một cú sốc tâm lý khác, sẽ dai dẳng hơn, khốc liệt hơn.
Khi Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 20/1/2025, cựu trung sĩ cảnh sát Điện Capitol, Aquilino Gonell, đã tắt điện thoại. Anh để nó trên đầu giường, tránh xa tin tức.
Kể chuyện với AP, Gonell nói buổi tối hôm đó, khi dành thời gian cho gia đình và dắt chó đi dạo, điện thoại của anh bắt đầu reo liên tục. Anh nhận được tin nhắn từ các công tố viên liên bang, đặc vụ FBI và Cục Nhà tù liên bang – tất cả đều thông báo rằng tổng thống mới vừa ân xá cho khoảng 1.500 người đã bị kết án vì tội tấn công Capitol vào ngày 6/1/2021. Trong số những người được ân xá có cả những kẻ đã làm Gonell bị thương khi anh và các cảnh sát khác cố gắng bảo vệ tòa nhà.
“Họ nói với tôi rằng những người mà tôi đã làm chứng tội trạng của họ đang được thả ra tù,” Gonell nói. “Họ nói tôi hãy cẩn thận.”
Gonell là một trong những cảnh sát bảo vệ lối vào phía Tây của Điện Capitol khi Quốc Hội đang chứng nhận chiến thắng của ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden. Hàng trăm người ủng hộ Trump đã xông vào tòa nhà, lặp lại những tuyên bố sai sự thật của ông ta về một cuộc bầu cử bị đánh cắp. Đám đông nắm lấy dây đeo vai của Gonell, kéo anh xồng xộc trên nền nhà. Gonell suýt chết ngạt. Tại tòa, anh đã làm chứng về những vết thương ở vai và chân vẫn còn hành hạ anh cho đến ngày nay.
“Họ đang xóa bỏ những gì tôi đã làm bằng những lệnh ân xá và những nỗ lực khác nhằm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của cuộc tấn công bạo lực,” Gonell nói. “Tôi đã mất sự nghiệp, sức khỏe, và tôi đang cố gắng tìm lại cuộc sống của mình.”
Năm năm sau, Gonell và một số cảnh sát khác đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn vẫn đang phải đối mặt với những gì đã xảy ra, đặc biệt là sau khi Trump ban hành những lệnh ân xá đó. Cuộc đấu tranh của họ càng trở nên khó khăn hơn bởi những tuyên bố từ tổng thống và một số nhà lập pháp đảng Cộng Hòa trong Quốc Hội đã giảm nhẹ mức độ bạo lực mà các sĩ quan đã phải đối mặt.
Cảnh sát Daniel Hodges, thuộc Sở Cảnh Sát Thủ Đô nói với AP, “Đó là một năm khó khăn.” Hodges đã bị tấn công nhiều lần, bị những kẻ bạo loạn đè bẹp giữa những cánh cửa rất nặng trong tòa nhà Quốc Hội và bị đánh vào đầu khi anh hét lên cầu cứu.
Trump đã gọi những kẻ bạo loạn mà ông ân xá, bao gồm cả những kẻ đã tấn công bạo lực nhất đối với cảnh sát, là “những người yêu nước” và “con tin.” Trump gọi việc kết tội họ vì gây thương tích cho các sĩ quan và đột nhập vào tòa nhà là “một sự bất công quốc gia nghiêm trọng.”
“Tôi nghĩ điều đó là sai”, Adam Eveland, một cựu cảnh sát của Sở Cảnh Sát Thủ Đô, nói về việc Trump ân xá. Eveland cho biết, nếu có việc ân xá, chính quyền của Trump lẽ ra phải xem xét từng trường hợp một.
“Tôi đã rất khó khăn để chấp nhận điều đó”, Eveland, người đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn và đẩy họ ra khỏi khuôn viên Capitol, nói với AP.
Việc ân xá “đã xóa bỏ chút công lý ít ỏi còn lại”, cựu cảnh sát Điện Capitol Winston Pingeon, người thuộc đơn vị chống bạo động dân sự vào ngày 6/1 nói.
Có những cảnh sát đã từ nhiệm và chuyển ra khỏi Washington DC sau ngày 6/1, như trường hợp của Pingeon, người đã bị tấn công và ngã xuống đất khi cố gắng ngăn đám đông tràn vào Điện Capitol. Pingeon nói rằng bây giờ anh ấy cảm thấy sẵn sàng để tha thứ, “tôi muốn vượt qua những chấn thương và tất cả những gì tôi phải chịu đựng vì những việc này.”
Năm năm sau, dù Donald Trump và đồng minh đang bôi xóa vết bẩn trên ngọn đồi đó, vẫn có những nỗ lực nhỏ để duy trì sự thật.
Cựu Công Tố Viên Đặc Biệt Jack Smith yêu cầu phải công khai toàn bộ buổi điều trần kín của ông. Khi được hỏi “Ông có thể cho biết lý do tại sao ông cho rằng một phiên điều trần công khai là quan trọng?”
Jack Smith trả lời: “Những công chức chuyên nghiệp mà tôi từng làm việc cùng, những người đã bị Tổng thống Trump và những người của ông ấy bôi nhọ. Tôi nghĩ cần có người đứng ra bảo vệ họ.”
Quyết định ân xá có thể giúp tổng thống Trump ghi một điểm trong lực lượng ủng hộ, nhưng nó cũng chính là một vết khắc thêm vào câu chuyện ở Đồi Capitol mà vĩnh viễn không bôi xóa được. Viên đá mà Trump đã ném xuống mặt hồ, ông ấy không lường được sẽ có bao nhiêu đợt sóng nhỏ lan xa.