Tổng thống Mỹ Donald Trump nhân chuyến ghé thăm Alamo (Texas - Hoa Kỳ) ngày 12/01/2021 để nêu bật thành tích xây tường biên giới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhân chuyến ghé thăm Alamo (Texas – Hoa Kỳ) ngày 12/01/2021 để nêu bật thành tích xây tường biên giới. MANDEL NGAN AFP/Archivos
Trọng Nghĩa

Chỉ còn một ngày nữa là tổng thống mãn nhiệm Mỹ Donald Trump ra đi, nhường Nhà Trắng lại cho tổng thống tân cử Joe Biden. Sự kiện được cả thế giới theo dõi dĩ nhiên đã làm tốn rất nhiều giấy mực của báo chí Pháp ra ngày hôm nay 19/01/2021. Nổi trội nhất là báo Le Monde, đã ra một phụ bản đặc biệt 12 trang điểm lại những nét nổi bật về 4 năm cầm quyền của ông Trump.

Mang tựa đề “Thời luận về những năm của Trump – Chronique des années Trump”, phụ trang đăc biệt của Le Monde tập hợp một số bài thời luận (chronique) hàng tuần tiêu biểu mà Gilles Paris, thông tín viên tờ báo tại Washington, đã viết suốt từ năm 2017 đến nay về một nhiệm kỳ tổng thống mà nhật báo uy tín nhất tại Pháp không ngần ngại gọi là “hỗn loạn (chaotique)”.

Nhận định của Le Monde không một chút khoan nhượng:Donald Trump đã kết thúc nhiệm kỳ của mình trong sự cuồng nộ và hủy hoại. Sự kiện những người ủng hộ ông, bị ông kích động đến cực điểm, xông vào chiếm Điện Capitol hôm 06/01/2021, sẽ được lưu lại như biểu tượng của bốn năm đã làm rung chuyển nền dân chủ Mỹ”.

Giống như một quyển biên niên sử thu nhỏ, phụ trang của Le Monde bắt đầu bằng Năm I, 2017 với bài viết đầu tiên ngày 29/01/2017 mang tựa đề: “Tuần lễ đầu tiên đầy sôi động của tổng thống Trump”, trong đó thông tín viên Pháp đã ghi nhận những yếu tố xuyên suốt trong toàn bộ nhiệm kỳ của vị tổng thống vừa nhậm chức: Chỉ quan tâm đến việc làm hài lòng các cử tri đã bầu cho mình, chứ không phải là cho toàn dân Mỹ; nhân lên gấp bội lượng sắc lệnh được ban hành và chỉ trích các phương tiện truyền thông chính thống thường rất phê phán đối với ông.

Phụ trang Le Monde kết thúc với bài viết ngày 10/01/2021 mang tựa đề “Tổng thống Trump, năm IV: Sự sụp đổ cuối cùng” trong đó nhà báo Pháp nhấn mạnh: Với các sự kiện trên Đồi Capitol, Donald Trump, người từng hứa sẽ khôi phục sự vĩ đại của nước Mỹ, đã tự gây ra cho mình một sự ô nhục tồi tệ nhất.”

 

Đối với Le Monde đọc lại những bài viết về 4 năm cầm quyền của ông Trump, người ta có cảm giác như đã sống qua một thời điểm chính trị dồn dập, dưới sự dẫn dắt của một tổng thống luôn trong tình trạng nóng hừng hực. Sự kiện ông Trump ca ngợi người tiền nhiệm Andrew Jackson (1829-1837), được coi là tổng thống “dân túy đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ”, người “đã được một đám đông cuồng nộ đưa vào Nhà Trắng sau khi hầu như đã phá hủy hoàn toàn tòa nhà”, đã có âm hưởng hoàn toàn mới kể từ ngày 6 tháng 1, ngày mà người ủng hộ Trump xông vào làm loạn tại Quốc Hội Mỹ.

Theo Le Monde, những bài thời luận đã phác họa ra chân dung của một tổng thống tự coi mình là một “thiên tài rất ổn định”, một người “không thể lắng nghe tiếng nói của ai khác ngoài tiếng nói của chính mình hoặc của những kẻ xu nịnh nhất, và đã nhanh chóng tự nhốt mình trong sự phủ nhận thực tế, như để tự bảo vệ minh”.

Biến quyền hành pháp thành quyền lực phục vụ tổng thống

Tuy nhiên, đối với Le Monde, đằng sau bề ngoài đó, thực ra ông Trump có một chiến lược rõ ràng: “Biến quyền hành pháp thành một quyền hạn tổng thống được tăng cường vì lợi ích duy nhất của Donald Trump và những người theo ông.”

Theo tờ báo, dường như không ai có thể ngăn cản con người luôn cho mình ở bên trên luật pháp. Đảng Dân Chủ đã phải khó khăn điều chỉnh hoạt động đối lập của mình dù nắm được Hạ Viện, còn đối với những người đảng Cộng Hòa, nếu ban đầu họ tin rằng họ có thể khiến ông Trump ôn hòa hơn khi tiếp xúc với các định chế của Mỹ, thì họ đã nhanh chóng thi nhau tỏ thái độ phục tùng, khiếp sợ trước ý tưởng bị ông loại bỏ bằng một loạt tin nhắn Twitter. Một bài thời luận đã chạy tựa: “Sự im lặng hèn nhát”.

Nhận xét chung của Le Monde rất nghiêm khắc: “Năm 2016, ông Trump đã được bầu trong sự ngạc nhiên của tất cả mọi người, ngay cả khi đối thủ Hillary Clinton đã thắng ông về số phiếu phổ thông (ông cũng đã từng tố cáo hàng triệu phiếu gian lận…). Chiến thắng đó đã cho phép đảng Cộng Hòa của ông nắm tất cả quyền lực với sự kiểm soát Thượng Viện và Hạ Viện (trong hai năm đầu) cũng như củng cố đa số bảo thủ trong Tòa Án Tối Cao. Bốn năm sau, ông đã mất tất cả, ngoại trừ Tòa Án Tối Cao. Và người tự nhận là kẻ chiến thắng ‘the winner” đã kết thúc như một kẻ thua cuộc cay cú, và cuốn theo mình hình ảnh của một nước Mỹ bị ông hy sinh”.

Le Figaro: Bức tường biên giới của ông Trump giờ ra sao

Cũng làm tổng kết về 4 năm cầm quyền của ông Donald Trump, nhật báo Pháp Le Figaro đã thử tìm hiểu về tình trạng “Bức Tường mà ông Trung hằng mơ ước và thực tế đã được xây dựng

Năm  2016, ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa Donald Trump bắt đầu liên tục cổ vũ cho việc xây dựng „bức tường bê tông tuyệt đẹp“ để „tách biệt“ một cách cụ thể – Mêhicô khỏi Hoa Kỳ một cách vĩnh viễn, để bảo vệ người Mỹ khỏi „bọn tội phạm bạo lực„, khỏi làn sóng ma túy và sự gia tăng của các đoàn lữ hành di cư.

Ông đã đưa ra ba lời hứa: Bức tường sẽ chạy dài dọc theo suốt 3.144 km biên giới, từ Thái Bình Dương đến tận Vịnh Mêhicô; chi phí xây dựng sẽ là 8 tỷ đô la (tối đa là 12 tỷ đô la); những người đóng thuế Mỹ sẽ không phải gánh vác vì ông nói sẽ buộc Mêhicô tài trợ cho việc xây dựng.

Bốn năm sau, vài hôm trước ngày Joe Biden nhậm chức bước vào Nhà Trắng, bức tường nổi tiếng có hình thù ra sao?

Trước tiên, đó không phải là tường bê tông, bức tường chủ yếu vẫn là một loại hàng rào làm bằng cột cao, hoặc tấm thép, được gia cố ở những vị trí chiến lược nhất định bằng giàn kẽm, dây thép gai, camera giám sát, thiết bị cảm biến phát hiện sự chuyển động…

Trong số 727 km hàng rào bổ sung mà ông Donald Trump nói rằng đã xây dựng xong, chỉ có 76 km hoàn toàn mới, được dựng lên ở những nơi trước đây không có hàng rào nào, và những đoạn còn lại khác đều là phần củng cố thêm các cấu trúc đã có sẵn, nhưng đã lỗi thời.

Cuối cùng, về chi phí, khoản này đã tăng lên thành 15 tỷ đô la cho đến nay. Và như mọi người chờ đợi, Mêhicô đã không tài trợ một xu nào./.

 

Các sử gia Mỹ bình luận về di sản của Donald Trump

Donald Trump in front of Mount Rushmore

Trước giờ ngọ ngày thứ Tư 20/1, nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump sẽ kết thúc. Bốn năm trôi qua như một cơn lốc cuốn, vậy di sản của vị tổng thống làm nên lịch sử này là gì?

Có rất nhiều điều để suy xét, và BBC nhờ các chuyên gia đánh giá.

Short presentational grey line

Đương đầu với Trung Quốc‘

Saikrishna Prakash là giáo sư Trường luật thuộc Đại học Virginia, chuyên về hiến pháp, luật quan hệ quốc tế và quyền lực của tổng thống

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Những ‚hơi thở‘ cuối cùng của chính quyền Trump có tác động mạnh nhất, khi ông Trump thao túng những người ủng hộ tận tâm nhất và ông nói đến khả năng sẽ ra ứng cử tổng thống lần nữa.

Ông buộc mọi người phải xem lại một nhiệm kỳ tổng thống đã có tác động ra sao theo một cách mà theo tôi không xảy ra cả với chính quyền Bush lẫn Obama. Những vấn đề như Tu chánh án thứ 25 hay luận tội không được đưa ra từ thời Bill Clinton.

Có lẽ giờ đây khi người ta nghĩ tới một nhiệm kỳ tổng thống, họ sẽ có quan điểm khác trước, khi họ biết rằng một người như ông Trump có thể lại xuất hiện.

Có thể Quốc hội sẽ giao ít việc hơn cho tổng thống và lấy bớt đi quyền hành của người này.

Còn điều gì nữa nổi bật theo ?

TT Trump đã cho thấy có một bộ phận cử tri phản đối mạnh trước các hiệp định thương mại và có những người sẵn sàng bầu cho những ai đưa chúng ta ra khỏi các hiệp định thương mại hay „làm cho chúng công bằng hơn“.

Ông Trump cũng cho rằng Trung Quốc đã lợi dụng Hoa Kỳ theo các cách có hại cho nền kinh tế và an ninh quốc gia của chúng ta – và tôi nghĩ có sự đồng thuận trong quan điểm này. Không ai muốn bị cáo buộc là nương nhẹ với Trung Quốc, trong khi chẳng ai bận tâm nếu bạn „nhẹ tay“ với Canada, phải không ạ?

Tôi nghĩ các lãnh đạo sẽ cứng rắn hơn hoặc ít nhất họ sẽ nói họ cứng rắn hơn với Trung Quốc.

Về mặt đối nội, tổng thống Trump có giọng điệu dân túy. Điều này không được thể hiện một cách đầy đủ trong các chính sách của ông, nhưng chúng ta thấy có nhiều người Đảng Cộng hòa thực hiện các ý tưởng dân túy hơn trước.

Short presentational grey line

Quan hệ của Trump với phe cực hữu

Matthew Continett là người làm nghiên cứu tại American Enterprise Institute, cơ quan chuyên nghiên cứu về sự phát triển của đảng Cộng hòa và phong trào thủ cựu Mỹ.

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Donald Trump sẽ được nhớ đến như vị tổng thống đầu tiên bị luận tội hai lần. Ông ta đổ dầu vào lửa với thuyết cho rằng cuộc bầu cử bị đánh cắp, kêu gọi người ủng hộ tới Washington để biểu tình phản đối việc xác nhận phiếu Đại Cử tri, bảo họ rằng họ chỉ có thể lấy lại được đất nước bằng sức mạnh, và đứng nhìn khi họ tràn vào chiếm Điện Capitol và can thiệp vào hoạt động của chính phủ theo hiến pháp.

Khi các nhà sử học viết về nhiệm kỳ của ông, họ sẽ nhìn qua lăng kính của cuộc bạo loạn.

Họ sẽ tập trung vào quan hệ giằng xé của Trump với phe cực hữu, vào cách xử lý khủng khiếp trong vụ biểu tình gây chết người ở Charlottesville năm 2017, sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực hữu trong thời gian ông nắm quyền, và sự lan tràn mạnh mẽ của các thuyết âm mưu mà ông khuyến khích.

Còn điều gì nữa nổi bật theo ông?

Nếu Donald Trump theo gương của những người tiền nhiệm và nhận thua một cách nhã nhặn và ôn hòa, ông lẽ ra sẽ được nhớ đến như một vị lãnh đạo dân túy có ảnh hưởng.

Trump addresses supporters on the South Lawn

Một tổng thống, người mà trước đại dịch, lãnh đạo một nền kinh tế phát triển mạnh, thay đổi quan điểm của Mỹ về Trung Quốc, xóa sổ các lãnh đạo khủng bố khỏi chiến trường, cải cách chương trình vũ trụ, đảm bảo được phe bảo thủ chiếm đa số trong Tối cao Pháp viện, và phê duyệt Chiến dịch Warp Speed để sản xuất vaccine Covid-19 trong thời gian nhanh chưa từng thấy.

Short presentational grey line

‚Từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới‘

Laura Belmonte là một giáo sư sử học và trưởng khoa tại Đại học Khoa học Nhân văn Tự do Virginia Tech College. Bà là một chuyên gia về quan hệ quốc tế và tác giả của nhiều cuốn sách về ngoại giao văn hóa.

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Nỗ lực của ông nhằm từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới và thay thế nó chủ trương điểm mang tính hướng nội, xây thành trì hơn. Tôi không nghĩ chủ trương của ông đã thành công, nhưng câu hỏi ở đây là nó đã làm tổn hại tới uy tín của Mỹ trên trường quốc tế sâu sắc tới mức nào – và điều đó chúng ta phải chờ xem.

Khoảnh khắc tôi thấy kinh ngạc nhất là cuộc họp báo của Trump với Vladimir Putin năm 2018 ở Helsinki, nơi ông ta đứng về phía Putin hơn là phía tình báo Mỹ về vấn đề Nga can thiệp vào bầu cử.

Donald Trump and Vladimir Putin

Tôi không thể nghĩ ra một giai đoạn lịch sử nào khác mà có một tổng thống lại hoàn toàn đứng về phía một nước không dân chủ thù nghịch.

Điều đó cũng tượng trưng cho sự tấn công rộng hơn vào một số tổ chức đa phương và các hiệp định và thỏa thuận mà ông Trump đã rút khỏi, chẳng hạn như rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, hay rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran.

Còn điều gì nữa nổi bật theo bà?

Việc Trump ủng hộ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro và gặp gỡ lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong-un, thực sự cố gắng hết sức để liên kết Mỹ với những chế độ có các giá trị trái ngược với những gì nước Mỹ nói họ muốn cổ vũ. Đó là điều tôi thấy thực sự rất đặc biệt.

Một khía cạnh khác là tách Hoa Kỳ ra khỏi các vai trò chủ đạo trong việc vận động cho nhân quyền trên khắp thế giới, và thay đổi nội dung của báo cáo nhân quyền thường niên của Bộ Ngoại giao Mỹ và không đề cập đến nhiều chủ đề, chẳng hạn như quyền bình đẳng cho giới LGBT.

Short presentational grey line

‚Thử thách nền dân chủ‘

Kathryn Brownell là giáo sư lịch sử tại Đại học Purdue, chuyên sâu về quan hệ giữa truyền thông, chính trị, văn hóa phổ thông với trọng tâm là nhiệm kỳ tổng thống Mỹ.

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Nói một cách rộng thì: Donald Trump, và những người tạo điều kiện cho ông trong Đảng Cộng hòa và truyền thông bảo thủ đã thử thách nền dân chủ Mỹ theo một cách chưa từng có. Là một nhà sử học nghiên cứu về sự giao thoa của truyền thông và nhiệm kỳ tổng thống, tôi thấy thật rõ ràng cách thức mà ông đã thuyết phục hàng triệu người rằng phiên bản thêu dệt của ông về những gì xảy ra là sự thật.

Điều xảy ra vào ngày 6/1 ở Điện Capitol là đỉnh điểm của bốn năm mà Tổng thống Trump đã chủ động đẩy mạnh các thông tin sai sự thật.

Cũng như vụ Watergate và vụ luận tội đã thống trị các đánh giá lịch sử về di sản của Tổng thống Richard Nixon trong hàng thập kỷ, tôi nghĩ rằng khoảnh khắc hậu bầu cử này sẽ là chủ đạo trong các đánh giá lịch sử về nhiệm kỳ của Trump.

Còn điều gì nữa nổi bật theo bà?

Đó là việc bà Kellyanne Conway lần đầu tiên đưa ra khái niệm „sự thật thay thế“ chỉ vài ngày sau khi chính quyền Trump bắt đầu hoạt động. Bà ta đưa ra khái niệm này khi tranh cãi về quy mô của đám đông tới dự lễ nhậm chức của ông Trump so với ông Barack Obama.

Các tổng thống Mỹ trong thế kỷ thứ 20 đã dùng các biện pháp ngày càng tinh xảo để lý giải các chính sách và sự kiện theo cách có lợi cho họ hay kiểm soát cách truyền thông đưa tin về chính quyền của họ. Nhưng việc khẳng định rằng chính quyền có quyền đưa ra sự thật thay thế vượt xa khỏi những chiêu tuyên truyền thông thường, và cuối cùng nó đã phủ bóng lên cách mà chính quyền Trump vận hành bằng các thông tin sai lệch.

Donald Trump

Trump tận dụng sức mạnh của mạng xã hội và xóa nhòa ranh giới giữa giải trí và chính trị theo những cách giúp ông ta vượt mặt các nhà chỉ trích và kết nối trực tiếp với người ủng hộ một cách không lọc.

Franklin Roosevelt, John F Kennedy, và Ronald Reagan cũng dùng truyền thông mới và phong cách của người nổi tiếng để kết nối trực tiếp với người dân theo cách không lọc như vậy, và cuối cùng họ đã thay đổi sự trông đợi của công chúng và cách vận hành của văn phòng tổng thống, mở đường cho Trump.

Short presentational grey line

‚Tái định hình bộ máy tư pháp‘

Mary Frances Berry là giáo sư lịch sử Hoa Kỳ và nhà tư tưởng xã hội tại Đại học Pennsylvania, chuyên sâu về lịch sử pháp lý và chính sách xã hội. Từ 1980 đến 2004, bà là thành viên của Ủy ban Dân quyền Mỹ.

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Về những gì ông ấy làm với các thẩm phán, ông Trump đã mang lại thay đổi lâu dài trong 20 năm, 30 năm nữa về mặt chính sách sẽ vượt qua các thách thức pháp lý như thế nào và chúng có thể được thực hiện ra sao – cho dù bất kỳ tổng thống hay chính quyền nào đề xuất chính sách nào đi nữa.

Các tòa án được kiểm soát bởi người của Đảng Cộng hòa. Đôi khi các thẩm phán làm chúng ta ngạc nhiên, nhưng phần lớn, bằng chứng lịch sử cho thấy họ sẽ làm theo những gì phù hợp với quan điểm chính trị và xuất thân của họ.

Trump applauds newly sworn in Supreme Court Justice pick Amy Coney Barrett

Còn điều gì nổi bật nữa theo bà?

Khi Trump ủng hộ một loạt các biện pháp hỗ trợ cho một số người trong cộng đồng da đen, chẳng hạn First Step, biện pháp ân xá cho người da đen, cũng như ủng sửa đổi trong luật bổ sung ngân sách để cấp tiền lần đầu tiên cho các trường đại học có lịch sử dành riêng cho người da đen.

Ông phối hợp tất cả những điều đó, cũng như có các chương trình kích thích để đảm bảo các doanh nhân và doanh nghiệp da đen được vay các khoản vốn mà trước đây họ gặp khó khăn.

Tác động của tất cả những điều đó, mà chúng ta sẽ thấy theo thời gian, là vào giữa nhiệm kỳ, nhiều người da đen trẻ bỏ phiếu cho Trump hơn trước đây. Và nếu xu hướng đó tiếp tục, nó có thể sẽ có lợi cho Đảng Cộng hòa.

Short presentational grey line

‚Tranh cãi kết quả bầu cử 2020‘

Margaret O’Mara là giáo sư lịch sử tại Đại học Washington, chuyên về lịch sử chính trị, kinh tế và thành thị của nước Mỹ đương đại.

Di sản quan trọng nhất của Trump là gì?

Tranh cãi chiến thắng bầu cử rõ ràng theo hiến pháp và về con số của Joe Biden.

Chúng ta đã có rất nhiều lần chuyển giao không đẹp đẽ gì. Herbert Hoover rất khó chịu về việc ông thất cử, nhưng ông vẫn lên xe đi tới Đại lộ Pennsylvania vào ngày nhậm chức của đối thủ. Ông không hề nói gì với Franklin Roosevelt suốt buổi, nhưng vẫn có sự chuyển giao quyền lực ôn hòa.

Trump là hiện thân của các thế lực chính trị đã chuyển động trong một nửa thế kỷ hay hơn thế nữa. Là kết quả của những gì diễn ra không những trong Đảng Cộng hòa, và cả trong Đảng Dân chủ và rộng hơn là trong chính trị Mỹ – hiện thân của sự chán nản với chính phủ và các cơ quan quyền lực và chuyên gia.

Còn điều gì nổi bật nữa theo bà?

Trump là nhân vật nổi trội theo nhiều cách, nhưng một trong những điều làm ông nổi bật là ông là một trong số ít những tổng thống được bầu mà chưa từng giữ một chức vụ nào trong bộ máy công quyền trước đó.

Trump and his cabinet in 2017

Trump có thể ra đi, nhưng vẫn còn sự chán nản lớn với chính quyền, nói một cách rộng hơn. Khi bặn cảm thấy không có quyền lực, bạn sẽ bỏ phiếu cho người nào hứa hẹn sẽ làm mọi chuyện hoàn toàn khác và Trump thực sự đã làm điều đó

Nhiệm kỳ tổng thống cũng được đóng góp bởi những người mà tổng thống bổ nhiệm, và rất nhiều nhân vật đầy kinh nghiệm trong đảng Cộng hòa đã không được mời tham gia chính quyền Trump lúc đầu.

Dần dần, chính quyền Trump đã thu hẹp chỉ còn lại một số những người trung thành nhưng không có mấy kinh nghiệm và về mặt tư tưởng, họ không quan tâm mấy đến điều hành bộ máy một cách khôn ngoan. Những gì đã xảy ra trong ruột của bộ máy quan liêu sẽ phải rất lâu mới xây dựng lại được./.

Durch die weitere Nutzung der Seite stimmst du der Verwendung von Cookies zu. Weitere Informationen

Die Cookie-Einstellungen auf dieser Website sind auf "Cookies zulassen" eingestellt, um das beste Surferlebnis zu ermöglichen. Wenn du diese Website ohne Änderung der Cookie-Einstellungen verwendest oder auf "Akzeptieren" klickst, erklärst du sich damit einverstanden.

Schließen