Mục lục
Biển Đông : Binh sĩ Nhật Bản cùng Mỹ và Phi Luật Tân tập trận bắn đạn thật bảo vệ bờ biển
Trong khuôn khổ đợt tập trận Balikatan thường niên năm 2026, ngày hôm qua, 04/05/2026, binh sĩ Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản tham gia tập trận bắn đạn thật, chống đổ bộ bờ biển, cùng với các đơn vị Mỹ và Phi Luật Tân, ở khu vực phía bắc quần đảo Phi Luật Tân.
(Ảnh minh họa) – Tàu khu trục JS Noshiro của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản (JMSDF) thao dượt, trong khuôn khổ Hoạt động Hợp tác Hàng hải Đa phương giữa Phi Luật Tân, Hoa Kỳ và Nhật Bản, ngoài khơi một bãi cạn tranh chấp ở Biển Đông, ngày 28/03/2025. AP – Aaron Favila
Trang mạng Phi Luật Tân Manila Bulletin cho biết cuộc tập trận diễn ra tại cồn cát La Paz ở Laoag, tỉnh Ilocos Norte, nhìn ra Biển Đông. Theo Quân đội Phi Luật Tân, cuộc tập trận này nhằm kiểm tra khả năng của các lực lượng đồng minh trong việc phát hiện, đánh chặn và đẩy lùi các cuộc đổ bộ của đối phương. Cuộc tập trận có sự tham gia của các lực lượng không quân, lục quân và hải quân.
Theo đài Nhật Bản NHK, quân đội Mỹ tham gia bài tập bắn đạn thật với hệ thống pháo phản lực HIMARS, và sử dụng hệ thống tên lửa đất đối không vác vai đánh chặn drone. Khoảng 40 binh sĩ thuộc một lữ đoàn triển khai nhanh của Lục quân Nhật Bản tham gia với bài tập bắn pháo không giật.
Trước đó ngày 28/04, theo Naval News, cũng trong khuôn khổ đợt tập trận Baliktan, lực lượng thủy quân lục chiến Phi Luật Tân và Lữ đoàn triển khai nhanh của Lục quân Nhật Bản tập trận đổ bộ dọc theo bờ biển ở Abulug, tỉnh Cagayan, phía bắc Phi Luật Tân.
1.400 binh sĩ Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản lần đầu tiên tham gia đợt tập trận Balikatan, kéo dài từ ngày 20/04 đến 08/05. Theo NHK, kể từ tháng 9/2025, Hiệp định Tiếp cận Tương hỗ (Reciprocal Access Agreement), của Nhật Bản và Phi Luật Tân, có hiệu lực, cho phép Nhật Bản có thể tham gia đầy đủ vào các cuộc tập trận chung như Balikatan.
Balikatan năm nay là cuộc tập trận lớn nhất từ trước đến nay, với sự tham gia của 17.000 binh sĩ, từ 7 quốc gia, trong đó riêng Mỹ điều động 10.000 quân. Bộ trưởng Quốc Phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro dự kiến sẽ tham dự cuộc diễn tập ngày mai 06/05.
RFI (05.05.2026)
Tập trận Mỹ–Phi Luật Tân lớn nhất từ trước đến nay làm nóng quan hệ với Trung cộng
Để đối phó với tham vọng quân sự ngày càng tăng của Đảng Cộng sản Trung cộng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Hoa Kỳ đã nhiều năm thúc giục các đồng minh châu Á – Thái Bình Dương tăng cường và mở rộng hợp tác, và năm nay nỗ lực này cuối cùng đã mang lại kết quả.
Ngày 2/5/2026, tại Fort Magsaysay, Phi Luật Tân, binh sĩ Mỹ và Phi Luật Tân tiến hành huấn luyện dò tìm sự sống trong rừng sâu, thuộc khuôn khổ cuộc tập trận “Balikatan 2026”. (Ảnh của Trung sĩ Elijah Magaña, Quân đội Mỹ)
Theo tờ Wall Street Journal, Hoa Kỳ và Phi Luật Tân đang tổ chức cuộc tập trận quân sự chung mang tên “Balikatan” kéo dài gần hai tuần rưỡi, với sự tham gia của 17.000 binh sĩ từ bảy quốc gia. Nhật Bản lần đầu tiên cử 1.400 binh sĩ tham gia, trong khi Canada và New Zealand gia nhập với tư cách là những thành viên mới. Hoa Kỳ cử gần 10.000 binh sĩ, và Pháp cũng cử một số lượng nhỏ binh sĩ.
Trung cộng phản ứng giận dữ trước các cuộc tập trận quân sự của Mỹ với các đồng minh khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Cuộc tập trận chống đổ bộ này sử dụng pháo binh, súng cối, xe bọc thép hạng nhẹ và máy bay không người lái tấn công. Khói cuồn cuộn bốc lên trên biển, và tiếng súng máy vang vọng khắp không trung. Thiếu tướng James Bartholomees của Lục quân Hoa Kỳ tuyên bố rằng cuộc tập trận là một màn phô diễn hỏa lực ngoạn mục và vô cùng ấn tượng.
Trong những năm gần đây, quân đội Trung cộng và Phi Luật Tân đã nhiều lần đụng độ ở Biển Đông, và các tuyên bố chủ quyền của Trung cộng ở Biển Đông chồng lấn với Phi Luật Tân và các quốc gia khác. Trung cộng cũng nhiều lần đe dọa sử dụng vũ lực tấn công Đài Loan.
Người đứng đầu kế hoạch tập trận quân sự tuyên bố rằng cuộc tập trận không nhắm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào. Tuy nhiên, các tên lửa, máy bay không người lái và hệ thống chống máy bay không người lái tham gia tập trận, cũng như các hòn đảo chiến lược, sẽ đóng vai trò quan trọng trong bất kỳ cuộc xung đột nào với Trung cộng. Quân đội Phi Luật Tân và Nhật Bản đã tiến hành các cuộc tập trận phòng không trên Luzon, một hòn đảo lớn ở phía bắc Phi Luật Tân và là điểm tập kết quan trọng cho một cuộc xung đột tiềm tàng với Đài Loan.
Trước mối đe dọa từ Đảng Cộng sản Trung cộng, chính quyền Trump đã gây áp lực lên các đồng minh trên toàn thế giới để họ gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với quốc phòng của chính mình. Tháng trước, trong bản điều trần bằng văn bản trước Quốc hội, Bộ trưởng Chiến tranh Peter Hegseth đã ca ngợi Nhật Bản và Úc vì đã hiểu được sự cần thiết phải tăng chi tiêu quốc phòng và khen ngợi Hàn Quốc là một “đồng minh kiểu mẫu”.
Đảng Cộng sản Trung cộng (CCP) vô cùng tức giận, cáo buộc các cuộc tập trận đa phương này là những hành động khiêu khích vô căn cứ và cho rằng các thế lực bên ngoài đang can thiệp vào sự chia rẽ và đối đầu. Theo tờ Global Times, cơ quan ngôn luận của CCP, quân đội Trung cộng gần đây đã tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật và tuần tra ở vùng biển gần Phi Luật Tân.
Các đồng minh đạt đồng thuận: an ninh Đài Loan là lợi ích chung
Theo tờ Wall Street Journal, Hoa Kỳ sẽ cần sử dụng các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng và lãnh thổ ở Phi Luật Tân và Nhật Bản để bảo vệ Đài Loan khỏi các cuộc tấn công hoặc phong tỏa tiềm tàng của Đảng Cộng sản Trung cộng, đồng thời các cơ sở của Úc cũng sẽ cung cấp hỗ trợ hậu cần.
Đồng thời, các đồng minh của Mỹ ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương ngày càng nhận thức rõ rằng không ai có thể tránh khỏi ảnh hưởng nếu một cuộc xung đột nổ ra ở Đài Loan hoặc Biển Đông. Các cuộc chiến ở Trung Đông và sự hỗn loạn kinh tế do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra cho thấy tầm quan trọng của các tuyến đường thủy quốc tế đối với thương mại toàn cầu và những nỗ lực duy trì tự do hàng hải là lợi ích chung của tất cả các quốc gia.
Báo cáo chỉ ra rằng Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi năm ngoái đã cảnh báo Nhật Bản có thể triển khai quân đội cùng các nước khác nếu Đảng Cộng sản Trung cộng tấn công Đài Loan. Tổng thống Phi Luật Tân Ferdinand Marcos Jr. cũng tuyên bố rằng với hơn 100.000 lao động Phi Luật Tân tại Đài Loan, Phi Luật Tân chắc chắn sẽ bị cuốn vào cuộc xung đột.
Lindsey Ford, cựu Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách các vấn đề Nam và Đông Nam Á dưới thời chính quyền Biden, cho rằng sự tham gia của Nhật Bản là kịp thời trong bối cảnh Mỹ đang triển khai quân sự ở Trung Đông. Ông nói thêm rằng Mỹ, cùng với ba đồng minh lớn ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương — Phi Luật Tân, Australia và Nhật Bản — nên tiến hành các cuộc tập trận quân sự thường xuyên, tập trung vào các kịch bản thực tế ở cấp độ cao.
Các đồng minh chuyển từ lo lắng sang yên tâm
Trong những năm gần đây, Hoa Kỳ đã rút một số lực lượng quân sự khỏi khu vực châu Á – Thái Bình Dương sang Trung Đông. Khi chính quyền Trump chuyển trọng tâm trở lại Tây bán cầu, một số đồng minh trong khu vực bắt đầu lo ngại.
Markus Garlauskas, giám đốc Sáng kiến An ninh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết các đồng minh lo ngại về sự “mở rộng quá mức” sức mạnh quân sự của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh xung đột với Iran. Tuy nhiên, nếu các đồng minh tăng cường năng lực quân sự và hợp tác lẫn nhau, họ có thể củng cố khả năng răn đe và ổn định khu vực.
Nhiều quan chức Phi Luật Tân bày tỏ niềm tin rằng Hoa Kỳ sẽ tuân thủ hiệp ước phòng thủ chung song phương. Tại lễ khai mạc cuộc tập trận “Balikatan”, Trung tướng Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ Christian Wortman tuyên bố rằng hệ thống tên lửa phòng không Typhoon do Hoa Kỳ phát triển, được triển khai tại Phi Luật Tân, có khả năng tấn công các mục tiêu quan trọng của Trung cộng và sẽ tham gia cuộc tập trận.
Đại úy Will Hutchinson thuộc quân đội New Zealand cho biết nước này cũng đang tăng chi tiêu quốc phòng. Mặc dù New Zealand là một quốc gia nhỏ, nhưng khả năng triển khai lực lượng ra nước ngoài và phối hợp với quân đội các nước khác có ý nghĩa rất lớn.
Sau cuộc tập trận, Chuẩn tướng Willy Manalang của Phi Luật Tân cho biết cuộc tập trận nhằm mô phỏng sát thực tế chiến đấu nhất có thể, đồng thời cho thấy Phi Luật Tân có rất nhiều đối tác và đồng minh.
The Epoch Times (05.05.2026)
Yêu cầu Trung cộng tôn trọng chủ quyền của Việt Nam với quần đảo Hoàng Sa
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao yêu cầu Trung cộng tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, khi Bắc Kinh ban bố lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông.
“Lập trường của Việt Nam đối với lệnh cấm đánh bắt cá của Trung cộng ở Biển Đông là nhất quán, đã được khẳng định rõ ràng trong những năm qua”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng ngày 5/5 nêu phản ứng của Việt Nam về việc Trung cộng ban bố lệnh cấm đánh bắt cá tại một số khu vực ở Biển Đông, theo TTXVN.
Cục Nông nghiệp nông thôn thành phố Tam Á, Trung cộng trước đó đơn phương thông báo lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông, thời gian từ 12h ngày 1/5 đến 12h ngày 16/8 tại vùng biển từ vĩ tuyến 12° Bắc đến vĩ tuyến 26°30′ Bắc, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa. Đây là lệnh cấm được Trung cộng ban bố thường niên.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng. Ảnh: BNG
“Việt Nam yêu cầu Trung cộng tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa phù hợp với luật pháp quốc tế, cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với các vùng biển được xác lập phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982)”, bà Hằng nói.
Việt Nam cũng yêu cầu Trung cộng tôn trọng quyền của ngư dân Việt Nam hoạt động hợp pháp trong các vùng biển của Việt Nam và các vùng biển ngoài quyền tài phán quốc gia phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, không có các hành động làm phức tạp tình hình, đóng góp cho việc duy trì hòa bình, ổn định, trật tự trên biển dựa trên luật lệ ở Biển Đông.
Khu vực Biển Đông cùng hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đồ họa: CSIS
Quần đảo Hoàng Sa gồm hơn 30 đảo, rạn san hô, cồn cát và bãi đá ngầm ở Biển Đông. Việt Nam đã nhiều lần nêu rõ có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử để khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Vnexpress (05.05.2026)
Việt Nam có bị ảnh hưởng từ hợp tác dầu khí Trung cộng – Phi Luật Tân ở Biển Đông?
Khủng hoảng dầu lửa Trung Đông lại làm giảm bớt căng thẳng tranh chấp chủ quyền giữa Manila và Bắc Kinh. Ngày 24/03/2026, tổng thống Marcos Jr. tuyên bố “sẵn sàng nối lại đàm phán dự án dầu khí với Trung cộng ở Biển Đông”, sau đó được bộ Ngoại Giao Phi Luật Tân nhấn mạnh là “phải tuân theo Hiến Pháp Phi Luật Tân”. Một tháng sau, đại sứ Phi Luật Tân tại Trung cộng giải thích hai bên “vừa cố gắng quản lý những khác biệt vừa tìm kiếm sự hội tụ lợi ích”.
Lần đầu đầu tiên từ ba năm qua, dấu hiệu “tan băng” bắt đầu xuất hiện cho dù nguyên thủ Phi Luật Tân và Trung cộng cam kết nối lại đàm phán phát triển dầu khí chung ở Biển Đông nhân chuyến công du Bắc Kinh đầu năm 2023 của tổng thống Marcos Jr. Tháng 03/2026, Phi Luật Tân ban bố “tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia” do khủng hoảng Trung Đông. Ngay sau đó, Bắc Kinh hứa hỗ trợ duy trì nguồn cung nhiên liệu.
Khu vực khai thác chung Phi Luật Tân-Trung cộng nằm ở đâu ? Mô hình này sẽ tác động như thế nào đối với Việt Nam ? Khủng hoảng Trung Đông đang định hình lại nguồn cung nhiên liệu của nhiều nước Đông Nam Á. Liệu Việt Nam, Phi Luật Tân và Trung cộng có thể hướng đến việc tách riêng tranh chấp chủ quyền để đồng khai thác dầu khí ở Biển Đông ?
RFI Tiếng Việt đặt câu hỏi với giảng viên-nhà nghiên cứu Laurent Gédéon, Đại học Công giáo Lyon và Viện Đông Á – IAO, Trường Sư phạm Lyon tại Pháp.
RFI : Gần đây, Manila đề cập đến việc nối lại đàm phán với Bắc Kinh về dự án thăm dò dầu khí chung ở Biển Đông. Xin ông giải thích bối cảnh đằng sau quyết định này của Phi Luật Tân ?
Laurent Gédéon : Bối cảnh của quyết định này liên quan đến việc Phi Luật Tân bị phụ thuộc nặng nề vào nguồn tài nguyên hydrocarbon, với các nhà cung cấp dầu chính, theo thứ tự quan trọng, là Ả Rập Xê Út, Irak, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Kuwait. Có thể thấy Phi Luật Tân nhập khẩu gần như toàn bộ dầu thô từ Trung Đông, khiến nước này rất dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu và gián đoạn nguồn cung.
Để đối phó với tình trạng này, ngày 24/03, tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố “tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia”, nhằm ứng phó với “rủi ro từ gián đoạn cung ứng và tác động tiêu cực của giá nhiên liệu tăng cao”, hậu quả của xung đột Trung Đông. Đây là một phần trong nỗ lực của chính phủ nhằm giảm thiểu tác động của giá nhiên liệu tăng vọt đối với nền kinh tế quốc gia.
Về vấn đề này, trong cuộc họp báo ngày 25/03, tổng thống Marcos Jr. cho biết Phi Luật Tân sẽ tìm nguồn cung năng lượng thay thế từ các đối tác ít bị ảnh hưởng bởi bất ổn Trung Đông. Ông cho biết Manila đang đàm phán với Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung cộng. Giống như Việt Nam, Phi Luật Tân cũng đề nghị Tokyo hỗ trợ tiếp cận một phần dự trữ dầu của Nhật Bản. Tokyo phản hồi tích cực, nhưng nhấn mạnh việc hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào nhu cầu cụ thể của họ. Cũng chính trong bối cảnh phức tạp này, Phi Luật Tân thông báo nối lại đàm phán với Trung cộng về dự án phát triển dầu khí chung.
RFI : Thông báo của Phi Luật Tân liên quan đến khu vực nào tại Biển Đông ?
Laurent Gédéon : Khu vực được thảo luận là bãi Cỏ Rong (Reed Bank, Phi Luật Tân gọi là bãi Recto), cách đảo Palawan khoảng 80 hải lý về phía tây, thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Phi Luật Tân.
Dự án phát triển tài nguyên hydrocarbon tại bãi Cỏ Rong rất quan trọng đối với nguồn cung năng lượng của Phi Luật Tân vì theo ước tính, khu vực này chứa khoảng 165 triệu thùng dầu và 3.486 nghìn tỷ feet khối khí đốt. Nguồn tài nguyên này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh mỏ khí Malampaya – hiện cung cấp gần 30% nhiên liệu cho Phi Luật Tân – đang cạn dần. Vì vậy, việc phát triển bãi Cỏ Rong được xem là giải pháp thay thế cấp thiết. Tương lai an ninh năng lượng của Phi Luật Tân phụ thuộc nhiều vào kết quả các cuộc đàm phán, trong khi nước này vẫn đối mặt với rủi ro đáng kể.
RFI : Đây không phải là lần đầu tiên Trung cộng và Phi Luật Tân nêu khả năng khai thác chung dầu khí ở Biển Đông. Trước đây, vấn đề này đã được đề cập như thế nào ?
Laurent Gédéon : Đây là một tiến trình rất dài. Năm 2003, Trung cộng và Phi Luật Tân đã bắt đầu đàm phán về việc cùng khai thác dầu ngoài khơi. Năm 2005, thỏa thuận ba bên về « Khảo sát Địa chấn biển chung » (Joint Marine Seismic Undertaking, JSMU) được ký giữa Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung cộng (CNOOC), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PETROVIETNAM) và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Phi Luật Tân (PNOC), tại khu vực “theo thỏa thuận” rộng 142.886 km² ở Biển Đông, bao gồm một phần quần đảo Trường Sa. Thỏa thuận này kéo dài ba năm và hết hạn vào năm 2008.
Năm 2012, chính quyền Aquino khôi phục ý tưởng hợp tác với Trung cộng, nhằm thu hút CNOOC đầu tư thăm dò dầu khí. Tuy nhiên, nỗ lực này thất bại do lo ngại liên quan đến đòi hỏi chủ quyền của Trung cộng. Năm 2014, Manila áp đặt lệnh cấm tạm thời đối với hoạt động thăm dò tại các vùng biển tranh chấp vì căng thẳng với Trung cộng gia tăng và sau khi Phi Luật Tân đưa vụ việc ra Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở La Haye. Tình hình bế tắc trong hai năm, sau khi Bắc Kinh bác bỏ phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa phủ nhận yêu sách “đường chín đoạn” bao trùm phần lớn Biển Đông.
Đến năm 2018, hai bên đạt được một số tiến triển khi ký bản ghi nhớ, thiết lập khuôn khổ đàm phán hợp tác phát triển dầu khí. Thỏa thuận quy định trong vòng 12 tháng kể từ tháng 11/2018, hai bên phải thống nhất được khu vực và phương thức thăm dò chung ở Biển Đông. Tuy nhiên, vì không có thỏa thuận cụ thể nào được ký kết, tổng thống Rodrigo Duterte đình chỉ đàm phán vào tháng 06/2022.
Ngày 10/01/2023, Tòa án Tối cao Phi Luật Tân tuyên bố vô hiệu thỏa thuận JSMU ký năm 2005 với Trung cộng và Việt Nam vì vi hiến, do lo ngại làm suy yếu chủ quyền quốc gia. Dù vậy, các cuộc tiếp xúc không chính thức giữa Trung cộng và Phi Luật Tân vẫn tiếp diễn, trước khi hai bên chính thức nối lại đối thoại vào tháng 01/2025. Tiến trình được thúc đẩy trong năm 2026 qua các cuộc tham vấn song phương, bao gồm cuộc tham vấn lần thứ 24 giữa bộ Ngoại Giao hai nước tại Tuyền Châu, Trung cộng và cuộc họp lần thứ 11 của cơ chế tham vấn song phương về Biển Đông. Các cuộc đàm phán này nhằm xác định những bước đi ban đầu hướng tới hợp tác dầu khí. Tuy nhiên, cần theo dõi phần tiếp theo vì ngày 29/03, Manila khẳng định mọi quyết định hợp tác sẽ phải tuân thủ Hiến Pháp Phi Luật Tân và bảo đảm chủ quyền quốc gia.
RFI : Một số vùng mà Manila tuyên bố là vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) chồng lấn với vùng biển mà Việt Nam khẳng định chủ quyền. Một dự án thăm dò dầu khí chung giữa Trung cộng và Phi Luật Tân có thể tác động như thế nào đến tuyên bố chủ quyền của Việt Nam ?
Laurent Gédéon : Bãi Cỏ Rong, nơi Trung cộng và Phi Luật Tân vừa đàm phán triển khai thăm dò dầu khí chung, nằm ngoài khu vực chồng lấn chủ quyền của Phi Luật Tân và Việt Nam tại Trường Sa, do đó dự án này không ảnh hưởng đến tuyên bố chủ quyền của Việt Nam.
Tuy nhiên, tuyên bố chủ quyền vẫn tồn tại, liên quan đến phía nam Vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) của Phi Luật Tân. Vùng biển tranh chấp này sẽ là chủ đề đàm phán tương lai giữa Việt Nam và Phi Luật Tân. Về tài nguyên dầu khí của Việt Nam, chúng tập trung quanh bãi Tư Chính, nằm ở rìa phía đông nam và nằm ngoài Vùng Đặc quyền Kinh tế của Phi Luật Tân. Khu vực này, chiếm khoảng 10% nhu cầu năng lượng Việt Nam, lại là tâm điểm căng thẳng, không phải giữa Việt Nam và Phi Luật Tân, mà là giữa Việt Nam và Trung cộng. Bắc Kinh thường tuần tra tại đây nhằm đe dọa Việt Nam và làm gián đoạn hoạt động của các công ty dầu khí khai thác trong khu vực.
RFI : Trong trường hợp này hoặc trong trường hợp các dự án phát triển chung giữa Trung cộng và Phi Luật Tân, Việt Nam có thể làm gì ? Liệu lập trường của Hà Nội có được Bắc Kinh và Manila lắng nghe ?
Laurent Gédéon : Khi Hiệp định Hợp tác Khảo sát Địa chấn Biển chung (JSMU) được ký năm 2005, mà tôi đề cập ở trên, cả Phi Luật Tân và Việt Nam đều coi đó là cơ hội để cải thiện quan hệ chính trị, kinh tế và quân sự với Trung cộng, đồng thời thúc đẩy phát triển chung các nguồn tài nguyên có thể sẽ rất khó khai thác vì những căng thẳng. Tình hình sau đó trở nên phức tạp hơn do Trung cộng chính thức hóa các tuyên bố chủ quyền tối đa, thể hiện qua “đường chín đoạn”. Tuy nhiên, các bên vẫn không từ bỏ nỗ lực tìm kiếm một thỏa hiệp, dù chỉ là tạm thời. Đặc biệt, Trung cộng đã tích cực đề xuất một số dự án phát triển chung ở Biển Đông với Phi Luật Tân và Việt Nam kể từ năm 2017. Động cơ của Bắc Kinh có thể được xem xét cả về kinh tế và địa chiến lược (…)
Về lập trường của Việt Nam, kịch bản khả thi nhất sẽ là một hoặc nhiều thỏa thuận chia sẻ tài nguyên, theo đó Trung cộng, Việt Nam và Phi Luật Tân sẽ cùng nhau khai thác dầu khí. Tuy nhiên, sự hợp tác như vậy sẽ đòi hỏi cả tính sáng tạo về mặt pháp lý và thiện chí thực sự từ phía các nước liên quan để đạt được một thỏa hiệp.
Theo tôi, Hà Nội, cũng như Bắc Kinh và Manila, trong trường hợp này nên chấp nhận một số nhượng bộ để dung hòa các tuyên bố chủ quyền của mỗi bên đối với các khu vực tranh chấp với việc chia sẻ công bằng các nguồn năng lượng có trong những khu vực đó.
Trong trường hợp như vậy, các liên doanh được thành lập trong khuôn khổ quản lý chung không nên bị coi là một bước thụt lùi hoặc là một thất bại, mà là một cơ chế thực dụng được thiết lập trong khi chờ đợi một giải pháp dứt khoát, mà không phán xét về việc phân định ranh giới sau này các vùng biển liên quan và không đặt ra nghi vấn về các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của ba bên. Có khả năng đây là một hướng để suy ngẫm hoặc một cơ hội chính trị và kinh tế đáng để đào sâu, đặc biệt là đối với Việt Nam.
RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn giảng viên-nhà nghiên cứu Laurent Gédéon, Đại học Công giáo Lyon và Trường Sư phạm Lyon.
RFI (04.05.2026)
Phi Luật Tân xua đuổi 4 tàu nghiên cứu Trung cộng bị cáo buộc hoạt động trái phép
Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân (PCG) hôm Chủ nhật (3/5) đã điều tàu và máy bay ra biển để xua đuổi 4 tàu nghiên cứu của Trung cộng bị phát hiện hoạt động trái phép trong vùng biển thuộc nước này. Ảnh minh họa. Tàu tuần tra BRP Gabriela Silang (OPV-8301) đang trên đường trở về Phi Luật Tân. (Nguồn ảnh: Philippine Coast Guard, phạm vi công cộng, qua Wikimedia Commons) Theo báo Manila Bulletin, PCG cho biết các tàu Trung cộng này bị phát hiện nhờ hệ thống “phát hiện tàu tắt nhận dạng” (Dark Vessel Detection System) do Canada hỗ trợ.
Qua phân tích dữ liệu, phía Phi Luật Tân đánh giá các tàu trên đã tiến hành hoạt động nghiên cứu trong vùng biển Phi Luật Tân mà không có sự chấp thuận của Chính phủ Phi Luật Tân, qua đó vi phạm rõ ràng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Phi Luật Tân cảnh cáo, điều tàu và máy bay xua đuổi tàu nghiên cứu Trung cộng
Tư lệnh PCG, Đô đốc Ronnie Gil Gavan, đã ra lệnh khẩn cấp triển khai máy bay tuần thám và tàu tuần tra tới khu vực, phát cảnh báo vô tuyến và áp sát để buộc 4 tàu nghiên cứu Trung cộng rời khỏi vùng biển Phi Luật Tân.
“Thực hiện chỉ đạo chính sách của Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr., Lực lượng Tuần duyên Phi Luật Tân sẽ kiên quyết bảo vệ các vùng biển thuộc quyền tài phán của quốc gia,” ông Gavan nhấn mạnh. “Chúng tôi sẽ không dung thứ bất kỳ hoạt động nghiên cứu khoa học biển nào trái phép, không có sự đồng ý của chính phủ… nhằm bảo vệ chủ quyền và các quyền chủ quyền của Phi Luật Tân.”
PCG xác định 4 tàu Trung cộng gồm:“珠海云” (Zhuhaiyun): được mô tả là tàu mẹ không người lái thông minh đầu tiên trên thế giới, có khả năng triển khai đồng thời nhiều phương tiện không người lái để khảo sát đại dương.
“向阳红33号” (Xiangyanghong 33): tàu khảo sát đại dương hiện đại, chuyên phục vụ nghiên cứu biển sâu, đo đạc đáy biển và thăm dò địa vật lý.
“实验1号” (Shi Yan 1): tàu nghiên cứu chuyên về khoa học biển và thủy âm học.
“嘉庚号” (Jia Geng): tàu nghiên cứu biển sâu hiện đại.
Theo PCG, tàu Zhuhaiyun được ghi nhận ở vị trí cách bãi cạn Scarborough (Bajo de Masinloc) khoảng 102,11 hải lý về phía tây bắc, tương đương khoảng 171,18 hải lý về phía tây thị trấn Bolinao, tỉnh Pangasinan. Tàu Xiangyanghong 33 xuất hiện cách thị trấn Rizal, tỉnh Palawan 140,47 hải lý về phía tây bắc, gần khu vực rạn san hô vòng Quirino (Quirino Atoll). Tàu Shi Yan 1 bị phát hiện ở vị trí cách đảo Itbayat thuộc tỉnh Batanes khoảng 118 hải lý về phía tây; còn Jia Geng ở cách Itbayat khoảng 88,36 hải lý về phía đông bắc.
Tuy nhiên, Đại sứ quán Trung cộng tại Manila bác bỏ cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế, khẳng định các tàu nghiên cứu Trung cộng đang tiến hành “nghiên cứu khoa học hợp pháp” tại vùng biển lân cận Phi Luật Tân. Phó phát ngôn viên sứ quán, ông Quách Vĩ (Guo Wei), cho biết tàu Jia Geng đang “theo kế hoạch đi qua eo biển Ba Sĩ (Bashi Channel)” để đến vùng biển phía đông Phi Luật Tân làm nhiệm vụ nghiên cứu; ba tàu còn lại hoạt động trong cái mà Bắc Kinh gọi là “vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung cộng ở Biển Đông”. Ông nói thêm rằng các hoạt động này “phù hợp với luật pháp và thông lệ hàng hải quốc tế”.
Liên minh dân sự Phi Luật Tân cắm cờ ở khu vực tranh chấp gần Pag-asa
Song song với động thái trên biển của PCG, ngày 2/5, liên minh dân sự “Atin Ito” của Phi Luật Tân cũng tổ chức một chiến dịch mang tính biểu tượng tại một điểm nóng tranh chấp ở Tây Phi Luật Tân. Phát ngôn viên phụ trách Tây Phi Luật Tân của lực lượng hải quân Phi Luật Tân, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết con tàu chính của liên minh – MV Kapitan Felix Oca – đã cập đảo Pag-asa (Đảo Thị Tứ) vào khoảng 17:30 ngày 2/5.
Khoảng 5:40 sáng ngày 3/5, một đội nhỏ do nữ nghị sĩ đảng Akbayan Dadah Kiram Ismula dẫn đầu đã rời đảo Pag-asa bằng xuồng cao su, hướng tới bãi cát nhỏ Pag-asa Cay 2. Bất chấp việc khu vực này đang bị nhiều tàu Trung cộng giám sát chặt chẽ, nhóm đã tiếp cận được bãi cát và cắm cờ Phi Luật Tân tại đó.
Bà Ismula mô tả hành động này là một hình thức“phản kháng hòa bình nhưng kiên quyết” trước các động thái của Bắc Kinh trên Biển Tây Phi Luật Tân. Liên minh Atin Ito cho biết, trong hành trình ra Pag-asa, đoàn tàu dân sự đã nhiều lần bị 3 tàu hải cảnh Trung cộng bám theo và theo dõi, nhưng đội tiền trạm vẫn kịp đến đảo, bàn giao lương thực và nhiên liệu cho cư dân địa phương trước khi thực hiện nhiệm vụ cắm cờ.
Pag-asa Cay 2 được xem là phần mở rộng tự nhiên của đảo Pag-asa, nằm trong vùng lãnh hải của Phi Luật Tân. Sự xuất hiện thường xuyên của tàu hải cảnh Trung cộng quanh khu vực này, cùng với các tin tức về việc xây dựng đảo nhân tạo gần đó, đã khiến nơi đây trở thành một trong những điểm nóng mới trong các va chạm trên Biển Đông.
The Epoch Times (04.05.2026)
Trung cộng và Phi Luật Tân cáo buộc nhau vi phạm chủ quyền xung quanh một hòn đảo có tranh chấp
Chủ Nhật ngày 03/05/2026, Trung cộng cáo buộc Phi Luật Tân cho người đổ bộ lên một rạn san hô có tranh chấp ở Biển Đông, trong khi Manila tuyên bố sẽ điều tàu để xua đuổi các tàu Trung cộng được cho là đang tiến hành nghiên cứu khoa học bất hợp pháp.
Ảnh minh họa : Tàu của tuần duyên Phi Luật Tân gần đảo Thị Tứ, Biển Đông, đầu năm 2026. AFP – JAM STA ROSA
Hãng tin Anh Reuters dẫn nguồn tin từ Global Times, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng Sản Trung cộng, cho biết Lực lượng Tuần duyên Trung cộng xác định có năm người Phi Luật Tân đã đổ bộ « bất hợp pháp » lên đảo Sandy Cay (Đá Hoài Ân), nhưng không nêu rõ Bắc Kinh đã có hành động gì tiếp theo.
Trong khi đó, phía Phi Luật Tân tố cáo bốn tầu Trung cộng, « tiến hành nghiên cứu khoa học biển bất hợp pháp mà không có thẩm quyền pháp lý hoặc sự đồng ý từ chính phủ Phi Luật Tân ».
Tuần duyên Phi Luật Tân cho biết phát hiện hai tầu Trung cộng ở Itbayat cực bắc Phi Luật Tân, một gần với đảo Palawan tại khu vực có tranh chấp đảo san hô Jackson (Bãi Hải Sâm), và một tàu khác ở gần bãi cạn Scarborough (Trung Quốc gọi là Hoàng Nham đảo)
Manila xem hành động này của Bắc Kinh là « vi phạm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển », đồng thời đe dọa sẽ điều động máy bay và tầu chiến để xua đuổi các tầu Trung cộng.
Bộ Ngoại Giao Trung cộng đã có phản ứng, kêu gọi Phi Luật Tân « ngừng ngay lập tức các hành động nguy hiểm » và « giữ khoảng cách với tầu thuyền Trung cộng ».
Hiện cả bộ Ngoại Giao Trung cộng và đại sứ quán Phi Luật Tân ở Bắc Kinh chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.
RFI (03.05.2026)
Mỹ- Phi Luật Tân huy động tên lửa chống hạm đến gần Đài Loan
Trong khuôn khổ chiến dịch tập trận chung Balikatan -Vai Kề Vai2026, Phi Luật Tân và Hoa Kỳ từ chiều ngày 02/05/2026 huy động tên lửa chống hạm NMESIS đến tỉnh Batanes, gần Đài Loan. Giới quan sát nhấn mạnh đến tầm mức quan trọng của việc hải quân Phi Luật Tân và Mỹ đã đưa tên lửa chống hạm đến một khu vực nhậy cảm trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại eo biển Đài Loan và trước những tham vọng của Trung cộng thôn tính Đài Loan.
Chiến dịch tập trận chung Phi Luật Tân-Mỹ Balikatan 2026. Ảnh ngày 20/04/2026. AP – Aaron Favila
Tham mưu hải quân Hoa Kỳ, trung tướng Darren Gibbs nhấn mạnh đến vị trí đặc biệt của tỉnh Batanes. Hãng tin Anh Reuters nhắc lại Batanes với khoảng 20.000 dân cư, là một tỉnh thuộc cực bắc của quần đảo Phi Luật Tân, nằm cách Đài Loan 100 hải lý về phía nam, dọc theo eo biển Luzon. Eo biển Luzon được coi là một tuyến đường hàng hải chiến lược với tầm mức quan trọng hàng đầu trong trường hợp xảy ra xung đột giữa Hoa Kỳ và Trung cộng để chiếm ưu thế tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương.
Về tên lửa chống hạm, NMESIS là một hệ thống tên lửa chống hạm ven biển có tính cơ động cao, được thiết kế để tấn công các tàu mặt nước từ vị trí trên đất liền với tầm bắn khoảng 185 km. Loại vũ khí này đã được đưa đến Batanes bằng máy bay vận tải C-130 của Mỹ.
Về phía Phi Luật Tân, tướng Francisco Lorenzo, người điều hành chiến dịch tập trận Balikatan 2026 cho biết sử dụng tên lửa chống hạm NMESIS là « một phần trong nỗ lực kiểm tra khả năng hoạt động tại các khu vực xa xôi nhằm kiểm tra tính khả thi hoặc diễn tập cho công việc triển khai loại vũ khí này trong trường hợp cần thiết ».
Như tên gọi của chương trình, Balikatan có nghĩa là Vai Kề Vai giữa các lực lượng của Phi Luật Tân và Mỹ để bảo vệ lãnh thổ Phi Luật Tân cùng với các đồng minh.
Song tránh để khuấy động thêm căng thẳng trong khu vực, lãnh đạo quân sự này của Phi Luật Tân nói rõ : « NMESIS sẽ chỉ phục vụ diễn tập triển khai và hỗ trợ mô phỏng ». Đồng thời tên lửa chống hạm NMESIS sẽ được rút khỏi Batanes sau khi cuộc tập trận kết thúc vào ngày 08/05/2026.
Chuyên gia về an ninh và chiến lược Chester Cabalza thuộc viện nghiên cứu International Development and Security Cooperation có trụ sở tại Manila được Reuters trích dẫn đánh giá « NMESIS có thể là công cụ răn đe bất đối xứng cho Manila và Đài Bắc tại kênh Bashi, dọc theo eo biển Luzon », bởi chỉ cần « vài giờ » là có thể đưa loại tên lửa chống hạm này đến « bất kỳ một địa điểm nào » của Phi Luật Tân. Trong mắt Bắc Kinh sự hiện diện của phương tiện này bị coi là « một phần trong chiến lược của Hoa Kỳ đế bao vây Trung cộng ».
Hơn 17 ngàn binh sĩ của nhiều nước tham gia cuộc tập trận thường niên Balikatan 2026, mở ra trong trong 19 ngày, từ 20/04/2026 đến 08/05/2026. Năm nay là lần đầu tiên 1.400 lính Nhật chính thức tham dự với tư cách thành viên thực thụ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Tokyo và Bắc Kinh vì vấn đề Đài Loan. Thủ tướng Sanae Takaichi đã để ngỏ khả năng can thiệp quân sự nếu Trung cộng chiếm đóng Đài Loan.
RFI (03.05.2026)