Trong sinh hoạt của các cộng đồng người Việt tị nạn tại hải ngoại, những vấn đề liên quan đến biểu tượng lịch sử và lập trường chính trị luôn mang một sức nặng tâm lý vô cùng sâu sắc. Chiều Thứ Sáu, ngày 7 Tháng Tám vừa qua, không khí tại khu vực Anaheim, California đã trở nên nóng hơn bao giờ hết khi đông đảo người gốc Việt đổ về đây tham gia cuộc biểu tình rầm rộ. Mục đích của cuộc tập hợp này nhằm bày tỏ sự phản đối gay gắt đối với chuyến lưu diễn của ca sĩ Quốc Thiên — một giọng ca bị phía biểu tình cho rằng đang hoạt động dưới sự quản lý của nhà nước Việt Nam và từng tham gia các chương trình văn nghệ ca ngợi chế độ.
Sự cố đổi địa điểm sát giờ G và những lý do pháp lý đằng sau
Theo kế hoạch ban đầu, đêm diễn mở màn cho chuyến lưu diễn của ca sĩ Quốc Thiên dự kiến diễn ra tại nhà hàng White Palace 2 ở Santa Ana – một địa điểm nằm ngay sát trung tâm Little Saigon, thủ phủ của người Việt hải ngoại. Việc chọn một vị trí quá gần “trai tim” của cộng đồng đã châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ dữ dội từ nhiều cư dân địa phương. Trước sức ép dư luận cùng những diễn biến phức tạp, ban tổ chức chương trình ca nhạc đã phải đưa ra quyết định vội vã: thay đổi địa điểm trình diễn sang rạp hát The Grand Theater thuộc thành phố Anaheim.
Tuy nhiên, câu chuyện chuyển địa điểm không đơn thuần chỉ dừng lại ở áp lực từ phía dư luận tị nạn. Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật Sư Nguyễn Quốc Lân – Phó Chủ Tịch Học Khu Thống Nhất Garden Grove – cho biết phía thành phố Santa Ana đã phát đi thông báo chính thức về việc nhà hàng White Palace 2 không có giấy phép hợp lệ để tổ chức các chương trình ca nhạc, không có phép bán rượu nặng cũng như không được cấp quyền bán vé. Sự thiếu hụt về mặt thủ tục hành chính này được nhận định là một nguyên nhân then chốt khác khiến phía ban tổ chức của ca sĩ Quốc Thiên buộc phải tháo chạy và dời địa điểm sang một rạp hát khác ở thành phố lân cận.
Tiếng nói từ lề đường Anaheim và biểu tượng lá cờ vàng
Ngay trên vỉa hè trước rạp hát The Grand Theater ở Anaheim, một bầu không khí giăng hàng khẩu hiệu đã diễn ra rầm rộ với sự góp mặt của nhiều đồng hương, đại diện Liên Ủy Ban Chống Cộng Sản và Tay Sai cùng nhóm Hậu Duệ VNCH. Những người tham gia biểu tình khẳng định làn sóng phản đối này không phải là bột phát, mà nó hòa chung với chuỗi phản ứng đang diễn ra tại nhiều cộng đồng người Việt khắp Hoa Kỳ. Người xưa vẫn bảo “Nước có nguồn, cây có gốc”, và đối với những người con xa xứ, ký ức cùng biểu tượng lịch sử là điều không thể đem ra đánh đổi.
Đại diện ban tổ chức cuộc biểu tình đanh thép tuyên bố: “Lá cờ vàng là dòng máu, là sinh mạng, là sứ mệnh của cộng đồng người Việt tị nạn, nên chúng ta không thể nào để một ca sĩ ca ngợi Cộng Sản đến trình diễn ngay tại giữa cộng đồng như vậy được. Nước Mỹ cũng đã hy sinh rất nhiều để đối đầu với chế độ đó mà bây giờ lại đón nhận một ca sĩ như vậy đến hát”. Bên cạnh đó, đám đông biểu tình cũng xoáy sâu vào những trang phục mà ca sĩ Quốc Thiên từng khoác lên người khi đứng trên các sân khấu tại Việt Nam — đặc biệt là bộ quân phục bộ đội — vốn tạo ra rất nhiều ác cảm và vết gợn tâm lý đối với bà con tị nạn. Từ đó, họ tha thiết kêu gọi đồng hương khắp nơi chung tay tẩy chay toàn bộ chuyến lưu diễn này.
Góc nhìn của giới hoạt động và diễn biến cuộc biểu tình
Đến tham dự và hòa vào dòng người biểu tình, nhạc sĩ Nam Lộc cũng đã cất tiếng nói chia sẻ những suy nghĩ riêng về cách lựa chọn địa điểm của phía ban tổ chức chương trình. Vị nhạc sĩ nhận định rằng lý do mà phía tổ chức đêm diễn của ca sĩ Quốc Thiên không chọn các sòng bài lớn quanh khu vực Little Saigon để làm nơi biểu diễn là vì tại những điểm tổ chức chuyên nghiệp đó, việc tuyên truyền hay lan tỏa thông điệp sẽ gặp nhiều khó khăn và bị hạn chế hơn rất nhiều.
Nhìn chung, cuộc biểu tình trước rạp hát The Grand Theater đã diễn ra trong trật tự và ôn hòa, không xảy ra các va chạm bạo lực ngoài tầm kiểm soát. Dẫu vậy, suốt thời gian sự kiện diễn ra, không khí vẫn duy trì độ căng thẳng cao độ khi nhiều người trong cộng đồng liên tục hô vang các thông điệp đanh thép, khẳng định lập trường kiên định phản đối chế độ Cộng sản cũng như sự hiện diện của ca sĩ Quốc Thiên trên sân khấu hải ngoại. Làn sóng phản ứng này một lần nữa cho thấy những nhạy cảm văn hóa – chính trị vẫn luôn là một dòng chảy ngầm dữ dội bên dưới đời sống của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.