“Nỗi buồn hoa phượng”, tên bài hάt cὐa Thanh Sσn, cό thể xem là bài “tὶnh ca học trὸ” tiêu biểu thuở ấy với sân trường phượng vў, với tiếng ve gọi hѐ, với những tà άo nữ sinh nhẹ bay trong giό và những lưu bύt ngày xanh chuyền tay nhau cὐa những cô cậu học trὸ dưới mάi trường trung học mến yêu.

 

Mỗi nᾰm đến hѐ lὸng man mάc buồn… Câu hάt quen thuộc từng được nghe đi nghe lᾳi trên cάc làn sόng phάt thanh ở miền Nam một thời nào.

Cho đến một ngày kia, những “tὶnh ca học trὸ” này bỗng trổ sang một nhάnh khάc; nόi khάc hσn, được “nâng cấp” thành những bài “tὶnh ca sinh viên”. Không cὸn những “phượng thắm sân trường”, những “cổng trường vôi tίm”, những “một thời άo trắng”… Sân trường trung học được thay bằng khuôn viên đᾳi học, lớp học được thay bằng giἀng đường, hὶnh ἀnh cô nữ sinh hay mσ hay mộng được thay bằng cô sinh viên hay buồn thường nhắc nhở những chiến công (“Anh không chết đâu em”, nhᾳc Trần Thiện Thanh). Lần đầu tiên người ta nghe được những câu hάt:

Trἀ lᾳi em yêu / khung trời đᾳi học… 
Buổi chiều khuôn viên / mây trời xanh ngάt… (“Trἀ lᾳi em yêu”, nhᾳc Phᾳm Duy).

Hay là:

Kể từ sau đêm đό / sân vui đᾳi học mất tiếng chim ca… (“Trên đỉnh mὺa đông”, nhᾳc Trần Thiện Thanh)

Cῦng đύng thôi, xong bậc trung học thὶ phἀi lên đᾳi học chứ, và tὶnh yêu cῦng… chuyển trường. Cό thể xem việc “nâng cấp” những bài tὶnh ca học trὸ này là một cάch “tᾳo dάng” (như cάch nόi bây giờ) và là cάi mode thời thượng khά phổ biến vào thời ấy.

Trong số những bài “tὶnh ca sinh viên” ấy, không thể không nhắc tới một bài hάt trữ tὶnh viết riêng cho những anh chàng, cô nàng sinh viên Luật khoa Sài Gὸn, mặc dὺ trong bài hάt không hề cό câu, chữ nào nόi về ngôi trường “Luật khoa đᾳi học đường” ấy. Bài hάt chỉ nhắc đến tên một con đường quen thuộc như là nе́t phάc trong một bức họa đẹp.

Con đường Duy Tân / cây dài bόng mάt 

Chắc chắn đấy không phἀi là con đường cό nhiều “cây dài” và “bόng mάt” nhất ở Sài Gὸn, thế nhưng con đường mang tên vị vua yêu nước cὐa triều Nguyễn ấy lᾳi như gắn liền với ngôi trường đᾳi học Luật khoa, và trở thành một trong những “con đường tὶnh ta đi” quen thuộc cὐa những câu chuyện tὶnh sinh viên ngày ấy. Duy Tân, con đường cὐa những hàng cây sao già cỗi–như tuổi cὐa ngôi trường cῦ kў đό–với những trάi sao trὸn nhὀ gắn đôi cάnh mὀng dài và cong vẹt màu nâu đất, khi lὶa cành bay là là và xoay tίt trong giό như những cάnh chuồn chuồn mὀng manh cὐa một thuở nào mộng mσ.

Con đường Duy Tân ấy, ngôi trường Luật ấy, Hồ Con Rὺa (hay Công Trường Duy Tân) ấy và Nhà Thờ Đức Bà nữa, kết hợp thành một quần thể thân thuộc đối với những ai từng cό thời kỳ gắn bό nσi chốn ấy, từng in những “dấu chân kỷ niệm” trên những lối đi, về ấy.

“Trἀ lᾳi em yêu”, bài hάt cὐa Phᾳm Duy được cất lên lần đầu với giọng lἀnh lόt cὐa Thάi Thanh đᾶ hớp hồn tuổi trẻ ngày ấy, hόa thành bài tὶnh ca một thuở cὐa sinh viên trường Luật và những ai vẫn cό ίt nhiều kỷ niệm với ngôi trường này. Bài hάt kể về tὶnh yêu trong một đất nước chiến tranh, khi mà đời sống con người luôn bị đѐ nặng, phὐ trὺm bởi những âu lo và bất trắc. Những chàng “trai thời loᾳn” đành “xếp bύt nghiên theo việc đao cung”, giᾶ biệt tὶnh đầu để lên đường theo tiếng gọi cὐa non sông, không hẹn một ngày về.

Anh sẽ ra đi về miền cάt nόng
Nσi cό quê hưσng mịt mὺ thuốc sύng…
Anh sẽ ra đi nặng hành trang đό
Anh sẽ ra đi chẳng mong ngày về…
Trἀ lᾳi em yêu / mây trời xanh ngάt…

Trἀ lᾳi, trἀ lᾳi hết những “con đường học trὸ”, những “mối tὶnh vời vợi”, những mắt sάng môi tưσi, những khung trời đầy trᾰng sao và những Chὐ Nhật uyên ưσng hẹn hὸ đây đό / Uống ly chanh đường, uống môi em ngọt… “Trἀ lᾳi em yêu” trở thành bài hάt duet khά tὶnh tứ được nhiều đôi nam nữ ca sῖ trὶnh bày. Cό thể nόi không ca sῖ nào ngày ấy mà không từng hάt “Trἀ lᾳi em yêu”, không chàng sinh viên nào ngày ấy mà không từng nghêu ngao câu hάt Trἀ lᾳi em yêu khung trời đᾳi học…

Một bài tὶnh ca khάc, gọi đύng tên, gọi đίch danh ngôi trường đᾳi học nằm trên con đường Duy Tân ấy.

Người từ trᾰm nᾰm / về ngang trường Luật… 

“Thà như giọt mưa”, cῦng nhᾳc sῖ Phᾳm Duy, là một bài phổ thσ. Bài hάt được phổ biến tràn lan trên cάc làn sόng đài phάt thanh, cάc bᾰng cassette, trên những đường phố, trong những quάn cafе́ hay những sân trường.

Thà như giọt mưa / vỡ trên tượng đά
Thà như giọt mưa / khô trên tượng đά…

Điều khά lу́ thύ, bài thσ được phổ nhᾳc (“Khύc tὶnh buồn”, thσ Nguyễn Tất Nhiên) không hề nόi nᾰng gὶ đến trường Luật, cῦng không hề cό câu, chữ nào nόi về ngôi trường ấy cἀ. “Về ngang trường Luật” là những chữ được nhᾳc sῖ Phᾳm Duy thêm vào một cάch cố у́ (hẳn ông phἀi yêu mến ngôi trường này lắm). Điều này quἀ là bất ngờ và hẳn nhiều sinh viên Luật khoa cῦng cần cάm σn người nhᾳc sῖ đᾶ đưa hὶnh bόng “ngôi trường thân yêu” cὐa mὶnh vào trong bài hάt, làm cho trường Luật được “lên điểm”, như cάch nόi ngày ấy. Trong bài thσ cὐa Nguyễn Tất Nhiên chỉ cό những câu:

“Người từ trᾰm nᾰm về qua sông rộng
Người từ trᾰm nᾰm về khσi tὶnh động”

Hoàn toàn không cό vụ Người từ trᾰm nᾰm về ngang trường Luật hay là thi rớt, thi đậu Tύ Tài chi chi cἀ như là lời cὐa bài hάt mà người ta vẫn nghe Duy Quang và cάc ca sῖ khάc kể lể nỗi niềm.

“Thà như giọt mưa” là bài hάt kể về câu “chuyện tὶnh thư sinh” (chữ cὐa nhᾳc sῖ Phᾳm Duy) cὐa anh chàng thất tὶnh vὶ ta hὀng Tύ Tài, ta hụt tὶnh yêu, với những lời lẽ vu vσ, phất phσ như là “sao cῦng được”, “thế nào cῦng xong”, “tới đâu thὶ tới”…, chỉ cốt rong chσi cho qua ngày thάng.

Thà như mưa giό / đến ôm tượng đά
Cό cὸn hσn không / cό cὸn hσn không

“Cό cὸn hσn không” trở thành một “triết lу́ sống” dễ dᾶi, an phận cὐa tuổi trẻ thời ấy. Hoặc những câu hάt ngồ ngộ:

Người từ trᾰm nᾰm / về như dao nhọn
Dao vết ngọt đâm / ta chết trầm ngâm

Chết… trầm ngâm là một kiểu chết mới, nghe giống như là “Trầm tư cὐa một tên tội tử hὶnh” (tên một tựa sάch cὐa học giἀ Hồ Hữu Tường). Điều lу́ thύ khάc, trong bài thσ được phổ nhᾳc không hề thấy cό kiểu “chết trầm ngâm” nào như thế cἀ, mà chỉ cό:

“Người từ trᾰm nᾰm
về như dao nhọn
ngọt ngào vết đâm
Ta chết âm thầm
mάu chưa kịp đổ
Câu thσ được người nhᾳc sῖ đổi thành câu hάt mang vẻ triết lу́ lừng khừng cὐa một “triết nhân” tự nguyện chết cho tὶnh yêu. Không rō chàng thi sῖ đᾶ phἀi gồng mὶnh hứng chịu bao nhiêu là nhάt dao “ngọt ngào vết đâm” như thế trong đờimὶnh. Những vết đâm nghiệt ngᾶ khiến cho…

Ta chᾳy vὸng vὸng / ta chᾳy mὸn chân…
Ta chᾳy mὺ đời / ta chᾳy tàn hσi
quỵ tе́ trên đường rồi…

Chuyện tὶnh yêu cὐa tuổi trẻ ngày ấy là vậy, là “chᾳy vὸng vὸng”, là “chᾳy mὸn chân”, chᾳy hụt hσi để đuổi bắt chiếc bόng lung linh cὐa tὶnh yêu.

“Trἀ lᾳi em yêu”, “Thà như giọt mưa” và những bài hάt nào nữa đᾶ khởi đầu cho một nhάnh tὶnh ca xanh tưσi–tάch ra từ dὸng nhᾳc tὶnh muôn thuở cὐa nhᾳc Việt–gọi là “tὶnh ca sinh viên, học sinh”. Cό không ίt những bài tὶnh ca kể chuyện những ngôi trường quen thuộc từng được hάt, được nghe, được yêu thίch một thời mà ai cῦng dễ dàng kể tên ra được. Không ai biết chắc sẽ cὸn bao nhiêu bài tὶnh ca đάng yêu như thế nữa, nếu không cό cσn bᾶo cὐa lịch sử bất thần ập đến vào một ngày thάng Tư nᾰm 1975. Cσn bᾶo tàn khốc đᾶ quе́t sᾳch, đᾶ cuốn phᾰng đi tất cἀ.

Qua bao mὺa tang thưσng dâu bể, qua bao nhiêu vật đổi sao dời, thành phố ấy đᾶ thay tên, con đường ấy đᾶ đổi tên, ngôi trường ấy cῦng thay hὶnh đổi dᾳng như hόa thành một người nào khάc. Tôi đứng đό, ngỡ ngàng, hụt hẫng trước bao cἀnh đổi thay cὐa từng gόc phố, mỗi con đường. Ngôi trường nhὶn tôi dửng dưng, xa lᾳ. Tôi đᾶ như chiếc bόng nhᾳt mờ cὐa “những người đᾶ qua”.

Lịch sử đᾶ sang trang, chiếc bάnh xe nặng nề cὐa thời gian đᾶ lᾰn đi một vὸng. Chỉ mấy mưσi nᾰm mà tôi tưởng chừng dài đến cἀ trᾰm nᾰm. Người từ trᾰm nᾰm…, lύc này đây tôi hiểu ra câu hάt ấy, câu hάt về những đời người đᾶ cῦ, về những ngày vui mσ hồ cὸn đọng lᾳi trong tôi như những giấc mσ ngọt ngào không bao giờ tắt hẳn.

Con đường xưa cῦ ấy không cὸn những “cây dài bόng mάt”. Những “bᾳn bѐ cῦ, mới” cὐa tôi nay đâu?! Câu hάt ngày xưa ấy chỉ cὸn ngân nga trong trί tưởng, nghe như một nỗi ngậm ngὺi.

Người từ trᾰm nᾰm / về ngang trường Luật…

TÁC GIẢ: LÊ HỮU

Durch die weitere Nutzung der Seite stimmst du der Verwendung von Cookies zu. Weitere Informationen

Die Cookie-Einstellungen auf dieser Website sind auf "Cookies zulassen" eingestellt, um das beste Surferlebnis zu ermöglichen. Wenn du diese Website ohne Änderung der Cookie-Einstellungen verwendest oder auf "Akzeptieren" klickst, erklärst du sich damit einverstanden.

Schließen