Mục lục
Biển Đông : Trung cộng điều lực lượng bám theo tàu Mỹ và đối đầu tàu Đài Loan
Quân đội Trung cộng hôm nay, 20/10/2026, cho biết đã điều động lực lượng để theo dõi một tàu chiến Mỹ mà họ cáo buộc đã đi vào vùng biển xung quanh một bãi cạn đang có tranh chấp ở Biển Đông một cách « bất hợp pháp ». Trong khi đó, ở phía bắc của vùng biển này, Đài Loan thông báo xảy ra một vụ đối đầu căng thẳng với một tàu Trung cộng.
Một tàu của Hải cảnh Đài Loan di chuyển ở Cơ Long thị, trong bối cảnh Trung cộng tiến hành cuộc tập trận quân sự “Sứ mệnh Công lý 2025” xung quanh Đài Loan, ngày 30/12/2025. REUTERS – Ann Wang
Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam của quân đội Trung cộng cho biết, tàu USS Charleston của Mỹ đã « xâm nhập trái phép » vào vùng biển tiếp giáp với bãi Sa Bin (Sabina Shoal), thuộc quần đảo Trường Sa, vào rạng sáng thứ Ba 20/10 mà không được chính phủ Trung cộng cho phép.
Trong một tuyên bố, phía Trung cộng khẳng định : « Hành động của phía Mỹ xâm phạm các quyền và lợi ích chủ quyền của Trung cộng, đe dọa an ninh hàng hải, đồng thời gây bất lợi cho hòa bình và ổn định khu vực ».
Về phần mình, Hải Quân Mỹ chưa đưa ra bình luận. Với Washington, đó là những hoạt động bảo đảm « tự do hàng hải ». Một phát ngôn viên quân đội Phi Luật Tân cho biết tàu Mỹ « không xâm phạm lãnh thổ của Trung cộng », đồng thời nói thêm rằng không quốc gia nào có quyền yêu cầu phải xin phép trước đối với « việc đi lại hợp pháp qua vùng biển quốc tế ».
Trong một diễn biến khác, Lực lượng tuần duyên Đài Loan hôm nay cho biết, một tàu của Hải cảnh Trung cộng đã đi vào vùng biển gần quần đảo Pratas, do Đài Loan kiểm soát. Phía Đài Loan đã điều động tàu Taichung đến để cảnh báo và yêu cầu tàu Trung cộng rời đi. Hai bên đã liên tục phát loa để gửi thông điệp tới đối phương. Trong khi Trung cộng nói « cái gọi là Trung Hoa Dân Quốc không tồn tại » thì Đài Loan khẳng định « Trung Hoa Dân Quốc, Đài Loan, là một quốc gia có chủ quyền và độc lập ».
RFI (20.10.2026)
Đại sứ Trung cộng tại Phi Luật Tân kêu gọi hai nước đối thoại về căng thẳng ở Biển Đông
Ngày 15/10/2026, tại một hội nghị ở thành phố Quezon, đại sứ Trung cộng tại Phi Luật Tân Hoàng Khê (Jing Quan) cho rằng quan hệ song phương đang ở « giai đoạn cực kỳ nhạy cảm, then chốt » và cần « kiểm soát tranh chấp thông qua đối thoại ». Tuy nhiên, bên lề hội nghị, ông cho rằng Trung cộng sẽ « dễ dàng chiến thắng » nếu xảy ra xung đột với Phi Luật Tân.
Ảnh do Ban Truyền thông Phủ Tổng thống Phi Luật Tân cung cấp: Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. (thứ hai từ phải sang) đang trao đổi với đại sứ Trung cộng tại Phi Luật Tân (thứ hai từ trái sang), khi vị đại sứ này được triệu tập đến Phủ tổng thống ở Manila, Phi Luật Tân, ngày 21/07/2026. MALACANANG PRESIDENTIAL COMMUNIC
Theo trang mạng Philstar, tại Đối thoại Diliman lần thứ hai, do Đại học Diliman tổ chức với chủ đề « Tiếng nói Đông Nam Á về quan hệ Trung cộng – ASEAN : Con đường hướng tới hòa bình ở Biển Đông », đại sứ Trung cộng kêu gọi « hai nước tăng cường tiếp xúc, đối thoại trực tiếp », đồng thời cho rằng Phi Luật Tân nên duy trì chính sách cân bằng trong quan hệ với Trung cộng, Mỹ và các đối tác khác.
Về phía Phi Luật Tân, các chuyên gia an ninh và các nhà lập pháp tham dự diễn đàn cũng nhấn mạnh đến việc cần phải đối thoại nhưng lưu ý rằng hợp tác phải bảo vệ được lợi ích của Phi Luật Tân và ủng hộ cách tiếp cận dựa trên luật lệ đối với các tranh chấp hàng hải.
Tuy nhiên, theo South China Morning Post, phát biểu với báo giới bên lề sự kiện của đại sứ Hoàng Khê đã gây tranh cãi khi cho rằng Phi Luật Tân « may mắn khi có một nước láng giềng như Trung cộng » và khẳng định « nếu muốn sử dụng vũ lực, chúng tôi có thể dễ dàng giành chiến thắng. Nhưng chúng tôi sẽ không dùng đến vũ lực. Chúng tôi yêu chuộng hòa bình ».
Đại sứ Hoàng Khê cũng phản đối việc Trung cộng bị coi là « kẻ gây rối » và ngầm đổ lỗi cho Manila vì những cáo buộc liên quan đến vấn đề an ninh khiến nhiều giáo viên tiếng Trung phải rời khỏi Phi Luật Tân. Ông đặt câu hỏi : « Ai là bên tạo ra những vấn đề mới, những sự cố dẫn đến đối đầu giữa hai phía? Rốt cuộc ai mới là kẻ gây rối? »
Ngay sau đó, theo Reuters, Manila đã chỉ trích « cách chọn từ ngữ kém tinh tế » của đại sứ Trung cộng, cho rằng tuyên bố về khả năng « dễ dàng giành chiến thắng » là « lời đe dọa sử dụng vũ lực được che đậy sơ sài », « chẳng giúp ích gì trong bối cảnh quan hệ song phương đang phức tạp ». Tối 15/10, bộ Ngoại Giao Phi Luật Tân ra thông cáo nhắc nhở « tất cả các nhà ngoại giao đang công tác tại Phi Luật Tân » cần thận trọng trong các phát ngôn công khai. Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cho rằng phát biểu của đại sứ Trung cộng « giống như một lời đe dọa » và « không phải là một tuyên bố mang tính ngoại giao ».
Phản ứng trước chỉ trích từ Manila, ngày 16/10, đại sứ quán Trung cộng cáo buộc Phi Luật Tân đã « trích dẫn có chọn lọc và diễn giải quá mức » các phát biểu của đại sứ Hoàng Khê. Bắc Kinh cho rằng phản ứng của Manila cho thấy hai bên « vẫn còn một chặng đường dài » trong trao đổi song phương và kêu gọi Phi Luật Tân hành xử « có trách nhiệm hơn».
RFI (16.10.2026)
Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung cộng tại Đông Nam Á
Thông báo của Bộ Quốc phòng Trung cộng ngày 29/9 về việc thành lập một “trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung” tại sân bay Ban Keun ở Lào đã thu hút sự chú ý đến sự hiện diện quân sự ngày càng mở rộng của Quân Giải phóng Nhân dân Trung cộng (PLA) tại Đông Nam Á. Mặc dù Trung cộng không gọi cơ sở này là một “căn cứ” và khẳng định nó “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào”, đây vẫn là cơ sở quân sự đầu tiên ở nước ngoài tập trung vào sức mạnh không quân mà Bắc Kinh công khai thừa nhận. Ban Keun, cùng với Djibouti và Căn cứ Hải quân Ream ở Campuchia, đang tạo thành những mắt xích trong mạng lưới cơ sở hạ tầng an ninh ngày càng mở rộng của Trung cộng ở nước ngoài.
Những lo ngại về diễn biến này là điều dễ hiểu. Mặc dù có quy mô nhỏ hơn căn cứ của Trung cộng tại Djibouti, hình ảnh vệ tinh cho thấy tám máy bay tấn công hạng nhẹ cùng các phương tiện hỗ trợ xuất hiện trên đường băng dài 2.000 m hiện vẫn đang được xây dựng. Dù chưa đủ khả năng hỗ trợ các máy bay ném bom tầm xa, cơ sở này nhiều khả năng sẽ giúp tăng cường năng lực hậu cần và tình báo của Trung cộng, đa dạng hóa khả năng tiếp cận căn cứ tại Đông Nam Á thay vì chỉ dựa vào Campuchia, đồng thời đưa Lào tham gia sâu hơn vào mạng lưới mua bán vũ khí của Bắc Kinh. Về lâu dài, trung tâm hỗn hợp này có thể tăng cường khả năng triển khai sức mạnh quân sự của Không quân Trung cộng trên khắp Đông Nam Á lục địa, qua đó có thể ảnh hưởng đến các lực lượng Mỹ hoạt động ở phía đông Ấn Độ Dương. Đối với Việt Nam, diễn biến này càng làm gia tăng cảm giác bị bao vây về mặt chiến lược.
Lucas Myers
Nguồn: Lucas Myers, “China’s Military Expansion in Southeast Asia Masks a More Complicated Reality”, War on the Rocks, 15/10/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy
Nghiên Cứu Quốc Tế (15.10.2026