Trân Văn

11-1-2026

Nhiều tờ báo trong hệ thống truyền thông chính thức tại Việt Nam vừa xác nhận Hồng Thái Hoàng đã bị khởi tố và bị tạm giam với cáo buộc “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” (Điều 117 Bộ Luật Hình Sự). Nói cách khác, việc Hồng Thái Hoàng bị bắt giữ không phải chỉ là những lời đồn đoán trên mạng xã hội.

“Hồng Thái Hoàng” là nickname của bà Hoàng Thị Hồng Thái, 46 tuổi, ngụ ở huyện Thanh Oai, Hà Nội. Bà được công chúng chú ý vì nhiều lý do: Thường xuyên chia sẻ các nhận định và đóng góp ý kiến về đường lối, chính sách của hệ thống công quyền bất chấp chuyện bị hăm dọa, truy bức, cô lập. Đã từng tổ chức và tham gia rất nhiều hoạt động thiện nguyện nhằm hỗ trợ các thành phần yếu thế trong xã hội (vận động trả viện phí cho bệnh nhân nghèo, giúp đỡ nạn nhân thiên tai. Đặc biệt là khi công ty Đức Thái chưa bị giải thể, doanh nghiệp do bà thành lập này đã trực tiếp đóng góp và vận động quyên góp, tổ chức phân phối thực phẩm, thiết bị y tế cho cư dân những khu vực bị phong tỏa vì có người bị nhiễm COVID-19).

Xin hãy thử đọc một số những ý kiến mà bà Thái từng nêu trong vài ngày trước khi bị khởi tố, bị tạm giam để tự xác định, cáo buộc “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” mà hệ thống công quyền Việt Nam dành cho bà Thái có hợp lý hay không.

Ví dụ, ngày 30 Tháng Mười Hai, 2025, sau khi hệ thống công quyền tổ chức tọa đàm “Đấu tranh phòng, chống thông tin xấu độc về lực lượng công an nhân dân trên mạng xã hội,” bà Thái viết:

“Theo tôi, con đường đúng đắn và bền vững nhất không phải là đấu tranh chống thông tin, mà là đưa kiến thức pháp luật, quyền công dân và quyền con người vào đời sống một cách thực chất – từ nhà trường, doanh nghiệp, cơ quan công quyền, cho đến từng người nông dân, công nhân, tiểu thương. Khi người dân hiểu luật, họ không chống đối nhà nước; họ chỉ yêu cầu nhà nước vận hành đúng luật. Và đó không phải là mối đe dọa, mà là nền tảng của một xã hội ổn định. Chức năng cốt lõi của lực lượng công an trong một nhà nước pháp quyền là bảo vệ sự nghiêm minh và minh bạch của pháp luật, chứ không phải bảo vệ hình ảnh của chính mình bằng cách chống lại những thông tin phản ánh từ xã hội. Bởi không có người dân nào mong muốn sống trong một xã hội bất ổn, hay có một lực lượng công an yếu kém. Điều người dân mong muốn là một lực lượng công an làm việc đúng luật, chịu sự ràng buộc của luật, và được luật bảo vệ khi làm đúng.”

Hoặc ngày 19 Tháng Mười Hai, 2025, sau khi ông Tô Lâm thừa nhận về “sự tồn tại của các nhóm lợi ích chi phối, lũng đoạn quyền lực,” bà Thái công khai đề nghị tổng bí thư trả lời:

“Họ là ai trong ba nhóm sau? Nếu là lãnh đạo thì vì sao người dân không có quyền trực tiếp lựa chọn lãnh đạo để thay thế những người bị cho là bị chi phối bởi lợi ích nhóm? Nếu là đảng viên thì có phải thừa nhận rằng lợi ích nhóm xuất phát từ bên trong hệ thống đảng, chứ không phải từ xã hội bên ngoài? Nếu là dân thì dân nào có thể chi phối quyền lực? Dân nghèo hay các tập đoàn, tài phiệt có quan hệ đặc quyền? Nếu không làm rõ được họ thuộc nhóm nào thì ‘nhóm lợi ích’ đang là một thực thể cụ thể cần chịu trách nhiệm hay chỉ là một khái niệm chung chung không có chủ thể pháp lý?”

Hồng Thái Hoàng từng tâm sự, trong 11 năm chia sẻ suy tư, dùng tư cách công dân đưa ra các đề nghị đối với chính quyền, gia đình bà bị gây sức ép tới mức phải chuyển nhà tám lần, các con bà phải chuyển trường bốn lần, chính bà phải đương đầu với những vụ côn đồ vào tận nhà dọa chém, giữa đường bị xịt hơi cay vào mặt, xe bị đổ keo vào ổ khóa, bị “tai nạn giao thông” và thương tích còn sẹo, các đối tác của công ty đột nhiên chấm dứt hợp đồng một cách bất thường, cửa hàng bị tấn công, gia đình không chỉ bị vây hãm về kinh tế mà còn bị bào mòn về tinh thần.

Tuy nhiên Hồng Thái Hoàng khẳng định: “Trong suốt từng ấy năm, chưa một lần tôi viết khác đi với công lý và quyền con người. Tôi có thể bị đe dọa, có thể bị tù đày, có thể bị triệt tiêu sinh kế, thậm chí có thể bị giết nhưng có một điều không ai làm được, không một thế lực nào có thể áp đặt hay mua chuộc ngòi bút của tôi. Tôi không viết vì đối lập. Tôi không viết để chống lại ai. Tôi viết với tư cách một công dân bảo vệ quyền của chính mình và khẳng định quyền con người như một giá trị không thể thương lượng. Đó là ranh giới mà tôi sẽ không bao giờ bước qua.”

***

Đó cũng là lý do khiến nhiều người sửng sốt khi Hồng Thái Hoàng bị quy kết phạm một trong những tội thuộc nhóm “xâm phạm an ninh quốc gia.”

Người sử dụng trang facebook có tên là “Chân Dung Lãnh Đạo” nhận định: “Việc bắt giữ Hồng Thái Hoàng là ‘lát cắt điển hình của nỗi sợ trước sự thật. Bà Thái không kêu gọi bạo lực, không tổ chức lật đổ, không xúi giục thù hận. Những gì bà làm chỉ là viết, nói, phân tích và đặt câu hỏi – những hành vi mà hiến pháp xác định như quyền cơ bản của công dân. Khi một bài viết bị xem là đe dọa chế độ, vấn đề không nằm ở người viết mà nằm ở độ mong manh của quyền lực. Việc bắt giữ không chỉ nhắm vào một cá nhân mà còn gửi đi thông điệp lạnh lùng đến toàn xã hội: Hãy im lặng, nếu không muốn trả giá. Cái giá ấy là sự trừng phạt mang tính dây chuyền. Một người mẹ bị tước tự do, bốn đứa trẻ bị tước đi chỗ dựa, trong đó có một đứa trẻ tự kỷ cần chăm sóc đặc biệt.”

Còn Lê Chí Thành – cựu sĩ quan công an – thì gọi đó là: “Sự hèn hạ của quyền lực giờ lộ nguyên hình trước một người mẹ đơn độc”!

Ông Thành tự vấn: “Xã hội đến mức nào mới phải bắt giam một người phụ nữ phản biện ôn hòa, rồi để mặc cho đội quân dư luận viên xúm vào xâu xé đời tư của cô và dày xéo nhân phẩm của những đứa trẻ vô tội? Câu trả lời rất rõ: đó là một xã hội sợ sự thật hơn sợ cái ác, sợ tiếng nói của trí tuệ hơn sợ sự suy đồi đạo đức. Hồng Thái Hoàng không cầm vũ khí. Không kích động bạo loạn. Không lật đổ bằng bạo lực. Cô chỉ làm việc duy nhất mà mọi chính quyền tử tế đều phải chấp nhận: Phản biện bằng lý trí, phân tích bằng tri thức và chất vấn bằng sự thật.”

Ông Thành nhấn mạnh: “Việc bắt giữ cô không phải là ‘thực thi pháp luật’ mà là sự thú nhận công khai của một bộ máy không chịu nổi tiếng nói độc lập. Nhưng sự đê tiện chưa dừng lại ở đó. Khi Hồng Thái Hoàng bị tước mất tự do, những kẻ núp bóng ‘truyền thông định hướng’ lập tức lao vào đào bới đời tư, bịa đặt, ám chỉ, gán ghép, biến chuyện sinh con và làm mẹ – vốn là quyền riêng tư bất khả xâm phạm – thành công cụ bôi nhọ chính trị. Đó không phải tranh luận. Đó là đánh hội đồng bằng rác rưởi đạo đức. Tấn công một người phụ nữ vì cô dám nói thẳng đã là hèn. Tấn công một người mẹ khi cô không thể tự vệ là hèn gấp bội. Lôi những đứa trẻ ra làm ‘đạn’ là đỉnh cao của sự man rợ. Không có lý thuyết chính trị nào, không có hệ tư tưởng nào, không có ‘ổn định xã hội’ nào có thể biện minh cho hành vi chà đạp trẻ em để trả thù tư tưởng của người lớn. Đó không phải là bảo vệ chế độ. Đó là tự tay phơi bày sự suy đồi của chính chế độ ấy.”

Rồi ông Thành tự thán: “Chính Hồng Thái Hoàng đã phơi bày một sự thật cay đắng: Một người phụ nữ nhỏ bé lại khiến cả một hệ thống phải run sợ. Một người mẹ đơn thân lại buộc những kẻ nhân danh quyền lực phải dùng đến thủ đoạn bẩn thỉu nhất. Nếu cô nêu nhận định sai, hãy phản biện cô bằng lý lẽ. Nếu cô nói sai, hãy đưa ra chứng cứ. Nếu cô vi phạm pháp luật, hãy xét xử công khai, minh bạch. Còn bắt người trong im lặng, rồi để đàn chó truyền thông cắn xé đời tư phía sau thì đó không phải là sức mạnh. Đó là nỗi hoảng loạn của một quyền lực mất tự tin.”

Ông Nguyễn Doãn Đôn một người sống ở Đức gọi Hồng Thái Hoàng là “hiện tượng,” một người làm công cuộc “khai dân trí” rất mạnh mẽ, rất quyết liệt, rất tài và rất hiệu quả. Ông không chỉ cám ơn mà còn bày tỏ sự khâm phục Hồng Thái Hoàng.

Facebooker từng là đảng viên CSVN, từng là “bộ đội cụ Hồ” này ngậm ngùi: “Đáng tiếc và thương đau cho Hồng Thái Hoàng và dân tộc chúng ta là cuối cùng thì chân lý hay công lý cũng thua lũ khỉ rừng tàn ác!” [kn]

10-1-2026

Ngày 10/01/2026, cháu Ngô Hoàng Tuấn Anh (sinh năm 2005), con trai lớn của bà Hoàng Thị Hồng Thái, đã trực tiếp gặp tôi và đề nghị tôi tham gia bào chữa cho bà Hoàng Thị Hồng Thái trong vụ việc bà bị Cơ quan An ninh điều tra – Công an Thành phố Hà Nội bắt để điều tra về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự.

Đồng thời, cháu Tuấn Anh thay mặt mẹ và các em cũng đề nghị tôi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Hoàng Thị Hồng Thái và các thành viên trong gia đình trước tình trạng bị tấn công, bôi nhọ, xuyên tạc bằng các thông tin sai sự thật trên không gian mạng.

Theo trình bày của cháu Tuấn Anh, trong thời gian gần đây, nhiều cá nhân dù vô tình hay có chủ ý đã viết bài, chia sẻ, bình luận và lan truyền các thông tin không đúng sự thật, xâm phạm nghiêm trọng đến đời sống riêng tư, nhân phẩm, danh dự và uy tín của bà Hoàng Thị Hồng Thái, đồng thời gây tổn hại trực tiếp đến tâm lý, sinh hoạt và việc học tập của các con bà.

Các cháu rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ, có cảm giác bản thân cũng trở thành đối tượng bị công kích, miệt thị và soi mói, mặc dù không liên quan và không có bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào. Đây là hậu quả xã hội nghiêm trọng mà những người phát tán thông tin sai sự thật đã và đang gây ra.

Thưa Quý vị!

Qua theo dõi và kiểm chứng, tôi nhận thấy trên nền tảng Facebook và một số không gian mạng khác đang tồn tại nhiều bài viết, chia sẻ và bình luận phản ánh sai sự thật về cuộc sống riêng tư của bà Hoàng Thị Hồng Thái, trong đó có những nội dung mang tính xuyên tạc, suy diễn, miệt thị, liên quan đến: Công việc, trình độ, nhận thức, quan hệ hôn nhân – gia đình, nhân phẩm và đạo đức cá nhân.

Đáng lo ngại hơn, không ít người còn bày tỏ thái độ hả hê, công kích, thóa mạ, coi việc bà Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt là cái cớ để xâm phạm đời tư và chà đạp nhân phẩm của bà cũng như các con của bà.

Cần phải khẳng định rõ ràng và dứt khoát rằng: Việc bà Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt để điều tra theo Điều 117 Bộ luật Hình sự là một quan hệ pháp lý hình sự, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết. Những vấn đề liên quan đến đời sống riêng tư, nhân phẩm, gia đình và các con của bà là một phạm trù hoàn toàn khác, được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt.

Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kỳ bản án nào có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân có thẩm quyền tuyên bà Hoàng Thị Hồng Thái có tội. Theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, bà Hoàng Thị Hồng Thái được suy đoán là không có tội cho đến khi có bản án có hiệu lực pháp luật.

Mọi hành vi quy kết tội danh, suy diễn đạo đức, bôi nhọ đời tư, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, hoặc lôi kéo con chưa thành niên của bà vào các cuộc công kích, đều là hành vi trái pháp luật, có dấu hiệu xâm phạm quyền nhân thân, thậm chí có thể phát sinh trách nhiệm dân sự, hành chính hoặc hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành.

Xin đặt ra một vài câu hỏi để làm rõ mục đích thực sự của Quý vị:

1. Đối tượng mà Quý vị đang tấn công là ai?

Có lẽ Quý vị cho rằng mình đang tấn công bà Hoàng Thị Hồng Thái. Điều đó thì ai cũng nhìn thấy. Nhưng xin hỏi thẳng: Cuộc tấn công đó có công bằng không? Có nhân văn không? Có chính danh không?

Ngay cả trong trường hợp bà Hoàng Thị Hồng Thái đang được tự do, thì việc một số đông người cùng lúc công kích một người mẹ đơn thân, phải mưu sinh để nuôi năm người con ăn học, đã là điều đáng suy ngẫm. Huống chi trong hoàn cảnh hiện nay, khi bà đã bị bắt, bị tạm giam, không có điều kiện tự bảo vệ mình, thì việc tiếp tục dồn dập tấn công đời tư của bà chỉ thể hiện sự bất cân xứng, hèn yếu và thiếu công bằng.

Nếu Quý vị cho rằng mình “đúng”, vì sao không lên tiếng khi bà Hoàng Thị Hồng Thái còn tự do? Vì sao không đưa ra quan điểm, lập luận hay phản biện của mình một cách công khai, sòng phẳng, khi bà còn có khả năng đáp lại?

Việc lựa chọn thời điểm khi một người đã bị tước quyền tự do để đồng loạt công kích đời tư của họ không làm cho Quý vị đúng hơn, mà chỉ làm lộ rõ bản chất của một cuộc tấn công không hướng đến sự thật, mà hướng đến sự hả hê và chà đạp.

2. Ngoài bà Hoàng Thị Hồng Thái, ai đang là nạn nhân của cuộc tấn công?

Không chỉ bà Hoàng Thị Hồng Thái. Những nạn nhân trực tiếp và rõ ràng nhất chính là các con của bà – những người không liên quan, không có khả năng tự vệ và không có bất kỳ lỗi nào trong câu chuyện này. Các cháu đang phải gánh chịu áp lực tâm lý, sự kỳ thị, nỗi sợ hãi và tổn thương tinh thần do những thông tin sai sự thật mà các cháu không tạo ra và không có quyền lựa chọn. Việc kéo trẻ em vào một cuộc tấn công truyền thông không phải là phản biện, mà là xâm hại; không phải là lên tiếng, mà là tước đoạt quyền được sống bình thường của các cháu.

Xa hơn nữa, nạn nhân còn là các giá trị nền tảng của xã hội: Đó là nguyên tắc suy đoán vô tội, quyền riêng tư, nhân phẩm con người và sự tử tế tối thiểu mà một cộng đồng văn minh phải gìn giữ. Khi một người bị điều tra trở thành cái cớ để đám đông hả hê chà đạp đời tư, thì người thua cuộc cuối cùng không chỉ là cá nhân bị tấn công, mà là pháp luật, công lý và lương tri xã hội.

Vì những lý do trên, thay mặt bà Hoàng Thị Hồng Thái và các con của bà, tôi nghiêm túc yêu cầu các cá nhân, tổ chức:

– Ngay lập tức chấm dứt việc đăng tải, chia sẻ, bình luận các thông tin sai sự thật liên quan đến đời sống riêng tư của bà Hoàng Thị Hồng Thái và các con của bà;

– Gỡ bỏ các nội dung vi phạm đã đăng tải;

– Tôn trọng quyền con người, quyền trẻ em và nguyên tắc suy đoán vô tội;

– Không lợi dụng một vụ án đang trong giai đoạn điều tra để kích động thù ghét, xâm phạm nhân phẩm và gây tổn hại cho những người không liên quan.

Pháp luật cần được tôn trọng. Nhân phẩm con người, đặc biệt là trẻ em càng cần được bảo vệ.

Trần Đông A

12-1-2026

Một xã hội có thể tranh luận gay gắt về lập trường chính trị, về quan điểm xã hội đúng – sai của người lớn. Nhưng không một xã hội tử tế nào có thể chấp nhận việc trẻ em bị kéo vào vòng xoáy trừng phạt và bôi nhọ chỉ vì cha hoặc mẹ các em đang bị công an điều tra.

Việc một công dân bị khởi tố theo Điều 117 Bộ luật Hình sự là quan hệ pháp lý giữa cá nhân đó và cơ quan tố tụng. Nhưng việc sau đó, trên không gian mạng, hàng loạt người lợi dụng thời điểm người ấy bị tước tự do để đào bới đời tư, miệt thị nhân phẩm, suy diễn đạo đức và gián tiếp tấn công các con chưa thành niên, thì đó không còn là “bảo vệ pháp luật” hay “bảo vệ trật tự xã hội”. Đó là bạo lực tinh thần tập thể, đúng như luật sư Lê Đình Việt đã lên tiếng cuối tuần qua.

Cần nhắc lại một nguyên tắc căn bản của mọi nhà nước pháp quyền: Chưa có bản án có hiệu lực thì chưa ai là tội phạm. Và dù người lớn có bị kết tội đi nữa, thì trẻ em không bao giờ là đối tượng phải gánh chịu sự trừng phạt của xã hội.

Thế nhưng trên thực tế, khi một người mẹ bị tạm giam, điều xảy ra không chỉ là việc điều tra hình sự, mà còn là: (1) Những đứa trẻ mất đi người chăm sóc trực tiếp, nhất là trong 5 người con, có cháu bị bệnh tự kỷ. (2) Những tổn thương tâm lý vì bị bạn bè, hàng xóm và mạng xã hội soi mói. (3) Cảm giác xấu hổ, sợ hãi và bất an kéo dài, thứ có thể ám ảnh các em suốt nhiều năm.

Nếu trong số đó có trẻ cần chăm sóc đặc biệt (bị tự kỷ), thì trách nhiệm đạo đức của xã hội lại càng nặng nề hơn. Một nhà nước có thể nói rằng mình chỉ “áp dụng pháp luật”, nhưng xã hội không thể làm ngơ trước câu hỏi: Ai đang bảo vệ những đứa trẻ này, ngay tại thời điểm chúng cần được bảo vệ nhất?

Đáng buồn hơn, thay vì đòi hỏi những biện pháp xử lý nhân đạo hơn, một bộ phận dư luận lại chọn cách hả hê, chế giễu và coi bi kịch gia đình là công cụ để trút giận chính trị. Khi đó, họ không đứng về phía công lý, mà đang đứng về phía sự tàn nhẫn được hợp thức hóa bởi đám đông.

Một xã hội khỏe mạnh phải đủ trưởng thành để phân biệt ba điều: Tranh luận chính trị là hợp pháp. Điều tra hình sự phải tuân theo pháp luật. Và xâm phạm đời tư và làm tổn thương trẻ em là không thể biện minh bằng bất kỳ lý do nào.

Nếu hôm nay người ta có thể thản nhiên chà đạp con cái của người bị bắt, thì ngày mai, không ai có thể chắc rằng con mình sẽ không trở thành nạn nhân tiếp theo của một cơn cuồng nộ tập thể khác.

Bảo vệ trẻ em là nghĩa vụ pháp lý, không chỉ là lời kêu gọi đạo đức

Việt Nam là quốc gia đã phê chuẩn Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em (CRC) từ năm 1990 và có nghĩa vụ thực thi đầy đủ các cam kết quốc tế này. Trong đó có những nguyên tắc cốt lõi:

– Mọi quyết định liên quan đến trẻ em phải đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.

– Trẻ em có quyền được bảo vệ khỏi xâm phạm đời sống riêng tư, danh dự và uy tín.

– Trẻ em phải được bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực, bao gồm cả bạo lực tinh thần.

– Trẻ em có quyền được bảo đảm điều kiện sống và môi trường tâm lý an toàn để phát triển.

Những điều này không phải khẩu hiệu, mà là nghĩa vụ pháp lý quốc tế và nghĩa vụ của Nhà nước theo luật trong nước.

Vì vậy, khi con của một người đang bị điều tra hình sự bị biến thành đối tượng công kích, bôi nhọ và suy diễn trên mạng xã hội, thì đó không chỉ là hành vi thiếu đạo đức, mà còn là xâm hại quyền trẻ em theo chuẩn mực pháp lý.

Chúng ta hãy cùng đưa ra lời kêu gọi ở trong nước lẫn quốc tế:

– Các cơ quan bảo vệ trẻ em, các tổ chức xã hội, luật sư và các nhà giáo dục lên tiếng về trách nhiệm bảo vệ các cháu khỏi tổn thương tâm lý và kỳ thị xã hội.

– Các nền tảng mạng xã hội gỡ bỏ nội dung xâm hại hình ảnh và đời tư của trẻ vị thành niên, đúng với chính sách bảo vệ trẻ em của chính họ.

– Cộng đồng mạng ngừng chia sẻ, bình luận và suy diễn về đời sống gia đình, đặc biệt là các thông tin liên quan đến trẻ chưa thành niên.

– Mỗi lượt chia sẻ không chỉ là một cú nhấp chuột mà có thể là một sang chấn tâm lý theo các em suốt tuổi trưởng thành.

Giới hạn cuối cùng của một xã hội văn minh:

Bảo vệ trẻ em không có nghĩa là can thiệp vào hoạt động điều tra hay xét xử. Bảo vệ trẻ em là khẳng định rằng xã hội vẫn còn giới hạn đạo đức, rằng dù bất đồng chính trị đến đâu, chúng ta cũng không biến con cái của người khác thành công cụ để trút giận hay biểu dương lòng trung thành.

Một xã hội đáng tin cậy là xã hội mà ở đó, trẻ em được bảo vệ ngay cả khi cha mẹ các em đang ở trong hoàn cảnh pháp lý khó khăn nhất.

Đó không phải là sự yếu mềm mà là chuẩn mực tối thiểu của một nhà nước pháp quyền và một cộng đồng còn giữ được lương tri.