Mục lục
Thế hệ GenZ
Gen Z là từ dùng để chỉ nhóm người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến 2012, nghĩa là khoảng từ 14,15 đến dưới 30 tuổi. Danh xưng này do các nhà nghiên cứu xã hội học phương Tây đặt ra để phân loại các thế hệ dựa trên các cột mốc thời gian và sự phát triển của công nghệ.
Trên toàn cầu, GenZ đang thực hiện những cuộc phản kháng mạnh mẽ nhắm vào các định chế cũ. Từ chính trị, kinh tế, cho tới xã hội.
Yêu cầu của họ khá rõ ràng: minh bạch chính trị, xóa bỏ tham nhũng, công bằng kinh tế, và bảo vệ quyền kỹ thuật số. Mức độ phản kháng thì đa dạng lắm. Có khi chỉ là phong trào ôn hòa trên mạng xã hội. Nhưng cũng có khi leo thang thành biểu tình quy mô lớn, đủ sức làm sụp đổ cả một chính phủ.
Họ coi trọng sức khỏe tinh thần, coi trọng tự do cá nhân. Đạo đức và tính tự chủ cũng được đặt lên hàng đầu. GenZ đặc biệt quan tâm tới công bằng xã hội, đa dạng, hòa nhập, và cả môi trường.
Điểm chung của các phong trào GenZ là tính bùng phát và không có người lãnh đạo rõ ràng. Không cấu trúc phân cấp chặt chẽ. Điều này giúp họ phản ứng nhanh, đồng thời khó bị đàn áp hơn so với các phong trào truyền thống.
Nepal, Bangladesh, Philippines, Indonesia và nhiều nước khác đã chứng kiến những phong trào xã hội do người trẻ dẫn dắt với nhiều điểm tương đồng. Ở những nước đó mà các phong trào do Gen Z dẫn dắt quét qua, chính quyền yếu kém, tham nhũng có thể bị đẩy vào khủng hoảng, thậm chí bị lật nhào như ở Nepal và Bangladesh; đỡ hơn như Philippines và Indonesia thì phong trào bùng phát rồi lại âm ỉ như nồi lửa chờ sục sôi.
Người biểu tình Bangladesh ăn mừng chiến thắng sau khi bà Thủ tướng Sheikh Hasina từ chức vào tháng 8/năm 2024. Cuộc biểu tình này thường được gọi là Cuộc nổi dậy tháng Bảy (The July Uprising), Cuộc nổi dậy của sinh viên và người dân, (Student-People’s Uprising), hay Cách mạng Gen Z (Gen Z Revolution) xảy ra tại Bangladesh vào năm 2024. Author: Rayhan9d.
Các cuộc biểu tình của sinh viên Indonesia năm 2025 tại Trung tâm Jakarta. Author: David Wadie Fisher-Freberg
Còn gen Z Việt Nam? Tuy chưa có những hành động mạnh mẽ như thế hệ gen Z nhiều nước khác, nhưng không phải là hoàn toàn vô tâm với chính trị. Đây là hình ảnh lực lượng công an đang đứng túc trực gần những bó hoa tưởng niệm được người dân đặt quanh gốc cây hiện trường vụ tai nạn gây ra cái chết thương tâm của em nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy vào tháng 6/2025, được cho là do ông Nguyễn Sỹ Cương, cựu đại biểu Quốc hội Việt Nam gây ra. Trên mạng xã hội FB có những lời kêu gọi của các bạn trẻ gen Z rủ nhau đến đặt hoa để tưởng nhớ người bạn trẻ xấu số này.
***
Khi Gen Z của Việt Nam đứng lên!
The Free Vietnamese PENs
Thời gian qua các cụm từ Gen Z Việt Nam, Cách Mạng Màu, Gốc cây số 55, Tặng Hoa được nhắc nhiều nhứt trên các nền tảng mạng xã hội Tiếng Việt.
Gen Z ở đây là chỉ các bạn trẻ Việt Nam sinh ra từ năm 1997, tức là những bạn trẻ ở độ tuổi dưới 30. Tức là sinh ra sau khi cộng sản chiếm Miền Nam hơn một phần tư thế kỷ.
Nguyên do của mọi gốc rễ là ca sĩ Lâm Phúc- tên thật là Nguyễn Lâm Phúc vì ganh ghét một bài hát mà các bạn trẻ Gen Z ở Việt Nam yêu thích hơn một bài hát do anh ta đang hát. Anh Ca sĩ Lâm Phúc cậy quyền mẹ là Bộ trưởng Bộ Văn Hoá, Thể Thao và Du Lịch cấm bài hát mà các bạn trẻ thuộc Gen Z yêu thích. Thế là các bạn trẻ thuộc Gen Z, tức sinh ra sau năm 1997 ở Việt Nam họ đứng lên . Họ đào bới lại các tội ác và vi phạm của nhà ca sĩ Lâm Phúc- Nguyễn Lâm Phúc.
Cha của ca sĩ Lâm Phúc là ông Nguyễn Sỹ Cương, đang là đại biểu Quốc Hội của Việt Nam đã gây ra vụ tai nạn chết người ở trước số nhà 55 đường Nguyễn Huy Tự, phường Bạch Đằng, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội vào ngày 30 tháng 5 năm 2025. Gây ra cái chết của một nữ sinh và cha của cô thì bị thương. Vụ tai nạn chết người này đã xảy ra hơn 1 năm trước giờ được các bạn trẻ thuộc thế hệ Gen Z đưa lên viral trên khắp các nền tảng mạng xã hội như Tiktok, Facebook, Instagram, Thread, Snapchat.
Chưa dừng ở đó nhóm Liêm Chính Khoa Học đã vạch trần, tố cáo luận văn tiến sĩ của bà Lâm Thị Phương Thanh , mẹ ca sĩ Lâm Phúc, là đạo văn từ một luận văn tốt nghiệp thạc sĩ khác. Bộ trưởng Bộ Văn Hoá- Thể Thao và Du Lịch mà đi đạo văn từ một luận án thạc sĩ năm 2009 là một sự sỉ nhục với nền học thuật của VN và báng bổ văn hoá, đạo đức đối với đạo lý làm người ở VN.
Các bạn trẻ thuộc thế hệ Gen Z đem hoa đến đặt ở gốc cây trước số nhà 55 Nguyễn Huy Tự và truyền miệng gốc cây 55. Cụm từ ” gốc cây 55″ là từ khoá được tìm kiếm nhiều trong suốt mấy tuần qua. Phía nhà nước cầm quyền cho công an và dân phòng ra ngăn cấm người ta đặt hoa ở ” gốc cây 55″ để thương tiếc một nữ sinh bị sát hại cách oan uổng giữa lòng thủ đô ngàn năm văn hiến.
Khi công an, an ninh ngăn chặn giới trẻ thuộc Gen Z đặt hoa ở ” gốc cây 55″ thì các bạn trẻ lại đem hoa đặt ở trong khuôn viên của các trường Đại học ở thủ đô Hà Nội.
Để ngăn chặn dư luận thì truyền hình Việt Nam – VTV, tối ngày 17/8 đưa cha của nạn nhân lên VTV kêu gọi Gen Z dừng lại. Điều đặc biệt là góc quay của VTV chỉ quay cha nạn nhân từ phía sau lưng chứ không trực diện trước mặt khiến cho dư luận hoài nghi là phóng sự nguỵ tạo, cắt ghép chứ không phải là sự thật.
Từ sự đứng lên của Gen Z khiến các KOLs nổi tiếng ở VN cũng đưa tin trên các nền tảng mạng xã hội như Vũ Đức Phúc, Hồ Thu Hồng ( Facebook Hong Ho) Nguyễn Ngọc Vinh, Vũ Kim Hạnh, Hoàng Linh cũng lên tiếng trước bất công xã hội này.
Đặc biệt kỳ này các bạn trẻ thuộc Gen Z dùng nền tảng Thread để bày tỏ quan điểm và chính kiến mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Trên Thread các bạn bình luận nhiều câu rất hay: ” Luật cho dân đen miễn trừ cho quan Cha giết người- Mẹ đạo văn- Con chụp mũ người là cách mạnh màu, phản động “- chức- Thân phận người Việt thua giày dép….
Cho đến nay phía gia đình ông Nguyễn Sỹ Cương ( Cha)- Lâm Thị Phương Thanh ( Mẹ) và con Lâm Phúc ( Con ) vẫn bình an vô sự.
The Free Vietnamese PENs