Mục lục
Mỹ bác bỏ tuyên bố của Trung cộng về “khu bảo tồn” gây tranh cãi ở Biển Đông
Mỹ lên án việc chính quyền Trung cộng tiếp tục tìm cách thiết lập một khu bảo tồn thiên nhiên tại một bãi cạn tranh chấp ở Biển Đông, động thái tiếp tục cản trở ngư dân Phi Luật Tân tiếp cận một trong những ngư trường truyền thống của họ.
Ngày 4/12/2024, một tàu tuần tra bờ biển Trung cộng (bên phải) bắn vòi rồng vào một tàu của Phi Luật Tân gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông. (Ảnh do Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Phi Luật Tân cung cấp)
Đầu tháng này, chính quyền Trung cộng công bố các quy định mới nhằm quản lý “khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia” tại bãi cạn Scarborough, một rạn san hô hình tam giác nằm trong vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý của Phi Luật Tân.
Trên thực tế, Trung cộng đã kiểm soát thực thể này hơn một thập niên và năm ngoái đã chỉ định gần như toàn bộ khu vực phía đông bắc của bãi cạn này là khu bảo tồn thiên nhiên.
Theo các quy định quản lý mới, có hiệu lực từ ngày 1/8, các hoạt động như đánh bắt cá, khai thác khoáng sản và đào bới san hô hoặc rạn san hô trong khu vực được chỉ định đều bị cấm. Theo nội dung các biện pháp do Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên Quốc gia Trung cộng công bố, lực lượng hải cảnh Trung cộng cùng các cơ quan khác sẽ thiết lập hệ thống tuần tra thường xuyên nhằm trấn áp những hoạt động mà Bắc Kinh cho là bất hợp pháp.
Trong tuyên bố ngày 8/8, Bộ Ngoại giao Mỹ lên án những nỗ lực đang tiếp diễn của Bắc Kinh nhằm thực thi khu bảo tồn thiên nhiên này là hành động “gây bất ổn”.
“Đây lại là một nỗ lực đơn phương khác của Trung cộng nhằm sử dụng những cái cớ đáng ngờ về môi trường và pháp lý, được hậu thuẫn bằng cưỡng ép, để thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ và hàng hải rộng khắp ở Biển Đông, gây tổn hại cho các nước láng giềng”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott nói.
Ông nói thêm: “Mỹ đứng về phía đồng minh Phi Luật Tân, ủng hộ khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.
Chính quyền Trung cộng tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông, một khu vực giàu tài nguyên và có vai trò thiết yếu đối với hoạt động hàng hải toàn cầu. Một số yêu sách của Trung cộng cũng chồng lấn lên các vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Mã Lai Á, Indonesia và Brunei.
Mặc dù phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài Thường trực tại The Hague kết luận rằng các yêu sách mở rộng của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý, chính quyền Trung cộng bác bỏ phán quyết này và thường xuyên điều tàu hải cảnh cùng tàu quân sự đến các vùng biển tranh chấp nhằm củng cố yêu sách chủ quyền.
Căng thẳng lại bùng phát trong những tuần gần đây sau khi Phi Luật Tân và Trung cộng xảy ra ba vụ đối đầu trên biển trong vòng chưa đầy một tuần hồi tháng 7.
Trong vụ chạm trán ngày 24/7 gần bãi cạn Scarborough, các tàu hải cảnh Trung cộng đã phun vòi rồng và thực hiện “các hành động điều động nguy hiểm khác” đối với tàu chính phủ và tàu hải cảnh Phi Luật Tân, theo ông Jay Tarriela, phát ngôn viên lực lượng hải cảnh Phi Luật Tân. Ông cho biết có thời điểm một tàu Trung cộng áp sát một tàu Phi Luật Tân ở khoảng cách chỉ 7 mét, gây ra va chạm có “rủi ro nghiêm trọng”.
Theo phía lực lượng Trung cộng, hải cảnh nước này đã thực hiện “các biện pháp kiểm soát” đối với một số tàu Phi Luật Tân đi vào vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung cộng.
Vụ việc xảy ra chỉ một ngày sau khi lực lượng hải cảnh Phi Luật Tân cáo buộc phía Trung cộng dùng vòi rồng tấn công tàu của họ trong hơn 2 phút.
Ngày 20/7, Manila thông báo xảy ra một vụ đụng độ bạo lực gần bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), một bãi cạn khác đang là điểm nóng tranh chấp ở Biển Đông. Vụ việc khiến một thủy thủ hải quân Phi Luật Tân bị các thành viên thủy thủ đoàn Trung cộng làm bị thương, làm dấy lên quan ngại từ Mỹ, Liên minh châu Âu, Úc và Nhật Bản.
Sau đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tiết lộ rằng một tàu Tuần duyên Mỹ đang ở trong khu vực khi vụ việc ngày 20/7 xảy ra, giúp đứng giữa hai bên và hỗ trợ tạo điều kiện đưa người bị thương đi cứu chữa.
“Vì vậy, chúng tôi đã ở đây, chúng tôi đang hiện diện, chúng tôi có vai trò và chúng tôi sẽ không bỏ rơi các đồng minh của mình,” ông Rubio nói với các phóng viên ngày 23/7 bên lề cuộc họp ASEAN tại Manila.
Ông nhấn mạnh rằng Mỹ và Trung cộng, với tư cách là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và hai cường quốc hạt nhân, phải duy trì quan hệ với nhau. “Nhưng điều đó sẽ không phải trả giá bằng các đồng minh và đối tác của chúng tôi trong khu vực, cũng như sự hiện diện của chúng tôi tại đây,” ông nói.
Theo The Epoch Times (10.08.2026)
Mỹ chỉ trích Trung cộng viện cớ môi trường để đẩy mạnh yêu sách Biển Đông
Nguồn hình ảnh,Getty Images, Các tàu nghiên cứu của Trung cộng đã được phát hiện gần bãi cạn Scarborough hồi tháng 6/2026
Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra tuyên bố chỉ trích gay gắt các hoạt động của Trung cộng tại vùng biển quanh bãi cạn Scarborough ở Biển Đông, cho rằng Bắc Kinh đang sử dụng các lý do “đáng ngờ” về môi trường để củng cố yêu sách chủ quyền.
Trong tuyên bố chính thức hôm 8/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott khẳng định phía Mỹ bác bỏ việc Trung cộng đơn phương thực thi quy chế “khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia” mà Bắc Kinh lập ra từ năm 2025 xung quanh bãi cạn Scarborough.
Mỹ cáo buộc Trung cộng dựa vào các lý do pháp lý và môi trường thiếu cơ sở, kết hợp với các biện pháp cưỡng ép, nhằm cản trở ngư dân Phi Luật Tân tiếp cận các ngư trường truyền thống và mở rộng yêu sách lãnh thổ trên Biển Đông.
“Hoa Kỳ sát cánh cùng đồng minh Phi Luật Tân để ủng hộ một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và mở,” tuyên bố nhấn mạnh.
Trước đó, tại hội nghị ASEAN ở Manila, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng lên tiếng phản đối các hành động can thiệp của tàu Trung cộng đối với tàu Phi Luật Tân, bao gồm các sự việc bắn vòi phun nước gần đây.
Vào thời điểm đó, ông Rubio cũng khẳng định Mỹ sẽ không bỏ rơi đồng minh.
Căng thẳng tại khu vực bãi cạn Scarborough đã gia tăng trong những tháng qua với nhiều vụ đụng độ giữa lực lượng cảnh sát biển hai nước.
Khu vực này – cách cách đảo chính Luzon của Phi Luật Tân 240km và cách lục địa Trung cộng hàng trăm kilomet – đã được cả Bắc Kinh lẫn Manila tuyên bố chủ quyền trong một cuộc tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ.
Trung cộng đã trở nên quyết liệt hơn trong khu vực những năm gần đây, tiến hành xây dựng các đảo nhân tạo và đánh chặn ngư dân Phi Luật Tân trong các vùng biển tranh chấp.
Biển Đông không chỉ là khu vực chiến lược cho các hoạt động quân sự, mà còn là tuyến đường thủy thương mại có lượng hàng hóa trị giá hơn 3.000 tỷ USD qua lại mỗi năm.
Trung cộng tuyên bố chủ quyền với hầu như toàn bộ khu vực, nhưng bị tòa trọng tài quốc tế bác bỏ vào năm 2016.
Các yêu sách của Trung cộng tại đây mâu thuẫn với tuyên bố của nhiều nước như Việt Nam, Phi Luật Tân hay Mã Lai Á.
Một bài viết đăng tải trên trang Al Jazeera hôm 8/8 nhận định Trung cộng đang tìm cách biến các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông thành sức mạnh kinh tế và quân sự lớn hơn.
Trong khi đó, Mỹ tìm cách tận dụng các tranh chấp lãnh thổ như vậy để củng cố vị thế của mình tại châu Á, đồng thời thường xuyên can thiệp, đứng về phía các đồng minh trong khu vực trước các động thái diễn tập đe dọa từ Bắc Kinh.
Vào tháng 7, Mỹ và Nhật Bản đã tham gia cùng Phi Luật Tân trong các cuộc cuộc tập trận hàng hải trên Biển Đông.
Cùng lúc, Trung cộng cũng cho tổ chức một đợt tuần tra định kỳ của các lực lượng hải quân và không quân ở Biển Đông, đồng thời cáo buộc các cuộc tập trận của ba nước trên “làm ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định khu vực”.
Trong một diễn biến đáng chú ý, Trung cộng hôm 6/8 đã ghi nhận hai thành viên hải cảnh của nước này thiệt mạng trong một nhiệm vụ ở Biển Đông vào tháng 8 năm ngoái – tức sau gần một năm.
Đây được coi là sự thừa nhận chính thức đầu tiên về thương vong trong vụ va chạm nghiêm trọng giữa các tàu Trung cộng.
Một tàu hải cảnh Trung cộng đã đâm trực diện phần mũi vào một tàu khu trục hải quân Trung cộng vào ngày 11/8/2025, khi hai tàu này đang thực hiện các chuyển hướng nhằm cản trở hoạt động của Cảnh sát biển Phi Luật Tân hỗ trợ ngư dân tại bãi cạn Scarborough.
Hai người này được Trung cộng công nhận là “liệt sĩ”.
Các quan chức Trung cộng trước đó chưa từng trực tiếp thừa nhận vụ va chạm này. Lúc xảy ra vụ việc, Cố vấn An ninh Quốc gia Phi Luật Tân Eduardo Ano khẳng định hai nhân viên Trung cộng thiệt mạng và một người thứ ba mất tích.
Bắc Kinh khi đó cáo buộc Phi Luật Tân có các “hành vi diễn tập nguy hiểm” nhưng không đề cập trực tiếp đến vụ va chạm.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Phi Luật Tân tuyên bố không chịu trách nhiệm về tai nạn mà họ mô tả là một “kết cục đáng tiếc”.
BBC (09.08.2026)
Lần đầu tiên Trung cộng thừa nhận có nhân viên hải cảnh chết vì va chạm ở Biển Đông
Hai nhân viên lực lượng Hải Cảnh Trung cộng được công nhận là « liệt sĩ » khi đang thi hành nhiệm vụ « tiền tuyến » tại Biển Đông vào tháng 08/2025. Thông tin được Cảnh sát Vũ trang Nhân dân, cơ quan chủ quản của lực lượng Hải cảnh, đăng trên mạng xã hội WeChat ngày 05/08/2026, lần đầu tiên thừa nhận có người thiệt mạng trong vụ va chạm gây nhiều chú ý.
Ảnh minh họa trích từ video do Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân công bố : Tàu Hải cảnh Trung cộng bị hư hỏng sau vụ va chạm với một tàu Hải quân Trung cộng trong lúc truy đuổi một tàu cá Phi Luật Tân gần bãi cạn Scarborough, ngày 11/8/2025. AP
Hai nhân viên hải cảnh Trung cộng 21 tuổi và 25 tuổi được ca ngợi đã hy sinh « anh dũng » khi đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi quốc gia trên biển. Tên của hai nhân viên này được đưa vào danh sách « liệt sĩ » trên trang tưởng niệm chính thức của bộ Cựu Chiến Binh Trung cộng.
Theo AFP, đây được xem là sự xác nhận gián tiếp về vụ va chạm giữa các tàu Trung cộng ngày 11/08/2025 tại bãi cạn Scarborough, cụ thể là một tàu Hải Cảnh Trung cộng đã đâm vào một tàu khu trục của Hải quân Trung cộng trong lúc truy đuổi tàu Phi Luật Tân. Sau sự cố, ảnh vệ tinh cho thấy các tàu bị hư hại đang được sửa chữa tại đảo Hải Nam.
Vào thời điểm đó, Bắc Kinh cáo buộc Phi Luật Tân có « hành động nguy hiểm » mà không thừa nhận vụ va chạm giữa các tàu của mình. Trong khi đó, cố vấn An ninh Quốc gia Phi Luật Tân Eduardo Ano cho biết sự cố khiến 2 nhân viên Trung cộng thiệt mạng và 1 người mất tích, còn bộ Ngoại Giao Phi Luật Tân khẳng định không chịu trách nhiệm về vụ việc gây « kết cục đáng tiếc ».
Đài Loan phản đối hải đồ mới của Phi Luật Tân về bãi cạn Scarborough
Bãi cạn Scarborough nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Phi Luật Tân nhưng bị Trung cộng kiểm soát từ năm 2012. Ngoài Bắc Kinh và Manila, Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền đối với khu vực mà họ gọi là bãi cạn Minzhu. Ngày 03/08, Đài Loan đã « phản đối các yêu sách thái quá của Phi Luật Tân » sau khi Manila công bố đường cơ sở lãnh hải quanh bãi cạn trong hồ sơ đệ trình lên Liên Hiệp Quốc ngày 29/07. Trước đó, ngày 01/08, Trung cộng đã tiến hành cuộc tập trận chung giữa hải quân và không quân gần Scarborough nhằm đáp trả động thái của Manila.
Trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn ở Biển Đông, Phi Luật Tân và Úc tiếp tục phản đối các yêu sách chủ quyền và hành động của Trung cộng. Theo trang Inquirer, tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng Phi Luật Tân-Úc lần thứ ba ở Darwin ngày 07/08, hai bên cho biết đang tiến gần tới một thỏa thuận quốc phòng mới nhằm tăng cường hợp tác quân sự.
RFI (08.08.2026)
Việt Nam – Mã Lai Á thúc đẩy hợp tác quốc phòng
Việt Nam và Mã Lai Á tiếp tục khẳng định quyết tâm tăng cường hợp tác quốc phòng, mở rộng phối hợp trong nhiều lĩnh vực và duy trì lập trường chung của ASEAN đối với các vấn đề an ninh khu vực.
Việt Nam và Mã Lai Á tiếp tục khẳng định quyết tâm tăng cường hợp tác quốc phòng, mở rộng phối hợp trong nhiều lĩnh vực và duy trì lập trường chung của ASEAN đối với các vấn đề an ninh khu vực. (Ảnh: AI)
Theo báo chí nhà nước, ngày 6/8, tại trụ sở Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã hội đàm với Bộ trưởng Quốc phòng Mã Lai Á Dato’ Seri Mohamed Khaled bin Nordin, đang có chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 5 đến 6/8.
Tại hội đàm, hai bên đánh giá quan hệ quốc phòng Việt Nam – Mã Lai Á thời gian qua tiếp tục phát triển tích cực, góp phần cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Hai Bộ trưởng thống nhất tiếp tục thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực như trao đổi đoàn các cấp, đào tạo nguồn nhân lực, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, công nghiệp quốc phòng, an ninh và an toàn hàng hải, đồng thời tăng cường phối hợp tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.
Hai bên cũng trao đổi về tình hình khu vực và các vấn đề cùng quan tâm. Đối với vấn đề Biển Đông, Việt Nam và Mã Lai Á nhất trí duy trì trao đổi, tham vấn thường xuyên, tăng cường hợp tác giữa các lực lượng thực thi pháp luật trên biển và tiếp tục ủng hộ lập trường chung của ASEAN về giải quyết các bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982), đồng thời thúc đẩy thực hiện hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
Nhân dịp này, Đại tướng Phan Văn Giang cũng mời lãnh đạo Bộ Quốc phòng, quân đội và các doanh nghiệp quốc phòng Mã Lai Á tham dự, trưng bày sản phẩm tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ 3, dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ 10 đến 13/12/2026.
Trithucvn.net (07.08.2026)
Biển Phi Luật Tân : Mặt trận chính của tầu sân bay Trung cộng trong chiến tranh Đài Loan ?
Trong nhiều thập kỷ, biển Phi Luật Tân được ví như là một cửa ngõ để lực lượng Mỹ và đồng minh di chuyển đến bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung Hoa Đại Lục. Nhưng với việc Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung cộng (PLA) ngày càng mở rộng sự hiện diện sang khu vực Tây Thái Bình Dương, các chuyên gia nhận định rằng Bắc Kinh dường như đang tìm cách triển khai các cụm tầu sân bay ở phía đông Đài Loan để ngăn chặn bất kỳ nỗ lực can thiệp nào.
Ảnh minh họa: Cụm hàng không mẫu hạm Liêu Ninh của Hải quân Trung cộng trong một cuộc tập trận ở Biển Đông năm 2018. AP – Li Gang
Vì sao Biển Phi Luật Tân có thể trở thành chiến trường then chốt nếu xảy ra chiến tranh Đài Loan ?
Nhìn từ bản đồ, phía tây Đài Loan là Trung Hoa Đại Lục, còn phía đông Đài Loan là biển Phi Luật Tân và Tây Thái Bình Dương. Trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung cộng ở Đài Loan, và nếu Hoa Kỳ can thiệp, hàng không mẫu hạm Mỹ từ đảo Guam, hải quân và các lực lượng Mỹ từ Hawaii và Nhật Bản gần như phải tiếp cận từ phía đông Đài Loan.
Tuy nhiên, trong tương lai, cửa ngõ tiếp viện này có nguy cơ trở thành một chiến trường then chốt. Các vùng biển gần Trung cộng và Đông Bắc Á là nơi tập trung dày đặc các mạng lưới tên lửa chống hạm và phòng không đặt trên đất liền, khiến việc triển khai các hoạt động gần bờ cho quân đội Trung cộng trở nên quá rủi ro.
Từ góc nhìn này, biển Phi Luật Tân sẽ là « địa điểm mang tính quyết định » cho các hoạt động hàng không mẫu hạm Trung cộng. Theo phân tích của chuyên Michael Bosack, giám đốc tổ chức phi lợi nhuận Parley Policy Initiative, được trang South China Morning Post trích dẫn, việc triển khai hàng không mẫu hạm đến Biển Philippine không những cho phép Trung cộng đánh chặn tầu địch, mà còn có thể răn đe các bên tiềm năng .
Ông giải thích : « Tại khu vực này, hiệu quả và năng lực của hàng không mẫu hạm có thể được phát huy tối đa trong việc định hình không gian tác chiến trên biển ở quy mô rộng hơn. Điều này hỗ trợ việc thiết lập một vùng đệm, qua đó ngăn chặn và gây khó khăn cho các lực lượng hải quân nước ngoài ngay cả trước khi họ kịp tham chiến ».
Quân đội Trung cộng đã có những bước chuẩn bị nào cho việc chuyển dịch chiến trường ?
Thách thức lớn nhất đối với hải quân Trung cộng là phải vượt qua được chuỗi đảo thứ nhất để tiếp cận vùng biển Thái Bình Dương một cách thuận lợi và an toàn. Chuỗi đảo này bao gồm các dải đảo trải dài từ Nhật Bản, qua Đài Loan đến Phi Luật Tân. Tại khu vực này, sau Đệ Nhị Thế Chiến, Hoa Kỳ đã thiết lập mô hình « trục và nan hoa », dựa trên các hiệp ước phòng thủ chung giữa Mỹ với Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Phi Luật Tân, nhằm bảo đảm nền hòa bình lâu dài.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy quân đội Trung cộng không chỉ tập trung vào eo biển Đài Loan. Chương trình ChinaPower, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế CSIS, ghi nhận Bắc Kinh đã mở rộng đáng kể và thường xuyên hơn các hoạt động quân sự ra phía đông Đài Loan, biển Hoa Đông và Tây Thái Bình Dương, vượt ngoài phạm vi chuỗi đảo thứ nhất.
CSIS đặc biệt chú ý đến hai sự kiện : Thứ nhất, vào tháng 5/2025, hàng không mẫu hạm Liêu Ninh cùng nhóm tác chiến đã thực hiện một trong những chuyến đi xa nhất, đến tận phía tây nam đảo Minamitorishima của Nhật Bản. Thứ hai, vào tháng 6/2025, hai hàng không mẫu hạm Trung cộng là Liêu Ninh và Sơn Đông đã tiến hành các hoạt động ở Tây Thái Bình Dương.
Đây là lần đầu tiên hai cụm hàng không mẫu hạm Trung cộng hoạt động cùng lúc bên ngoài chuỗi đảo thứ nhất và có thời gian hoạt động dài nhất từ trước đến nay so với bất kỳ hàng không mẫu hạm đơn lẻ nào của Trung cộng bên ngoài chuỗi đảo.
Hàng không mẫu hạm Trung cộng có vai trò như thế nào nếu nổ ra chiến tranh với Đài Loan ?
Ông Brendan Mulvaney, giám đốc Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Trung cộng, thuộc Không quân Mỹ, trước hết nhận định : « Tôi không coi hàng không mẫu hạm là vũ khí chủ lực của Hải quân Trung cộng trong việc đối phó với Đài Loan. Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng, do Bắc Kinh đang sở hữu các loại tầu có những đặc điểm tương đồng với nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm Mỹ, nên họ có ý định sử dụng chúng theo mô hình tác chiến của Mỹ ».
Cũng theo phân tích của ông Mulvaney, Trung cộng có một lực lượng không quân, hải quân, tên lửa và tầu ngầm hùng hậu, đặt tại các căn cứ trên đất liền để tác chiến ở vùng ven biển. Do đó, vai trò của hàng không mẫu hạm không nằm ở khả năng trực tiếp thực hiện các đòn tấn công chủ lực, mà là đóng vai trò một phần trong « hệ thống hỏa lực phối hợp trên biển » rộng lớn hơn, có sự phối hợp với tầu chiến, tầu ngầm, oanh tạc cơ và tên lửa.
Điều này có nghĩa là, thay vì trực tiếp tung ra các đòn tấn công chính, hàng không mẫu hạm sẽ đóng vai trò hỗ trợ, chỉ định mục tiêu và phối hợp hoạt động cho toàn bộ lực lượng. Về điểm này, James Holmes, chuyên gia về chiến lược hải quân Trung cộng, nhận định : « Đội hàng không mẫu hạm là một phần trong nỗ lực bảo đảm khả năng tiếp cận các vùng biển nằm ngoài phạm vi các vùng biển bao quanh Trung cộng ».
Theo James Holmes, chiến lược « hạm đội pháo đài » này giúp mở rộng tầm hoạt động của Trung cộng, nhưng vẫn duy trì sự phối hợp chặt chẽ với không quân và lực lượng tên lửa trên đất liền. Chiến lược này ngày càng khả thi hơn kể từ khi Trung cộng đưa vào biên chế hàng không mẫu hạm thứ ba là Phúc Kiến (Type 003) vào tháng 11/2025.
Với chiếc Phúc Kiến, Bắc Kinh có thể triển khai hàng không mẫu hạm thường xuyên hơn để hoàn thiện hơn nữa chiến thuật, công tác chỉ huy – kiểm soát cũng như khả năng phối hợp các hoạt động tác chiến hiệp đồng quy mô lớn. Quân đội Trung cộng có thể triển khai các loại máy bay có tải trọng lớn – bao gồm cả loại cảnh báo sớm trên không KJ-600, và qua đó mở rộng phạm vi giám sát và chỉ huy vươn tới tận biển Phi Luật Tân.
Trung cộng kỳ vọng những lợi thế gì từ hàng không mẫu hạm ?
Giới chức quân sự Trung cộng mô tả hạm đội này là một hệ thống phòng thủ nhiều lớp, ở đó, chiến đấu cơ, tầu ngầm và tầu hộ tống đóng vai trò bảo vệ hàng không mẫu hạm, để tầu này hoạt động như một trung tâm chỉ huy và kiểm soát cả biên đội. Và do vậy, theo ông Sharman, « cấu trúc phòng thủ nhiều lớp này cho thấy Hải quân Trung cộng sẽ tìm cách duy trì năng lực tác chiến của các hàng không mẫu hạm thay vì đặt chúng vào tình thế nguy hiểm, không cần thiết tại những vùng tranh chấp ác liệt nhất trên chiến trường ».
Mulvaney lập luận rằng giá trị lớn nhất của tàu sân bay nằm ở thông tin, chứ không phải hỏa lực : « Ngăn chặn đối phương duy trì khả năng nhắm mục tiêu liên tục có thể quan trọng hơn việc tiến hành các cuộc tấn công ngoạn mục vào chính Đài Loan ». Cũng theo ông Mulvaney, « thay vì tìm kiếm đối đầu trực diện giữa các hàng không mẫu hạm với hải quân Mỹ, Trung cộng nhiều khả năng sẽ hoạt động như một phần của hệ thống lớn hơn bao gồm tầu ngầm, oanh tạc cơ, tên lửa tầm xa và chiến đấu cơ đặt tại căn cứ trên đất liền, qua đó có thể đẩy cuộc tranh giành ưu thế trên không ra vùng biển Philippine ».
Đâu là những rủi ro cho chiến lược « hạm đội pháo đài » của Bắc Kinh ?
Việc triển khai hoạt động xa hơn ra ngoài khơi cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhật báo Hồng Kông South China Morning Post dẫn nhận định của ông Christopher Sharman, giám đốc Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung cộng, trường Chiến tranh Hải quân Mỹ, cho rằng « Hải quân Trung cộng sẽ phải cân nhắc giữa giá trị tác chiến của các hàng không mẫu hạm và rủi ro khi triển khai những tài sản có giá trị cao như vậy tại các vùng biển có tranh chấp gay gắt ».
Hải quân, Không quân Trung cộng có nguy cơ đối mặt với mối đe dọa từ năng lực tên lửa ngày càng mạnh của Hải quân Nhật Bản, cùng với các tầu ngầm và lực lượng không quân tầm xa của các nước đồng minh. Jeffrey Hornung, chuyên gia phụ trách các vấn đề về Nhật Bản, từng lưu ý rằng, « nếu Trung cộng nghĩ rằng hàng không mẫu hạm sẽ dễ dàng xoay chuyển cục diện xung đột theo hướng có lợi cho họ, thì họ có thể sẽ phải thất vọng ».
Trước mối lo xảy ra xung đột Đài Loan và do những căng thẳng về tranh chấp lãnh thổ, những năm gần đây, Nhật Bản đã tăng cường mạnh mẽ năng lực phản công và mở rộng hơn nữa hạm đội tầu ngầm. Điều này có thể đe dọa các hàng không mẫu hạm của Quân Giải Phóng Nhân Dân Trung cộng (PLA) ngay cả khi chúng hoạt động ở vùng biển xa phía đông Đài Loan.
Ngoài ra, Tokyo còn tăng cường hợp tác an ninh – quốc phòng chặt chẽ với Manila, giờ được cho là một mắt xích quan trọng trong chiến lược đối phó Trung cộng của Mỹ và Nhật Bản nếu chiến tranh Đài Loan nổ ra. Trong báo cáo quốc phòng được công bố ngày 04/08/2026, Nhật Bản kêu gọi tăng cường cấp bách năng lực quốc phòng, đồng thời cho biết ưu tiên phát triển drone để thích ứng nhanh chóng với mô hình chiến tranh kiểu mới !
RFI (06.08.2026)